II SA/Bk 1061/14
WyrokWSA w Białymstoku2015-04-21
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną drogę dojazdową na nasypie ziemnym, która została uznana za obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną drogę dojazdową na nasypie ziemnym jest zgodne z prawem, jeśli fakt samowoli budowlanej został wcześniej przesądzony przez sąd, a inwestor skorzystał z możliwości legalizacji obiektu. Organy prawidłowo zastosowały procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 i 49 Prawa budowlanego, a wysokość opłaty została wyliczona zgodnie z przepisami.Stan faktyczny
Skarżący W. M. wybudował drogę dojazdową z kostki betonowej na samowolnie wykonanym nasypie ziemnym bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego, po wcześniejszych orzeczeniach sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które zakwalifikowały wykonane roboty jako samowolę budowlaną, wszczęły procedurę legalizacyjną. Po przedłożeniu przez skarżącego wymaganych dokumentów, organy ustaliły wysokość opłaty legalizacyjnej. Skarżący zaskarżył postanowienie ustalające opłatę, zarzucając naruszenie przepisów KPA i błędną wykładnię prawa przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz,, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2014 r.
nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], ustalające W. M. (powoływanemu dalej jako: Skarżący) opłatę legalizacyjną w wysokości 25.000 zł za wybudowanie – bez ostatecznego pozwolenia na budowę - drogi dojazdowej (z kostki betonowej "Polbruk" na samowolnie wykonanym nasypie ziemnym) na działce o nr geod. [...] zlokalizowanej w miejscowości Z. gm. M.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. Skarżący zgłosił w Starostwie Powiatowym
w M. zamiar wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu kostką betonową "Polbruk" placu siedliska oraz drogi dojazdowej na działce nr [...]
w Z., zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym.
Pismem z dnia [...] września 2009 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej powoływany w skrócie: PINB w M.) poinformował Skarżącego, że prace są prowadzone na podstawie skutecznego zgłoszenia.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] PINB w M. umorzył postępowanie w sprawie utwardzenia przez W. M. powierzchni gruntu kostką betonową oraz drogi dojazdowej na działce nr geod. [...]. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ stwierdził, że kwestionowana droga dojazdowa została wykonana przez inwestora w oparciu i zgodnie ze skutecznym zgłoszeniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją PWINB w B. z dnia [...] sierpnia 2011 r.
nr [...]. W ocenie organu II instancji inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia i wykonując roboty utwardzenia powierzchni własnej działki spełnił wymogi, o których mowa w ustawie Prawo budowlane.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Sądu Administracyjnego wywiódł A. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Bk 755/11, oddalił skargę na w/w decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wywiedzionej przez A. M., wyrokiem z dnia 29 października 2013r. sygn. akt II OSK 640/12 uchylił orzeczenie Sądu I instancji i skierował sprawę do ponownego rozpoznania przez ten sąd. Zdaniem NSA w przedmiotowej sprawie organy naruszyły przepisy prawa materialnego: art. 3 pkt 6 oraz art. 29 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 1409 z późn. zm.), cytowanej dalej: prawo budowlane, i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy administracyjnej. Sąd kasacyjny stanął bowiem na stanowisku, że w zakresie wykonanego, utwardzonego kostką nasypu ziemnego doszło do budowy obiektu budowlanego, a robota ta nie mieści się w katalogu zwolnień określonych w art. 29 Prawa budowlanego. Wobec tego na ogólnych zasadach podlegała obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę.
WSA w Białymstoku po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 20 lutego 2014r. sygn. akt II SA/Bk 1190/13 uchylił zaskarżoną decyzję z dnia 31 sierpnia 2011r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję z dnia 31 lipca 2011r., wskazując, za NSA, na konieczność uwzględnienia w prowadzonym postępowaniu samowolnego wykonania przez inwestora nasypu ziemnego, a na nim (zgłoszonego w organie architektoniczno-budowlanym) utwardzenia gruntu z kostki POLBRUK. Zdaniem Sądu inwestor wykonał roboty ziemne skutkujące powstaniem ziemnego nasypu, a do jego wykonania winien legitymować się pozwoleniem na budowę, którego nie uzyskał. W tych okolicznościach Sąd stwierdził, że umorzenie postępowania w części dotyczącej dojazdu, jako wykonanego zgodnie ze zgłoszeniem nie było prawidłowe, z uwagi na wadliwie zakwalifikowano wykonane roboty jako utwardzenie powierzchni działki.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. znak: [...], na mocy art. 123 Kpa oraz art. 48 ust. 2 i ust 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót związanych z wykonaniem drogi dojazdowej (utwardzenie powierzchni z kostki betonowej .POLBRUK" na samowolnie wykonanym nasypie ziemnym) na działce nr [...] oraz zobowiązał Skarżącego do przedłożenia w terminie do dnia 30 lipca 2014r.: 1) zaświadczenia burmistrza o zgodności prowadzonej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi (art. 33 ust. 2 pkt 1,2 i 4 oraz ust.3 Pb) oraz zaświadczenia (o którym mowa w art. 12 ust 7 ustawy Pb) aktualnego na dzień opracowania projektu; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane
W zakreślonym terminie Skarżący dostarczył do PINB w M. dokumenty określone w w/w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014r.
Po sprawdzeniu ich kompletności oraz zbadaniu zgodności projektu zagospodarowania z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ
I instancji postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014r. nr [...] , na mocy art. 49 ust 1 i ust 2 ustawy Prawo budowlane ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej oraz zobowiązał Skarżącego do jej wniesienia.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł zażalenie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. stwierdzając, że do wykonania utwardzenia kostką brukową wcześniej rozplantowanych mas ziemnych wystarczające jest skutecznie zgłoszenie zamiaru wykonania takich robót (co też w sprawie dokonano) i w tym zakresie Skarżący nie miał obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę. Powołując się na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania w całości.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2014r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że wprawdzie Skarżący dokonał skutecznego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych - polegających na utwardzeniu placu siedliska kostką betonową Polbruk oraz drogi dojazdowej zgodnie z załączonym szkicem sytuacyjnym, to w trakcie realizacji prac Skarżący samowolnie wykonał też nasyp ziemny, który następnie wykonał z kostki Polbruk. Taki zaś zakres robót, zgodnie z wyrokiem z dnia 20 lutego 2014r. sygn. akt II SA/Bk 1190/13 WSA w Białymstoku, wymagał uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę organu architektoniczno – budowlanego. Wykonany zakres robót doprowadził, bowiem zdaniem organu, do powstania obiektu budowlanego zdefiniowanego w art. 3 pkt 6 prawa budowlanego
i nie podlegał zwolnieniom określonym w art. 29 w/w ustawy.
Stąd też trafnie organ I instancji stosując się do zaleceń w/w wyroku WSA trafnie wszczął postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 ustawy prawa budowlane. Dalej organ wyjaśnił, że każda samowola budowlana, zagrożona jest nakazem rozbiórki, jednakże art. 48 ustawy Prawo budowlane przewiduje mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zastosował właściwie powyższą procedurę legalizacyjna, a gdy otrzymał od Skarżącego dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3 (określone szczegółowo w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2014r.), zbadał zgodność projektu zagospodarowania działki z przepisami o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodność z warunkami techniczno-budowlanymi oraz kompletność projektu budowlanego. Nie stwierdziwszy zaś nieprawidłowości
w powyższym zakresie - wdrożył następny etap legalizacji tj. w drodze postanowienia, ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej. Wysokość samej opłaty, zdaniem organu II Instancji, została wyliczona zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo budowlane.
Nie godząc się z tym postanowieniem Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając mu naruszenie:
1) art. 7, 77 i 80 Kpa polegające na: a) nie zebraniu pełnego materiału oraz nie dokonaniu wszechstronnej )ceny materiału dowodowego, b) błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, oraz założenie stanu niezgodnego ze stanem faktycznym sprawy;
2) art. 6, 8, 11 oraz 84 i 107 § 3 Kpa, polegające w szczególności na: a) nie dostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy
stanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M.
ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej za utwardzenie na nasypie ziemnym powierzchni gruntu i drogi dojazdowej kostką betonową .Polbruk" - bez zezwolenia na budowę; b) brak pogłębienia zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez zmianę kwalifikacji prawnej wykonanych robót, pomimo braku zmiany stanu faktycznego oraz uznaniu, iż prace w postaci utwardzenia gruntu w formie nasypu wymagają pozwolenia na budowę mimo braku zastrzeżeń na wcześniejszych etapach postępowania; c) dowolność
w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji; d) błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, iż Skarżący wykonał roboty ziemne skutkujące powstaniem naziemnego nasypu
w związku z tym dokonał on samowoli budowlanej;
3) naruszeniu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy;
4) naruszenie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej: p.p.s.a., poprzez przyjęcie i zastosowanie wykładni prawa dokonanej przez NSA w wyroku z dnia 29 października 2013r. o sygn. akt II OSK 640/12 pomimo braku ku temu podstaw, ocena faktyczna sprawy prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie wykładnia prawna NSA nie będzie miała zastosowania gdyż inny jest stan faktyczny, niż przyjęty przez NSA do ustalenia wykładni prawnej.
W uzasadnieniu skargi rozwijając postawione zaskarżonemu postanowieniu zarzuty, skarżący podkreślił, że NSA uznając nasyp za budowlę ziemną, którą cechuje techniczno-użytkowa całość, nie zauważyło, że wybudowany
w przedmiotowej sprawie nasyp nigdy nie stanowił techniczno-użytkowej oddzielnej całości, ale był elementem drogi, bez którego nie byłoby możliwe jej wybudowanie. Jego budowa, zdaniem Skarżącego, nie wyczerpuje definicji budowli określonej
w art. 3 prawa budowlanego, wobec czego nie może być mowy o samowoli.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlegała oddaleniu, albowiem kontrolowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest obowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami
i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie ustalające wysokość opłaty legalizacyjnej za wybudowanie bez ostatecznego pozwolenia na budowę drogi dojazdowej (z kostki betonowej "Polbruk" na samowolnie wykonanym nasypie ziemnym) na działce o nr geod. [...], należącej do Skarżącego, zlokalizowanej w miejscowości Z. Powyższe postanowienie, co istotne, nie kończy postępowania w sprawie, albowiem zostało wydane w ramach procesu legalizacyjnego.
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wszelkie roboty budowlane można rozpocząć wyłącznie na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej o pozwoleniu na budowę. Rozpoczęcie wykonywania robót budowlanych przed uzyskaniem pozwolenia na budowę zawsze jest traktowane jako samowola budowlana, zagrożona nakazem rozbiórki – art. 48 w/w ustawy. Prawo budowlane przewiduje jednak pewne mechanizmy umożliwiające, w ściśle określonych przypadkach, odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Regulacja tych mechanizmów w przypadku budowy bez wymaganego pozwolenia zawarta jest w art. 48 - 49a ustawy.
Odstąpienie od zasady nakazania rozbiórki w przypadku wystąpienia samowoli budowlanej możliwe jest wówczas, gdy zostanie udowodnione, że samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejnym warunkiem umożliwiającym odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu lub jego części jest dowiedzenie, że budowa nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych,
w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności organ nadzoru budowlanego, zgodnie z art. 48 ust. 2, powinien w drodze postanowienia (na które nie przysługuje zażalenie), wstrzymać prowadzenie robót budowlanych, a następnie ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożyć obowiązek przedłożenia, w wyznaczonym przez siebie terminie: zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3. Dokumentami tymi są: 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenie o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Niespełnienie przez inwestora w wyznaczonym terminie przedstawionych powyżej obowiązków, oznacza dla organu obligatoryjne wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z ust. 1 art. 48 w zw. z ust. 4.
Przedłożenie natomiast w wyznaczonym terminie wymaganych dokumentów jest traktowane jako wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych (jeżeli budowa została zakończona to tylko
o zatwierdzenie projektu) i umożliwia dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 prawa budowlanego. W myśl tego przepisu organ nadzoru budowlanego, który otrzymał w wyznaczonym terminie dokumenty, o których mowa w art. 48 ust. 3 jest zobowiązany zbadać: zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. W razie stwierdzenia naruszeń w tym zakresie organ, postanowieniem nakłada obowiązek usunięcia w określonym terminie wskazanych nieprawidłowości. Niewykonanie tego nakazu skutkuje wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki. W przypadku, gdy nie stwierdzono nieprawidłowości w wyżej wymienionym zakresie lub nieprawidłowości takie zostały usunięte w wyznaczonym terminie organ nadzoru budowlanego,
w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Do tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar – art. 59 f ustawy, z tym że stawka opłaty wynosząca obecnie 500 zł, ulega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu.
Reasumując powyższe rozważania należy podkreślić, że ustalenie w drodze postanowienia wysokości opłaty legalizacyjnej jest rozstrzygnięciem związanym, determinowanym stwierdzeniem faktu samowoli budowlanej i ustaleniem istnienia prawnych, pozytywnych przesłanek jej zalegalizowania (tak m.in. WSA w Lublinie
w wyroku z dnia 10 listopada 2005 r. II SA/Lu 501/2005).
W okolicznościach niniejszej sprawy, nie ulega – zdaniem Sądu – wątpliwości, że kontrolowana droga dojazdowa wybudowana z kostki betonowej "Polbruk" na samowolnie wykonanym nasypie ziemnym na działce o nr geod. [...], zlokalizowanej w miejscowości Z., została wybudowana przez Skarżącego bez ostatecznego pozwolenia na budowę, a więc była samowolą budowlaną.
O takiej kwalifikacji powyższego zakresu robót przesądził Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2013r. II OSK 640/12 oraz rozpoznający ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 20 lutego 2014r. II SA/Bk1190/13. Element ten ma doniosłe znaczenie, bowiem z przepisu art. 153 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta i wskazania znalazły się w uzasadnieniu tegoż wyroku i w takim znaczeniu uzasadnienie ma moc wiążącą. W tej sytuacji zarówno organ prowadzący postępowanie w sprawie, jak
i sąd oceniający obecnie wydane w tym postępowaniu - rozstrzygnięcia, co do zasady, nie mogą czynić ustaleń sprzecznych z oceną wyrażoną w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku. Przez ocenę prawną powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania
w rozpoznanej sprawie, przy czym dotyczy ona zarówno zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Kraków 2005, s. 345).
W wytycznych zawartych w wyroku z dnia 20 lutego 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przesądził, że w zakresie wykonanego przez Skarżącego, utwardzonego kostką nasypu ziemnego doszło do budowy obiektu budowlanego, a robota ta nie mieści się w katalogu zwolnień określonych w art. 29 Prawa budowlanego. Wobec tego na ogólnych zasadach podlegała obowiązkowi uzyskania pozwolenia na budowę. Skoro zaś Skarżący takiego pozwolenia nie posiadał, to wykonane w tym zakresie roboty stanowiły przypadek samowoli budowlanej.
W zaistniałych okolicznościach skoro kwestia zakwalifikowania wykonanych przez Skarżącego robót budowlanych jako samowoli budowlanej została już przesądzona we wskazanych uprzednio wyrokach, którym Sąd i organy są związane, to odmienne zakwalifikowanie tychże robót na obecnym etapie postępowania, czego domaga się Skarżący, jest niedopuszczalne.
W konsekwencji powyższych ustaleń stwierdzić należy, iż organy obu instancji prawidłowo zastosowały procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 i 49 ust.1 i 2 ustawy prawo budowlane. Oczywiście legalizacja samowoli budowlanej nie jest obowiązkiem inwestora, ale jego uprawnieniem (vide: wyrok NSA z 20.01.2009 r. sygn. II OSK 1879/2007, Lex Polonica nr 2011943), z którego to uprawnienia
w sprawie niniejszej Skarżący skorzystał poprzez faktyczne wypełnianie obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia 3 czerwca 2014 r.
W ocenie Sądu, przedłożone przez skarżącego organowi dokumenty spełniają prawem przewidziane wymogi, określone w art. 49 ust. 1 ustawy. Zasadnie zatem uznały organy, że zostały spełnione wszystkie wymogi formalne do wymierzenia opłaty legalizacyjnej. Spełnienie przesłanek określonych tym przepisem otwiera bowiem drogę do legalizacji obiektu wybudowanego (budowanego) bez wymaganego pozwolenia na budowę. Kolejnym etapem legalizacji, prawidłowo zastosowanym przez organy obu instancji był obowiązek uiszczenia stosownej opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia wysokości tej opłaty w myśl art. 49 ust. 2 w/w ustawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59 f ust. 1,
z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Wartość określona w art. 59f wynosi: S x K x W, przy czym: S - stawka opłaty, S - współczynnik kategorii obiektu budowlanego i W - współczynnik wielkości obiektu budowlanego (współczynniki są ściśle określone w załączniku do ustawy Prawo budowlane). Przedmiotowy obiekt należy do kategorii XXV, gdzie współczynnik
K wynosi 1, W – 1, a zatem, przy stawce S, określonej jako 500 zł, opłata legalizacyjna wyniesie 25 000,00 zł (500 x 1,0 x 1,0 x 50 = 25.000), czyli tyle, ile ustaliły organy administracji. Prawidłowość wyliczenia kwoty opłaty legalizacyjnej nie nasuwa zastrzeżeń i sam Skarżący nie zgłasza zarzutu błędnego wyliczenia opłaty. W tym miejscu zauważyć należy, iż organ administracyjny w przypadku prowadzenia postępowania legalizacyjnego jest zobligowany do określenia tej opłaty albowiem przepisy ustawy – prawo budowlane nie przewidują możliwości odstąpienia od jej określenia, nie przewidują również możliwości jej miarkowania.
Stwierdzając zaistnienie w sprawie podstaw do ustalenia opłaty legalizacyjnej
i prawidłowość obliczenia jej wysokości, nie można zaskarżonemu postanowieniu zasadnie zarzucić niezgodności z prawem. Argumentacja strony zawarta w skardze nie podważa trafności kwestionowanego postanowienia. Na przeszkodzie dla przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, którego elementem jest postanowienie o ustaleniu koniecznej opłaty legalizacyjnej, nie mogły też stanąć okoliczności, w jakich doszło do popełnienia samowoli budowlanej, albowiem, jak już wyżej zaakcentowano, kwestia kwalifikacji wykonanych przez Skarżącego robót została już przesądzona i Sąd na tym etapie jest tą oceną w całej rozciągłości związany.
Końcowo godzi się też podkreślić, że w świetle obowiązujących przepisów prawa w przypadku dopuszczenia się samowoli budowlanej ustawodawca nie przewidział trzeciej możliwości. Zatem konsekwencją ustalenia przez organy samowoli budowlanej jest orzeczenie nakazu rozbiórki albo legalizacja obiektu poprzedzona wymierzeniem opłaty legalizacyjnej. Jak już wyżej wskazano, wszczęcie mieszczącego się w ramach procedury legalizacyjnej wpadkowego postępowania dotyczącego ustalenia opłaty legalizacyjnej uzależnione jest od zaistnienia dwóch przesłanek: przesądzenia faktu samowoli budowlanej i pozytywnej akceptacji przedłożonej przez stronę dokumentacji projektowo – powykonawczej.
W niniejszej sprawie dwie w/w przesłanki wydania postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną zaistniały.
W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego
w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7, 77 kpa). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa w rozstrzygnięciu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne postanowienia
z przytoczeniem przepisów prawa.
Mając powyższe na względzie zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U.
z 2012 r., poz. 270), o czym orzeczono jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło