II SA/Bk 142/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. i J. C. M. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. M. i J. C. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności wybudowania budynku gospodarczego i umorzenia postępowania w organie pierwszej instancji prowadzonego w przedmiocie zawieszenia p o s t a n a w i a - odmówić przyznania T. M. i J. C. M. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Małżonkowie T. M. i J. C. M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synem J. M. ([...] lat), synową B. M. ([...] lat) oraz wnukami D. M. ([...] lat) i N. M. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią: emerytura i renta J. C. M. – 1.295,89 zł netto; emerytura T. M. – 1.044,82 zł netto oraz działalność gospodarcza prowadzona przez J. M. – około 3.000 zł netto. B. M. od [...] br. jest osobą bezrobotną. Wykazane wydatki roczne T. M. i J. C. M. to: zakup 6 – 7 ton węgla - 5.600 zł; podatek od nieruchomości – 1.540 zł; podatek od psa – 25 zł; ubezpieczenie samochodu – 475 zł; wywóz śmieci – 180 zł; telefon – 1.170 zł; woda i ścieki – 840 zł; energia elektryczna – 3.000 zł; żywność – 12.000 zł; obuwie i odzież – 1.500 zł; środki czystości i higieny osobistej – 1.800 zł. Wnioskodawcom pomagają syn i synowa poprzez dokładanie się do opału, wody i ścieków, energii elektrycznej, telefonu, wywozu śmieci, podatku od nieruchomości. Pozostałe koszty tj. żywność, odzież i obuwie, środki czystości, ubezpieczenie samochodu i domu skarżący opłacają sami. W skład majątku małż. T. M. i J. C. M. wchodzą: dom o powierzchni około [...] m² usytuowany na działce o powierzchni [...] m² oraz cztery budynki gospodarcze o łącznej powierzchni [...] m². B. M. i J. M. posiadają samochód osobowy marki O. Wnioskodawcy nie mają zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 31 – 33). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 marca 2013 r. (k. 105) skarżący wyszczególnili wydatki miesięczne ponoszone przez B. i J. M. w tym: żywność i odzież – 1.500 zł; wydatki szkolne – 70 zł; koszty eksploatacji samochodu – 500 zł; ubezpieczenie samochodu – 84 zł (1.008 zł rocznie); telefon stacjonarny – 130 zł; ubezpieczenie – 36,50 zł (109,50 zł kwartalnie); telewizja – 62 zł. J. M. prowadzi działalność gospodarczą M. H. J. M. w S. oraz w formie spółki cywilnej M. H. s.c. M. J., R. R. w S. Przedsiębiorstwa zajmują się wykonywaniem usług hydraulicznych, energetycznych, gazowych i serwisowych w zakresie kotłów centralnego ogrzewania oraz klimatyzacji. Wnioskodawcy nie uzyskują dochodu z tytułu posiadania czterech budynków gospodarczych o łącznej powierzchni [...] m². B. M. była zatrudniona do dnia [...] lutego br. – wynagrodzenie miesięczne wynosiło 1.670 zł, następnie do [...] kwietnia br. pobierała zasiłek chorobowy. Małż. M. nie nadesłali rozliczenia dochodu firmy J. M. za marzec br. wyjaśniając, że termin rozliczenia podatku dochodowego za marzec br. to [...] kwietnia br., natomiast podatku VAT – [...] kwietnia br. Ponadto, nie nadesłano wyciągów z kont bankowych B. i J. M., gdyż nie zostały one przez nich doręczone wnioskodawcom (k. 107 – 108). Do akt sprawy skarżący dołączyli: dokumenty poświadczające wysokość otrzymywanej renty i emerytur (k. 35 – 42); zeznania podatkowe i rozliczenia podatku za rok 2011 (k. 43 – 51); rachunki i faktury za: węgiel (k. 53 – 56), telefon (k. 71 – 72), wodę i ścieki (k. 73 – 75, k. 77, k. 79, k. 81, k. 83, k. 85), energię elektryczną (k. 87), gaz (k. 88 – 92); potwierdzenia wpłat bankowych (k. 52, k. 62 – 64, k. 70, k. 76, k. 78, k. 80, k. 82, k. 84, k. 86); dokument ubezpieczenia samochodu A. [...] (k. 65 – 68); umowę o wywóz śmieci (k. 69); miesięczne rozliczenia T. M. dot. zakresu pokrywania kosztów bieżącego utrzymania przez J. M. (k. 93 – 99); rozliczenie działalności firmy J. M. za 2012 r. i za miesiąc [...] 2013 r. (k. 109 – 110 i k. 122); rachunki i faktury B. i J. M. za: telewizję, ubezpieczenie (k. 111), telefon (k. 114); dokument ubezpieczenia samochodu O. [...] (k. 112 – 113); zeznania podatkowe małż. B. i J. M. i rozliczenie prowadzonej działalności gospodarczej za 2012 r. (k. 115 – 121). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżący wykazali, iż źródłem miesięcznego utrzymania sześcioosobowej rodziny pozostają ich renta i emerytury w łącznej wysokości 2.340,71 zł (k. 39 – 40) oraz działalność gospodarcza prowadzona przez J. M. tj. M. H. J. M. w S. i w formie spółki cywilnej M. H. s.c. M. J., R. R. w S. W 2012 z tytułu prowadzenia tej działalności J. M. osiągnął dochód 10.459,71 zł przy przychodzie 375.288,68 zł (k. 122), w roku bieżącym za okres styczeń – luty firma wykazała stratę 2.923,65 zł, przy przychodzie 29.412,01 zł (k.109). Podkreślenia wymaga w tym miejscu, że J. M. posiada [...]% udziałów w omawianym przedsiębiorstwie. Wykazane wydatki miesięczne rodziny wynoszą łącznie 4.726 zł, w tym: wydatki roczne wyszczególnione przez T. M. i J. C. M. – 28.130 zł, co stanowi w przeliczeniu na miesiące 2.344 zł oraz wydatki miesięczne B. M. i J. M. – 2.382 zł. Majątek małż. T. M. i J. C. M. stanowi: dom o powierzchni około [...] m² usytuowany na działce o powierzchni [...] m² oraz cztery budynki gospodarcze o łącznej powierzchni [...] m² i samochód osobowy marki A. [...] rok prod. 1995 (k. 65). B. M. i J. M. posiadają samochód osobowy marki O. [...] rok prod 2002 (k. 112). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż dodatni wynik finansowy osiągnięty przez przedsiębiorstwo J. M. ([...]% udziałów) za 2012 r. tj. dochód w wysokości 10.459,71 zł przy przychodzie 375.288,68 zł oraz niewielka strata wykazana w rozliczeniu za okres styczeń – luty br. tj. 2.923,65 zł, przy przychodzie 29.412,01 zł świadczą o dobrej kondycji firmy, która zapewnia rodzinie stałe źródło dochodu – wnioskodawcy określili jego wysokość miesięczną na kwotę około 3.000 zł (k. 33). Dodatkowym stałym źródłem dochodu pozostają świadczenia emerytalno - rentowe uzyskiwane przez wnioskodawców w łącznej wysokości 2.340,71 zł. Uzyskiwany dochód (tj. kwota około 5.300 zł) wystarcza na pokrycie wykazanych wydatków w kwocie 4.726 zł, powinien być również w przynajmniej w części przeznaczony na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że na dzieciach zwłaszcza, gdy pozostają z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym ciąży ustawowy obowiązek niesienia pomocy rodzicom, w tym również i w zakresie pokrywania kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. Nr 788, tekst jednolity.) rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się. Ponadto w myśl art. 128 i 129 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dzieci w stosunku do rodziców obarczone są również obowiązkiem dostarczania środków utrzymania (obowiązkiem alimentacyjnym), w sytuacji, gdy rodzic nie jest w stanie zaspokoić usprawiedliwionych i koniecznych potrzeb życiowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.