II SA/Bk 125/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P., A. O., A. S., G. A., J. Sz., J. S., K. Z., K. P., M. Sz., M. G., P. M., S. Sz., T. G., W. S. na uchwałę Rady Miejskiej B. z dnia [...] września 2006 r. Nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a oddalić wniosek P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. P. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną K. M. Źródło utrzymania rodziny stanowi emerytura uzyskiwana przez wnioskodawcę w wysokości 1.000 zł oraz jego żonę w wysokości 2.000 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m2). Poza tym skarżący nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 27-28). Pismem z dnia 31 marca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać ponoszone miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, a także przedłożyć do akt rachunki i faktury dokumentujące te wydatki i dokumenty poświadczające wysokość uzyskiwanych dochodów. Dane powyższe były niezbędne do oceny stanu majątkowego wnioskodawcy (k. 41). W odpowiedzi na powyższe wezwanie P. M. wywiódł, iż wydatki związane z pokryciem kosztów bieżącego utrzymania rodziny przedstawiają się następująco: woda i ścieki – 181 zł za pół roku, energia elektryczna – 69-92 zł, telefon – 70 zł, Internet – 732 zł rocznie, RTV – 186,70 zł rocznie, PZU – 170 zł rocznie, PZU Życie – 220 zł kwartalnie, Urząd Miejski – 200 zł rocznie oraz jedzenie i "rozpusta" – 2.500 zł. Dodatkowo skarżący wskazał, iż jego emerytura wynosi 1.281,02 zł, natomiast emerytura żony wynosi 2.359,39 zł (k. 52). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu P. M. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Przeciętne dochody miesięczne dwuosobowej rodziny zostały początkowo we wniosku określone na 3.000 zł, natomiast w dodatkowym oświadczeniu skarżący wskazał, iż uzyskiwane przez niego i jego żonę emerytury wynoszą odpowiednio 1.281,02 zł i 2.359,39 zł (k. 52). Wyszczególnione wydatki miesięczne związane z bieżącym utrzymaniem rodziny wynoszą łącznie 374 zł. Dodatkowo wnioskodawca podkreślił, iż 2.500 zł miesięcznie wydaje na jedzenie i "rozpustę". Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m² (powierzchnia mieszkalna [...] m2). Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 27-28, 52). Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego i jego żonę stałego źródła dochodu (emerytury) w wysokości 3640,41 zł miesięcznie w połączeniu z wykazanymi miesięcznymi kosztami utrzymania dwuosobowej rodziny (374 zł plus wyżywienie), pozwalają na uznanie, iż P. M. jest w stanie pokryć koszty sądowe w sprawie niniejszej. Podkreślenia wymaga również to, iż rozpoznając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy oceniać go w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu sądowych, a z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje. Dodatkowo w sytuacji, kiedy skarżący wniosek o przyznanie prawa pomocy w takim samym zakresie złoży w kilku sprawach (tak jak ma miejsce w niniejszym postępowaniu) to dopiero łączna suma ciążących na nim wpisów oraz opłat kancelaryjnych powinna stanowić punkt odniesienia, przy rozpoznawaniu takiego wniosku (vide: postanowienie NSA z 8.06.2006 roku, I FZ 239/06). Rozpoznając zatem niniejszy wniosek należało mieć na uwadze, iż w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku w chwili obecnej wnioskodawca jest skarżącym w 2 sprawach, w których wpis sądowy wynosi po 300 zł. W sumie wnioskodawca zatem zobowiązany będzie do uiszczenia tytułem wpisów sądowych kwoty 600 zł. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych stanowi fakt posiadania przez P. M. stałego źródła dochodów w wysokości przekraczającej wykazane wydatki. Jak wykazano wyżej, stałe wydatki skarżącego kształtują się na poziomie 374 zł plus wyżywienie. Przedstawiono przy tym w oświadczeniu kwota 2.500 zł, która jest przeznaczana na wyżywienie dwuosobowej rodziny i "rozpustę" jest dość wysoka. Podkreślenia przy tym wymaga, iż inne wydatki poza wydatkami koniecznymi na utrzymanie, do których nie zalicza się np. kosztów związanych z posiadaniem telewizji, Internetu nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnością publicznoprawną jaką jest wpis sądowy. Ponadto zaakcentować należy, iż skarżącemu nawet po uiszczeniu wszystkich przedstawionych miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny (tj. 2.874 zł) pozostaje kwota około 766 zł, która to powinna być przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Skarżący inicjując postępowanie sądowoadministracyjne powinien się liczyć bowiem z obowiązkiem ponoszenia związanych z nim wydatków. Co do zasady prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody w wysokości przewyższającej kwotę przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Sytuacja taka pozwala na przygotowanie się do wszczęcia akcji sądowej poprzez zaoszczędzenie odpowiednich środków na ten cel (vide: Magdalena Baduchowska, Prawo pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, cz. II, Doradztwo Podatkowe 2005/9/51 [w] System Informacji Prawnej Lex OMEGA nr publ. 49597). Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez P. M. kwoty wpisu sądowego oraz pokrycie pozostałych kosztów, które ewentualnie mogą wystąpić w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jej rodziny, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.