II SA/Bk 1162/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. i G. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. W. i G. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a - przyznać H. W. i G. W. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 500 zł (słownie: pięćset złotych), - w pozostałym zakresie odmówić H. W. i G. W. przyznania prawa pomocy. H. W. i G. W. (syn H. W.) wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 13). W piśmie uzupełniającym z dnia [...] stycznia 2015 r. skarżący zmodyfikowali zakres wniosku o przyznanie prawa pomocy podtrzymując jedynie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 20). W tej sytuacji rozpatrzeniu podlega wniosek H. i G. W. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawcy pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z K. W. ([...] lat) – córką H. W., siostrą G. W. Źródłem miesięcznego utrzymania skarżących jest dochód z tytułu zatrudnienia: H. W. w wysokości 2.500 zł brutto oraz G. W. – 2.000 zł brutto, a także dopłaty unijne do nieruchomości rolnej w wysokości 4.000 zł rocznie. Majątek skarżących stanowi: dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (wydzierżawiona) oraz samochód osobowy marki H. rok prod. [...] r. Wnioskodawcy wskazali na wysokie koszty ogrzewania domu tj. około 5.000 zł w sezonie grzewczym oraz ponoszone wydatki związane z dojazdem do pracy. Skarżący nie posiadają zgromadzonych oszczędności i papierów wartościowych (k. 13 - 14). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 stycznia 2015 r. (k. 16 – 17) H. W. i G. W. wyszczególnili ponoszone miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 153,66 zł; telefon - 146,96 zł; żywność – 500 zł; dojazdy do pracy – 200 zł. Dodatkowo wnioskodawcy ponoszą: koszty związane z zakupem węgla – 3.136 zł i drewna – 1.114 zł oraz uiszczają opłaty za: wywóz śmieci – 25 zł; gaz – 54 zł; wodę – 87,35 zł; wywóz szamba – 45 zł. G. W. jest osobą bezrobotną, z tego tytułu otrzymuje zasiłek w wysokości 522,10 zł miesięcznie. K. W. otrzymuje stypendium z urzędu pracy w wysokości 997,40 zł miesięcznie. W okresie [...] – [...] 2014 r. skarżący otrzymali dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 4.640,64 zł. Gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione przez wnioskodawców na podstawie ustnej umowy, dzierżawca nie płaci czynszu, natomiast H. W. pobiera dopłaty unijne do tej nieruchomości (k. 20). Do akt sprawy skarżący dołączyli: dokumenty poświadczające wysokość ponoszonych wydatków (k. 21 – 23 i k. 25 – 29); decyzję Starosty Powiatu K. z dnia [...] grudnia 2014 r. o uznaniu G. W. za osobę bezrobotną (k. 24); decyzję Starosty Powiatu K. z dnia [...] października 2014 r. o przyznaniu K. W. stypendium w wysokości 997,40 zł (k. 30); decyzje o przyznaniu dopłat unijnych na rok 2014 (k. 32 – 34); zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia H. W. z dnia [...] stycznia 2015 r. (k. 35); zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2015 r. o wysokości potraceń z wynagrodzenia H. W. z tytułu zaciągniętej pożyczki w kasie zapomogowo - pożyczkowej (k. 36). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ( w tym przyznane zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 500 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s.504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy stwierdzić, iż w złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż źródła miesięcznego utrzymania trzyosobowej rodziny stanowią: wynagrodzenie H. W. z tytułu zatrudnienia w S. W. w Ł. na stanowisku p. w wysokości 3.229,15 zł brutto (2.321,65 zł netto) – po potrąceniu kwoty pożyczki zaciągniętej w kasie zapomogowo - pożyczkowej i składki tj. łącznie 430 zł (k. 36), wnioskodawczyni pozostaje 1.891,65 zł netto; zasiłek dla bezrobotnych otrzymywany przez G. W. w wysokości 522,10 zł (k. 24) oraz stypendium Powiatowego Urzędu Pracy w K. przyznane w okresie odbywania stażu K. W. w kwocie 997,40 zł (k. 30). Dodatkowym źródłem dochodu rodziny są dopłaty unijne do posiadanej nieruchomości rolnej w łącznej wysokości 4.640 zł rocznie. Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą łącznie 1.000 zł (energia elektryczna, telefon, żywność, dojazdy do pracy). Dodatkowo wnioskodawcy ponoszą opłaty związane: z zakupem opału tj. drzewa i węgla w sezonie grzewczym w łącznej kwocie 4.250 zł (k. 21 i k. 28 – 29) oraz pokrywają koszty: wywozu śmieci – 25 zł; gazu – 54 zł; wody – 87,35 zł i wywozu szamba – 45 zł. W skład majątku skarżących wchodzi: dom o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (nieodpłatnie wydzierżawiona) oraz samochód osobowy marki H. rok prod. [...] r. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu w kwocie 1.500 zł (k. 7), niewątpliwie wnioskodawców nie stać na uiszczenie tej opłaty w całości oraz pokrycie innych kosztów sadowych w sprawie niniejszej, jednak przy uwzględnieniu przyznanego zwolnienia wysokość wszystkich kosztów sądowych w sprawie ograniczy się do 500 zł. Kwota ta uwzględnia aktualne możliwości płatnicze skarżących. W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legł fakt posiadania przez H. W. stałego źródła dochodu z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.891,65 zł netto (po dokonanych potrąceniach) oraz wysokość świadczeń z urzędu pracy otrzymywanych przez G. W. i K. W. tj. łącznie 1.519,50 zł. Dodatkowy dochód stanowią dopłaty unijne do gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 4.640 zł rocznie. Wykazana wysokość stałych miesięcznych wydatków rodziny to 1.000 zł. Dodatkowo wnioskodawcy ponoszą opłaty okresowe związane: z zakupem opału tj. drzewa i węgla w sezonie grzewczym oraz pokrywają koszty: gazu, wody, wywozu szamba i śmieci. Wykazane wydatki są niższe od uzyskiwanego dochodu rodziny, H. i G. W. powinni zatem wygospodarować środki finansowe na pokrycie przynajmniej części kosztów sądowych (tj. 500 zł) w sprawie niniejszej. Przy ustaleniu wysokości zwolnienia wzięto pod uwagę okoliczność, iż K. W. i G. W. nie posiadają stałych źródeł dochodów, a otrzymywane przez nich świadczenia mają charakter tymczasowy. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.