II SA/Bk 21/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych - oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Burmistrz Ch. powołując się na art. 3, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) odmówił przyznania K. P. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci E. P., K. P., P. P. i T. P. Powodem odmowy przyznania świadczeń było przekroczenie przez rodzinę wnioskodawczyni, w przeliczeniu na osobę kwoty ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń (506,75 złotych przy kryterium dochodowym 504,00 złotych). Organ zaznaczył, że w sprawie nie znajduje zastosowania także przepis art. 5 ust. 3 w/w ustawy. W odwołaniu od powyższej decyzji K. P. wniosła o ustalenie prawa do wnioskowanych świadczeń rodzinnych na podstawie dochodu pomniejszonego o dochód utracony z okresu od dnia 1 sierpnia 2006 r. do dnia [...] września 2006 r., w którym maż dodatkowo pracował na ½ etatu i z tego tytułu otrzymał wynagrodzenie za pracę w łącznej kwocie [...] zł, a po jego utracie nie uzyskał w zamian innego dochodu w postaci pracy, umowy zlecenia, czy działalności gospodarczej. Podniosła, iż mąż pracował w [...] i rozwiązanie umowy o pracę musiało nastąpić z zachowaniem okresu wypowiedzenia, "a nowa praca nie mogła czekać", dlatego na ten czas został zatrudniony w Przedszkolu Samorządowym na ½ etatu. Zdaniem odwołującej dochód za 2006 r., pomniejszony o dochód z zatrudnienia na ½ etatu uprawniałby do świadczeń rodzinnych. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujących zasady przyznawania zasiłku rodzinnego oraz sposób obliczania dochodu na potrzeby ustalenia prawa do tego zasiłku i stwierdziło, że w niniejszej sprawie należy uwzględnić dochód rodziny osiągnięty w 2006 r. Na podstawie przedłożonych przez stronę zaświadczeń Kolegium ustaliło, że dochód rodziny w 2006 r. wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daję kwotę 506,75 zł. Organ podkreślił, iż w konkretnej sprawie nie można mówić o utracie dochodu przez męża odwołującej się w związku z wykonywaniem aktualnie pracy tylko na jednym etacie. Odwołujący się nie utracił zatrudnienia jako źródła dochodu a jedynie część dochodu uzyskiwanego z dodatkowego źródła. Organ dodał, iż zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 ze zm.) nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, nawet wówczas, gdyby nastąpiła przerwa w uzyskiwaniu dochodów. Ponadto Kolegium wskazało, iż w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującego w okresie, na który jest ustalany (48 zł), zasiłek przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Z nadesłanych akt sprawy przez organ l instancji wynika, że na okres zasiłkowy 2006/2007 zostało przyznane świadczenie przy przekroczeniu dochodu na osobę, dochód z 2005 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 507,62 zł. Tak, więc w sytuacji przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie w 2006 r. w dalszym ciągu nie może być przyznany zasiłek rodzinny. Na powyższą decyzję K. i M. P. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. stwierdzając, że została ona wydana z naruszeniem ich interesu prawnego poprzez odmowę uznania dochodu uzyskanego przez małżonka M. P. z umowy zawartej w wymiarze ½ etatu w okresie od [...] sierpnia 2006 roku do [...] września 2006 r. jako dochodu utraconego. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: – prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Socjalnej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) w takim zakresie, w jakim organ orzekający odmówił uznania dochodu uzyskanego przez małżonka M. P. z umowy zawartej w wymiarze ½ etatu w okresie od [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006 r. jako dochodu utraconego, o co wnioskowała K. P., – prawa procesowego przez naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa poprzez nie dokonanie przez organ orzekający w sposób wyczerpujący zebrania materiału dowodowego i nie wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Na tej postawie wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazali – powołując się na § 17 ust. 2 w/w rozporządzenia, iż dochodem utraconym jest dochód, po utracie którego wnioskodawca o zasiłek rodzinny nie uzyska kolejnego identycznego źródła dochodu. Natomiast mąż wnioskodawczyni osiągnął w roku 2006 dochody z tytułu trzech różnych umów o pracę. Umowa w wymiarze pełnego etatu z firmą [...] w B. trwająca do [...] września 2006 r. została zastąpiona dochodem z umowy o pracę zawartej od dnia 1 października 2006 r. w Przedszkolu Samorządowym w Ch. Dodatkowe tymczasowe źródło przychodu z tytułu dwumiesięcznej umowy w okresie od [...] sierpnia 2006 r. do [...] września 2006 r. zawartej z Przedszkolem Samorządowym zostało przez rodzinę P. utracone. Cytując stanowiska zawarte w piśmiennictwie skarżąca podniosła, iż za utratę dochodu traktuje się również sytuację, w jakiej członek rodziny, osiąga niższy dochód, np. na skutek zmiany źródła dochodu, obniżenia wymiaru czasu pracy czy też obniżenia wynagrodzenia w wyniku zmiany warunków wynagradzania W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Organy rozpatrujące sprawę zakończoną zaskarżoną decyzją nie naruszyły bowiem przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przy ustaleniu dochodu rodziny skarżących dla potrzeb związanych z przyznaniem żądanego przez stronę zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatków z nim związanych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zwanej dalej ustawą, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 504 zł, bądź 583,00 zł, gdy dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. W przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód – art. 5 ust. 4 ustawy. Stosownie zaś do art. 3 pkt 2 ustawy za dochód rodziny, uważa się przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowych, co oznacza, że w niniejszej sprawie uwzględnieniu podlegał dochód rodziny za 2006 rok. Przy ustaleniu wysokości dochodu, którego podstawę stanowiły przychody podlegające opodatkowaniu, organy przyznające świadczenia rodzinne opierały się na treści zaświadczeń właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny strony ubiegającej się o świadczenia. Powyższe wynika z § 2 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 z ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem organy za dochód sześcioosobowej rodziny skarżących w 2006 roku przyjęły (po odliczeniu kosztów uzyskania dochodu i składek ubezpieczeniowych) kwotę 36.485,71 zł, uzyskaną przez rodzinę skarżącej w 2006 roku. Powyższe okoliczności są w zasadzie bezsporne i nie kwestionowane przez skarżących. Spór w sprawie sprowadzał się natomiast do ustalenia, czy utrata przez męża skarżącej – M. P. pracy w wymiarze ½ etatu, mimo dalszego zatrudnienia u tego samego pracodawcy – Przedszkolu Samorządowym w Ch. na cały etat, ale utraty pracy w pełnym wymiarze w [...] w B., należało uznać za utratę dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że utrata dochodu przejawia się: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zatem o utracie dochodu można mówić jedynie wówczas, gdy nastąpiła utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem Sądu, przez utratę zatrudnienia należy rozumieć całkowitą utratę dochodów pochodzących ze stosunku pracy lub innej pracy zarobkowej a nie jego części, obniżenia wynagrodzenia, czy też utarty jednego ze źródeł tegoż dochodu. Wbrew twierdzeniom skarżących nie można przez pojęcie utraty dochodu rozumieć także utraty części dochodów, czy też utraty dochodów z jednego stosunku pracy, w sytuacji gdy określona osoba pozostaje w kilku stosunkach pracy. Literalne brzmienie art. 3 pkt 23 ustawy nie pozwala na inną interpretację, niż ta przedstawiona powyższej przez Sąd. Gdyby wolą ustawodawcy było objęcie pojęciem utarty dochodu również jego obniżenie, czy też jego utratę w części, taki zapis powinien znaleźć się w analizowanej ustawie. Gramatyczna wykładnia przepisu art. 3 pkt 23 ustawy jest jednoznaczna, wynika z niej, iż przez utratę dochodu należy rozumieć całkowitą utratę zatrudnienia a nie jedynie utratę jednego z kilku etatów, na których pozostawała zatrudniona określona osoba. Tym samym skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wykładnię pojęcia "utraconego dochodu" dokonaną w wyrokach tutejszego Sądu z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 187/07 i sygn. akt II SA/Bk 188/07 (nie publ.). W świetle powyższego zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż w przedmiotowej sprawie M. P. tracąc dodatkową pracę w wymiarze ½ etatu, nie utracił dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Praca bowiem w pełnym wymiarze w [...] w B., została zamieniona z dniem [...] października 2006 r. na pracę w pełnym wymiarze w Przedszkolu Samorządowym w Ch., gdzie wcześniej pracował dodatkowo. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze podkreślić należy, iż Sąd nie kwestionuje tego, iż sposób liczenia dochodów rodziny wynikający z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne nie w pełni odzwierciedla rzeczywiste dochody rodziny ubiegającej się o świadczenia rodzinne w chwili składania wniosku. Tym niemniej zasady jego wyliczania precyzyjnie wynikają z tych aktów prawnych i nie jest dopuszczalne inny sposób jego wyliczenia. Trudna sytuacja materialna skarżących wskazana w skardze może ewentualnie stanowić podstawę składania ponownego wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, o ile skarżący w chwili obecnej spełniają ustawowe wymogi do przyznania tych świadczeń. W świetle powyższych rozważań uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi okoliczność uzasadniająca zastosowanie przepisów o utracie dochodu, tj. art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych w odniesieniu do dochodów M. P. Trafnie ponadto organ uznał, iż w sprawie nie będzie miał zastosowania także przepis art. 5 ust. 3 w/w ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że na okres zasiłkowy 2006/2007 zostało przyznane skarżącym świadczenie także przy przekroczeniu dochodu na osobę, gdyż dochód z 2005 r. w przeliczeniu na osobę wyniósł 507,62 zł. Tak, więc w sytuacji ponownego przekroczenia dochodu na osobę w rodzinie w 2006 r. zasiłek rodzinny nie może być przyznany. Jest to bowiem przepis szczególny, działający na zasadzie wyjątku od wskazanych w ustawie reguł przyznawania świadczeń rodzinnych i nie można dokonywać wykładni rozszerzającej. Mając na uwadze przedstawione powyżej rozważania w zakresie prawidłowości stosowania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dotyczących ustalania kryterium dochodowego uprawniającego do uzyskania określonych świadczeń z tej ustawy podkreślić należy, iż ustawodawca zarówno w ustawie o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne wyczerpująco określił zasady i tryb przyznawania zasiłków rodzinnych. Przyznanie zasiłku rodzinnego nie zależy od uznania organu administracji a uzależnione jest jedynie od spełnienia określonych przepisami warunków (decyzja determinowana przepisami prawa). Niespełnienie tych warunków – jak to miało miejsce w tej sprawie – skutkuje natomiast odmową przyznania zasiłków rodzinnych na wskazane we wniosku dzieci, a co za tym idzie skutkuje również odmową przyznania dodatków do tych zasiłków, których prawo jest zależne od przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Tym samym wydając zaskarżoną decyzję organy obu instancji nie naruszyły również przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.