II SA/Bk 118/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu I. P. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 26 marca 2014 r. w sprawie ze skargi I. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie nakazania wykonania urządzeń zapobiegających zalewaniu działek sąsiednich p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z 13 lutego 2014r. I. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga żadnego dochodu, poszukuje pracy i utrzymuje się z pomocy bliskich. Wnioskodawczyni oświadczyła też, że jej majątek stanowi wyłącznie dom o powierzchni 256 m², nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 marca 2014 r. wnioskodawczyni podała jedynie, że utrzymuje się wyłącznie dzięki pomocy rodziny, a wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie około 300 zł (energia elektryczna, woda). Z uwagi zaś na brak środków finansowych wnioskodawczyni podkreśliła, że nie spłaca rat zaciągniętego kredytu hipotecznego. Jednocześnie oświadczyła, że nie dysponuje tytułem prawnym do lokali mieszkalnych: przy ul. J.I. K. [...] oraz przy ul. W. S. [...] w B. Postanowieniem z dnia 26 marca 2014r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza wnioskodawczyni nie udowodniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej, albowiem złożone oświadczenia nie zawierają dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego wnioskodawczyni. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca wskazując, że nie jest w stanie określić kwotowo pomocy rodziny w zakresie zakupu produktów spożywczych czy środków czystości i nie uznaje tego jako uzyskiwanie dochodu miesięcznego. Skarżąca podkreśliła jednocześnie, że nie jest w stanie przesłać też rachunków i faktur potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków, gdyż nie ma możliwości zrobienie ich kopii. Końcowo zaakcentowała, że jej sytuacja finansowa jest skrajnie zła dlatego też zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 246 marca 2014r., a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej z dnia 13 lutego 2014r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z oświadczenia wnioskodawczyni dokumentującego jej sytuację majątkową wynika, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z W. P. prowadzącym oddzielne od wnioskodawczyni gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni nie osiąga dochodu, jest na wyłącznym utrzymaniu rodziny. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie około 300 zł (woda, energia elektryczna). Skarżąca ma też zaciągnięty kredyt hipoteczny, który obecnie z uwagi na trudną sytuację finansową nie jest spłacany. Majątek wnioskodawczyni stanowi dom o powierzchni 256 m² (współwłasność ustawowa). I. P. nie dysponuje tytułem prawnym do lokali mieszkalnych przy ul. J.I. K. [...] w B. oraz przy ul. W. S. [...] w B. (informacja z rejestru gruntów, stan na dzień 03 września 2013 r., akta administracyjne sprawy). Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd doszedł do wniosku, iż oświadczenie złożone przez skarżącą przy jednoczesnym braku pełnych danych potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków, wysokości środków finansowych, jakimi dysponuje wnioskodawczyni w związku z otrzymywaną pomocą rodziny (osiągany miesięczny dochód) oraz niepełnego wyszczególnienia ponoszonych wydatków miesięcznych ograniczającego się jedynie do wody i energii elektrycznej, uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego wnioskodawczyni. W ocenie Sądu nieprzedstawienie przez wnioskodawczynię w sposób przejrzysty swojej sytuacji majątkowej skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej analizy jej aktualnej kondycji finansowej w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy i wyklucza zarazem przerzucenie obowiązku finansowania wszczętego przez skarżącą postępowania na budżet państwa. W tym miejscu należy podkreślić, że wnioskodawczyni, pomimo stosownego wezwania referendarza sądowego z dnia 6 marca 2014 r. nie określiła wysokości osiąganego miesięcznego dochodu (pomoc rodziny) i w sposób mocno zawężony wyszczególniła ponoszone wydatki miesięczne ograniczając się jedynie do wody, energii elektrycznej. Wprawdzie skarżąca wykazuje, że jej domowy budżet obciążony jest także spłacanym kredytem, tym niemniej nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających istnienie zobowiązań kredytowych, a także kwotę i datę spłaty należności z tego tytułu. Braki w zakresie właściwej dokumentacji wydatków i miesięcznych dochodów skarżącej nie zostały też uzupełnione na etapie wniesienia sprzeciwu. Skarżący uchyliła się bowiem od przedstawienia swojej sytuacji. W tych okolicznościach należało dojść do wniosku, że wnioskodawczyni przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o jej złej sytuacji materialnej, Skarżąca nie udowodniła zaś, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Złożone oświadczenia nie zawierają, bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego wnioskodawczyni. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia zaś o jej trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, albowiem nie pozwalają ocenić zdolności płatniczych strony. Analogiczny podgląd zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 153/11 stwierdzając, że niedostarczenie żądanych przez sąd danych, a także przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Podobne stanowisko zajął NSA w postanowieniach: z 14 lutego 2014r. I OZ 97/14 oraz z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 174/09, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.