II SA/Bk 104/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przejętą nieruchomość p o s t a n a w i a - oddalić wniosek A. A. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem K. K. (k. 12). Jedyne źródło utrzymania rodziny wnioskodawczyni stanowi 1660 zł brutto miesięcznie uzyskiwane przez K. K. z tytułu zatrudnienia (k. 13). A. A. jest płatnikiem, KRUS. Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią opłaty za: bilety komunikacji miejskiej – 132 zł; telefon i internet – 160 zł oraz mieszkanie i energię elektryczną pochłaniające znaczną część dochodu K. K. W skład majątku rodziny wchodzi współwłasność w [...] części mieszkania o powierzchni [...] m² (majątek odrębny K. K.) oraz dwie nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha – nieprzynoszące dochodu. Dodatkowo majątek odrębny K. K. stanowią zasoby pieniężne o łącznej wartości 53.048,01 zł ulokowane na koncie i w funduszu (k. 13). Skarżąca podkreśliła, iż nie może korzystać ze środków finansowych stanowiących majątek odrębny męża. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał A. A. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: ponoszone miesięcznie wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni oraz męża K. K., z jednoczesnym podaniem ich wysokości (np. opłaty ponoszone za prąd, wodę, telefon, zakup żywności, czynsz itp.); czy na określoną we wniosku nieruchomość rolną skarżąca otrzymała w roku bieżącym dopłaty z Unii Europejskiej - należało określić w jakiej wysokości i kiedy; czy wnioskodawczyni jest zarejestrowana w urzędzie pracy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych (należało podać w jakiej wysokości); czy wnioskodawczyni i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonek K. K. posiadają samochody osobowe, należało określić ich markę, rok produkcji oraz wysokość kosztów miesięcznej eksploatacji pojazdów. Dodatkowo skarżąca została zobligowana do nadesłania: zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez K. K. z tytułu pracy za okres trzech ostatnich miesięcy oraz rachunków poświadczających wysokość miesięcznych wydatków rodziny (k. 15). W odpowiedzi A. A. wywiodła, iż ze współmałżonkiem zamieszkuje razem z teściową H. K., prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe. Małżonkowie ponoszą [...] większości opłat mieszkaniowych, z wyjątkiem pełnej płatności za energię elektryczną, telefon i internet. Wyszczególnione opłaty ponoszone przez A. A. stanowią: czynsz – 360 zł; energia elektryczna – 57,66 zł; telefon – 109,13 zł; internet – 59 zł; KRUS – 85,66 zł; bilety miesięczne - 132 zł; lekarstwa – 70 zł; dojazdy do miejscowości L. – 100 zł. Pozostała część uzyskiwanego dochodu przeznaczona jest na pokrycie kosztów zakupu: żywności, środków higienicznych i czystości, odzieży, obuwia, artykułów gospodarstwa domowego itp. Skarżąca podkreśliła, iż na wykazaną we wniosku nieruchomość rolną nie otrzymuje płatności bezpośrednich z Unii Europejskiej, podkreślając równocześnie, iż nieruchomość ta stanowi jej własność odrębną. A. A. nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych – jest płatnikiem KRUS. Wnioskodawczyni oraz współmałżonek nie posiadają samochodów osobowych, korzystają wyłącznie ze środków komunikacji publicznej. Zarobki miesięczne K. K. wynoszą 1660 zł brutto (dołączone do akt sprawy zaświadczenie uwzględnia tzw. trzynastą pensję oraz premie otrzymane za styczeń i grudzień) k. 17-18. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła: rachunki poświadczające wysokość ponoszonych wydatków (k. 19-25) oraz zaświadczenie o dochodach K. K. z dnia [...] marca 2008 r. (k. 26). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu A. A. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem K. K. Jedyne źródło utrzymania rodziny wnioskodawczyni stanowi 1660 zł brutto miesięcznie uzyskiwane przez K. K. z tytułu zatrudnienia w U. W. na stanowisku [...] (k. 26). W dołączonym do akt sprawy zaświadczeniu o wysokości uzyskiwanego dochodu wynagrodzenie K. K. wynosi 2074,87 zł brutto (1498,27 zł netto), jednakże zgodnie z treścią oświadczenia złożonego przez skarżącą zawiera ono trzynastą pensję oraz premie za styczeń i grudzień (k. 18 i k. 26). Wyszczególnione miesięczne wydatki wynoszą łącznie 973,45 zł, pozostała część uzyskiwanego dochodu przeznaczona jest na pokrycie innych stałych kosztów bieżącego utrzymania. Majątek rodziny stanowi: współwłasność w [...] części mieszkania o powierzchni [...] m², zasoby pieniężne o łącznej wartości 53.048,01 zł ulokowane na koncie i w funduszu stanowiące majątek odrębny K. K. oraz dwie nieruchomości rolne o łącznej powierzchni [...] ha wchodzące w skład majątku odrębnego A. A. Wnioskodawczyni nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych – jest płatnikiem KRUS. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka skarżącej K. K. zasobów pieniężnych w łącznej kwocie 53.048,01 zł (stanowiących jego majątek osobisty) pozwala na uznanie, iż wnioskodawczyni jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego stanowi fakt posiadania przez K. K. stałego źródła dochodu w wysokości 1660 zł brutto miesięcznie oraz zgromadzonych na koncie i funduszach zasobów pieniężnych w kwocie 53.048,01 zł. W tym miejscu należy wskazać, iż w sprawie niniejszej nie może zostać uwzględniona podnoszona przez wnioskodawczynię okoliczność stanowiąca o braku możliwości dysponowania, a w konsekwencji przeznaczenia przez nią części zasobów pieniężnych stanowiących majątek osobisty współmałżonka na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z treścią art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, nie wyłącza go nawet pozostawanie małżonków w rozdzielności majątkowej, a także fakt, że aktywa rodziny stanowią majątek odrębny jednego ze współmałżonków (vide. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 629/07, niepublikowane). Podkreślenia wymaga, iż zgromadzone zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe), powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sadowoadministracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy wielokrotnie je przewyższają. Niewątpliwie koszty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków (w tym zgromadzone oszczędności) powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależnione jest zatem od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przeciwnie jej sytuacja materialna pozwala na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej. Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż A. A. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.