I OZ 97/14

Dnia 14 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys, , , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2908/12, o odmowie zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Głównego Geodety Kraju z dnia [...] października 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2908/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 21 marca 2013 r. o odmowie przyznania L. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd przywołał treść art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", oraz wskazał na czym polega "istotna zmiana okoliczności", o której mowa we wskazanym wyżej przepisie. W ocenie Sądu, wobec złożenia kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, po uprzednim rozpoznaniu pierwszego wniosku przez referendarza sądowego, Sąd powinien ocenić go pod kątem zaistnienia nowych okoliczności w sprawie, które muszą mieć istotny charakter i wpłynąć na podjęte wcześniej rozstrzygnięcie. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 130/13; z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Badając ponowny wniosek L. K. o przyznanie prawa pomocy, stwierdził, że pełnomocnik skarżącego, wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, że nastąpiła taka zmiana sytuacji materialnej skarżącego, która uzasadniałaby zmianę postanowienia z dnia 21 marca 2013 r. W tym zakresie Sąd I instancji wskazał, że dokładnemu ustaleniu zdolności majątkowych L. K. oraz członków jego rodziny miało służyć wezwanie skierowane do strony w dniu 19 listopada 2013 r. Pomimo właściwego doręczenia wezwania, skarżący ani jego pełnomocnik nie wykonali w pełni nałożonych na stronę obowiązków. O niemożliwości zmiany postanowienia z dnia 21 marca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy zadecydował pierwotny i aktualny brak wymaganej wiarygodności wniosku o prawo pomocy oraz przywołanie tożsamych z poprzednimi okoliczności faktycznych opisujących status majątkowy i sytuację rodzinną skarżącego. Ponadto Sąd wskazał na tożsamość złożonych wniosków z dnia 12 lutego 2013 r. i z dnia 27 listopada 2013 r. W ocenie Sądu I instancji, nieprzedstawienie przez wnioskodawcę w sposób przejrzysty swojej sytuacji majątkowej skutkuje brakiem możliwości dokonania prawidłowej analizy aktualnej kondycji finansowej strony w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy i wyklucza zarazem przerzucenie obowiązku finansowania wszczętego przez skarżącego postępowania na budżet państwa. W tym zakresie wskazał, że L. K. na stosowne wezwanie nie nadesłał wymaganych dokumentów. Nie spełnił więc przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie zachowując należytej staranności w wyjaśnianiu swej sytuacji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. postanowienia NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 174/09, LexPolonica nr 2256797; z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 153/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd stwierdził, że w takich okolicznościach sprawy jest uprawniony do sformułowania konkluzji, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł L. K., podnosząc, że Sąd uzależnia przyznanie prawa pomocy od pozaprawnych przesłanek "ubóstwa" oraz "kolejności zaspokajania danin publicznoprawnych". Ponadto w uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd nie odniósł się do faktu, że strona nie była w stanie dostarczyć dokumentów, do których nadesłania ją wezwano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że choć Sąd I instancji, wydając zaskarżone postanowienie naruszył art. 165 p.p.s.a., to naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż istotnie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy chociażby w części. W tym zakresie nie dostrzegł bowiem, że pomiędzy pierwotnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a złożonym aktualnie kolejnym wnioskiem nie zachodzi tożsamość przedmiotowa. L. K. pierwotnie wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a obecnie wniósł tylko o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) jest oceniany przez pryzmat innych przesłanek niż wniosek w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) – por. postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 539/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Jednak wydając zaskarżone postanowienie, Sąd Wojewódzki podjął próbę merytorycznej oceny złożonego przez L. K. ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w oparciu o przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzależniając merytoryczną ocenę ponownego wniosku właśnie od zawartych w omawianym przepisie przesłanek i stwierdzając, że strona nie zachowując należytej staranności w wyjaśnianiu swej sytuacji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, ponowny wniosek rozpoznał w zakresie, o jakim mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji, badając przedmiotowy wniosek, poza wykazaniem, że L. K. przywołał taką samą sytuację finansową, wskazał, że wnioskodawca na potwierdzenie swojego stanowiska nie przedłożył żadnych dokumentów, do których nadesłania został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a., zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 listopada 2013 r. W zażaleniu wnioskodawca wskazał, że nie był w stanie dostarczyć dokumentów, ponieważ pełnomocnikowi wnioskodawcy nie chciano wydać dokumentów. Jednak przy zażaleniu nie przedstawiono żadnych dokumentów potwierdzających taką okoliczność. Sąd niewadliwie zatem dokonał oceny wniosku L. K., stwierdzając za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wypowiedzianym w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GZ 153/11, że niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, a także przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w sposób uprawniony sformułował ocenę, zgodnie z którą wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Skorzystał bowiem z możliwości skierowania do wnioskodawcy wezwania, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., celem zagwarantowania mu możliwości przedłożenia dodatkowych, aktualnych oświadczeń bądź dokumentów, jak i celem ustalenia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Wobec braku należytego wykonania wezwania, wnioskodawca nie wykazał ani swojej aktualnej sytuacji finansowej, ani zmiany w stosunku do stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania poprzedniego postanowienia, co oznacza, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.