II SA/Bk 134/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2018 r. zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 października 2018 r. w sprawie ze skargi M. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego p o s t a n a w i a: 1. uchylić punkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 października 2018 r. wydanego w sprawie niniejszej; 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących M. K. i B. K. kwotę 1014 (tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przed tut. Sądem toczyło się postępowanie ze skargi M.K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wyrokiem z dnia 18 października 2018 r. tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] listopada 2017 roku nr [...] (punkt 1 wyroku) oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz skarżących M. K. i B. K. kwotę 1114 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (punkt 2 wyroku). Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony organowi w dniu 7 listopada 2018 r. (k. 188). W dniu 9 listopada 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. złożyło zażalenie na postanowienie tut. Sądu zawarte w punkcie 2 ww. wyroku, dotyczące zwrotu kosztów postępowania sądowego przez organ na rzecz skarżących. W zażaleniu tym organ zarzucił naruszenie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a.") przez przyjęcie, że organ zobowiązany jest do zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżących w wysokości 1114 zł, podczas gdy powinien być zobowiązany do zwrotu kwoty 997 zł. Na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części obciążającej kosztami postępowania sądowego w kwocie powyżej 997 zł. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał, że na mocy ww. postanowienia obciążono go m.in. opłatą w wysokości 100 zł od wniesionego przez skarżących zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 24 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, które to zażalenie nie zostało uwzględnione przez NSA (vide: postanowienie NSA z dnia 11 lipca 2018 r. I OZ 693/18 oddalające ww. zażalenie) oraz kwotą 17 zł uiszczoną przez skarżących z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, udzielonego przez nich do wniesienia ww. zażalenia. W ocenie organu, skoro ww. koszty powstały przez działanie skarżących i nie były one niezbędne do celowego dochodzenia ich praw (bowiem zażalenie okazało się niezasadne), to obciążanie organu ww. kosztami jest nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego organu, jako oczywiście uzasadnione w części dotyczącej niezasadnego zasądzenia od organu, solidarnie na rzecz skarżących, zwrotu kosztów postępowania sądowego w kwocie przekraczającej 1014 zł, podlega w tym zakresie uwzględnieniu, co skutkowało jednak uchyleniem całego zaskarżonego postanowienia tut. Sądu, wydanego w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego, zawartego w punkcie 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 października 2018 r. oraz rozpoznaniem powyższej sprawy na nowo, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Podkreślić przy tym należy, że na podstawie ww. artykułu, w ramach dokonanej autokontroli, wojewódzki sąd administracyjny może wydać tylko jednego rodzaju rozstrzygnięcie, a mianowicie uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Z uwagi na brzmienie ww. przepisu, brak jest możliwości wydania w takiej sytuacji, postanowienia np. o oddaleniu zażalenia albo o umorzeniu postępowania zażaleniowego (por.: W. Piątek [w:] R. Hauser, W. Piątek, A. Skoczylas, Środki zaskarżenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2013, s. 317). Nie ma również możliwości jedynie częściowego uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz oddalenia zażalenia w części niezasługującej na nieuwzględnienie. W ocenie tut. Sądu, zażalenie strony skarżącej jest oczywiście zasadne, ale jedynie częściowo. Orzekając bowiem w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania na mocy art. 200 p.p.s.a., Sąd niezasadnie uwzględnił w ich sumie, kwotę 100 zł uiszczoną przez skarżących z tytułu wpisu od zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 24 kwietnia 2018 r., wydane w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (k. 64), które to zażalenie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. I OZ 693/18 (k. 93). Zażalenie nie zasługiwało natomiast na uwzględnienie w zakresie pozostałej kwestionowanej kwoty w wysokości 17 zł. W związku zatem z powyższymi uwagami, orzekając na mocy art. 195 § 2 p.p.s.a., tut. Sąd mógł jedynie uchylić całe zaskarżone postanowienie, zaś wobec zaistniałej w takiej sytuacji, konieczności orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania sądowego na zasadzie art. 200 p.p.s.a. (z uwagi na uwzględnienie skargi skarżących), należało wydać nowe rozstrzygnięcie w tym zakresie. Uzasadniając powyższe, zauważyć należało w pierwszej kolejności, że co do zasady (wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.), na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według tej reguły ogólnej, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu, bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od drugiej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami, zostały natomiast ściśle unormowane w art.: 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a. i w żadnym razie, nie można ich interpretować rozszerzająco (por. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2017 r. II FSK 2905/13, Lex nr 1519021). Jak stanowi przy tym art. 200 p.p.s.a.: w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...), zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie zaś do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Na podstawie art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują zaś opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi w rozumieniu art. 212 § 1 p.p.s.a. są natomiast wpis i opłata kancelaryjna, zaś do wydatków zalicza się w szczególności: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, a także koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach (vide: art. 213 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, w przypadku orzekania na podstawie art. 200 p.p.s.a., a więc stosowania wyjątku przewidującego odpowiedzialność za wynik sprawy, konieczne jest dokonanie przez Sąd oceny niezbędności oraz celowości kosztów postępowania, poniesionych przez skarżącego, które każdorazowo uwarunkowane są konkretnymi okolicznościami sprawy. Sąd powinien w tym względzie rozważyć zatem, czy poniesione przez skarżącego koszty, były związane z czynnością celową do uruchomienia kontroli legalności zaskarżonego aktu, z punktu widzenia dochodzenia przez skarżącego jego praw. Wyjątek opisany w art. 200 p.p.s.a. powiązany jest z zatem ściśle jedynie z takiego rodzaju czynnościami, jak opisane powyżej, a nie z wszystkimi działaniami, które zostały na etapie postępowania sądowego, podjęte przez stronę postępowania (por. także postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2014 r., II FZ 1075/14, Lex nr 1485464). Dokonana w tym względzie, na etapie wyrokowania, ocena była wadliwa. Rację ma bowiem organ, że poniesiona przez skarżących opłata od niezasadnie wniesionego przez nich zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 24 kwietnia 2018 r., nie należy do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia ich praw, związanych z kontrolą zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, co prawda, że koszty postepowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jednakże nie ulega wątpliwości, że chodzi tu jedynie o takie koszty, które zostały poniesione wskutek złożenia zażalenia skutecznego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2013 r. II OZ 3/13, Lex nr 1323679, czy postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2012 r. II OZ 995/12, Lex nr 1248546). Dostrzeżona w tym zakresie przez organ wadliwość kwestionowanego postanowienia, jest w ocenie Sądu zauważalna bez konieczności dokonywania głębszej analizy, a tym samym ma charakter wadliwości oczywistej. W związku z powyższym, tut Sąd, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone, oczywiście wadliwe (w omawianej części) postanowienie, w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz wydał w tym zakresie nowe i całościowe rozstrzygnięcie, mając przy tym na uwadze względy ekonomii procesowej oraz szybkości postępowania. Skarżącym należy się zatem zwrot kosztów postępowania w wysokości 1014 zł, na którą to kwotę składa się: uiszczony przez skarżących wpis sądowy w kwocie 500 zł (k. 12), kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, wynikająca z § 14 ust. 1 pkt c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz uiszczone opłaty skarbowe od pełnomocnictwa - w łącznej wysokości 34 zł (k. 55, 56). Wyjaśnić przy tym należy, że ww. łączna opłata skarbowa została uiszczona w dwukrotnej wysokości (tj. 2x17 zł) z racji nawiązania pomiędzy każdym ze skarżących a pełnomocnikiem, dwóch odrębnych stosunków pełnomocnictwa, wynikających z dokumentu pełnomocnictwa (k. 37). W tym zakresie wskazać należy, że wysokość opłaty skarbowej stanowi iloczyn liczby stosunków pełnomocnictwa wynikających z dokumentu pełnomocnictwa złożonego w postępowaniu sądowym i kwoty 17 zł wynikającej z art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (j.t. Dz.U. z 2018, poz. 1044) w zw. z częścią IV załącznika do tej ustawy pt.: "Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia". Ponadto, wbrew stanowisku organu, z analizy akt nie wynika, aby skarżący uiścili kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, udzielonego przez nich do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Zauważyć także należy, że z dokumentu pełnomocnictwa udzielonego przez skarżących ich pełnomocnikowi (k. 37), nie wynika, aby konieczne było udzielenie pełnomocnikowi dodatkowego pełnomocnictwa do wniesienia zażalenia (tj. do dokonania określonej czynności w postępowaniu), bowiem ma ono charakter ogólny, o którym mowa w art. 36 pkt 1 p.p.s.a. i w związku z tym obejmuje ono, z samego prawa, umocowanie m.in. do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, a więc również do wniesienia zażalenia w sprawie tzw. wpadkowej (vide: art. 39 pkt 1 p.p.s.a.). Wobec powyższego, na podstawie art. 195 § 2 i art. 200 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia.