II SA/Bk 245/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. J. (powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "Skarżąca") od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia w Z. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa decyzja została doręczona Skarżącej w dniu [...] stycznia 2016 r. przez dorosłego domownika J. J. męża Skarżącej, który zobowiązał się doręczyć jej przesyłkę. Dalej organ przypomniał, że zgodnie z dyspozycją art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, tak więc w niniejszej sprawie termin ten upłynął w dniu [...] stycznia 2016 r. Tymczasem odwołanie od tej decyzji zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu [...] stycznia 2016 r., a więc z naruszeniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Dodatkowo SKO podkreśliło, że pomimo iż, odwołanie zostało sporządzone i wniesione po terminie, to Skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, jak również nie podała istotnych przyczyn uchybienia terminu. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Tym samym brak było możliwości badania zaskarżonego rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła Skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz jego rozpoznanie. Wskazała, że termin do wniesienia odwołania nie został zachowany z przyczyn od niej niezależnych, gdyż przesyłkę pocztową zawierającą decyzję organu I instancji odebrał od listonosza jej mąż, który nie poinformował skarżącej o tym fakcie w dniu odbioru. Przesyłka ta została doręczona do jej rąk własnych dopiero w dniu [...] stycznia 2016 r. Skarżąca wskazała ponadto na inne okoliczności, jak podeszły wiek swój i swojego męża, względy zdrowotne oraz przebyte leczenie. Konkludując stwierdziła, że z uwagi na jej chorobę i niedyspozycję oraz ułomności męża, przesyłka z decyzją została doręczona przez jej męża w terminie późniejszym niż dzień faktycznego odbioru do listonosza. Samorządowe Kolegium odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącej uzupełnił skargę zarzucając zaskarżonemu postanowieniu rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 42 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w sprawie doszło do prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji pierwszoinstancyjnej, w sytuacji gdy przesyłkę z ww. decyzją odebrał jej mąż poza miejscem jej zamieszkania w dniu [...].01.2016 r., zaś skarżąca osobiście odebrała ją dopiero w dniu [...].01.2016 r.; 2) art. 58 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżąca nie zachowała 7-dniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do odwołania od decyzji organu I instancji, podczas gdy skarżąca wniosła ww. prośbę w dniu [...] marca 2016 r., tj. przed upływem 7 dni od dnia ustania obiektywnej przyczyny uchybienia terminu; 3) art. 58 § 1 k.p.a. polegające na nieprzywróceniu skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza S. z dnia [...].01.2016 r., znak: [...] ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego, mimo iż uprawdopodobniła ona, że uchybienie nastąpiło bez jej winy; 4) art. 129 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie wniosła odwołania w terminie, podczas gdy zachowała ona termin czternastu dni od dnia faktycznego doręczenia jej osobiście decyzji; 5) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i zaniechanie przesłuchania skarżącej i jej męża na okoliczność ustalenia prawidłowości doręczenie ww. przesyłki adresatowi, tj. skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie podważyły legalności zaskarżonego postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to zostało wydane w oparciu o art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23), dalej: k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Powołana regulacja prawna została zastosowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze na skutek odwołania wniesionego przez Skarżącą od decyzji Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] ustalającej lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia w Z. Organ stwierdził, bowiem, że odwołanie Skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu stanowisko zajęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest prawidłowe. Przepis art. 134 k.p.a. obliguje organ odwoławczy do przeprowadzenia postępowania wstępnego polegającego na podjęciu czynności mających na celu ustalenie, czy wniesione odwołanie jest dopuszczalne, oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stwierdzenie zaistnienia przyczyny wskazującej na niedopuszczalność wniesionego odwołania, czy też stwierdzenie jego wniesienia po terminie zobowiązuje organ do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 134 k.p.a., a więc postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania lub o stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia. W takiej sytuacji merytoryczne rozpatrzenie środka zaskarżenia nie jest możliwe, albowiem, jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu, prowadziłoby do wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności (tj. rażącym naruszeniem prawa, art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Jednocześnie podkreślić trzeba, iż wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami, co do prawidłowości doręczenia stronie orzeczenia wydanego w I instancji, od którego środek zaskarżenia został wniesiony oraz, co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia winno bowiem mieć miejsce dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia, czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany. W niniejszej sprawie bezsporne jest, iż Skarżąca w odwołaniu od decyzji z [...] stycznia 2016 r. nie zawarła wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia. Zatem, jak wskazano wyżej, złożenie wniosku o przywrócenie terminu po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem tego postanowienia. Wniosek o przywrócenie terminu złożony przez Skarżącą w piśmie z dnia .. marca 2016 r. zainicjował bowiem niezależne od niniejszego postępowania odrębne postępowanie administracyjnego. Stąd też Sąd nie może odnieść się merytorycznie do argumentacji przytoczonej przez Skarżącą i jej pełnomocnika jako uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu, gdyż nie jest to przedmiotem skargi. Kontrola Sądu sprowadza się natomiast wyłącznie do tego, jak podkreślono wyżej, czy organ administracji prawidłowo uznał, iż doszło do uchybienia terminu. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych decyzja Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] ustalająca lokalizację inwestycji celu publicznego polegającej na budowie gazociągu średniego ciśnienia w Z. została doręczona Skarżącej w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...] stycznia 2016 r. Potwierdza to zwrotne potwierdzenie odbioru podpisane przez dorosłego domownika J. J.– męża Skarżącej, który zobowiązał się doręczyć ww. przesyłkę Skarżącej. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Tak więc w niniejszej sprawie termin ten upłynął w dniu [...] stycznia 2016 r. Tymczasem odwołanie od tej decyzji zostało wniesione przez Skarżącą za pośrednictwem poczty w dniu [...] stycznia 2016 r., a więc z naruszeniem ustawowego terminu do jego złożenia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż dla skutecznego doręczenia pisma wystarczy, aby na podpisywanym przez domownika potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2070/10, z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06). Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru pisma nie podkreślono, że doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi zaznaczając lub wskazując jednocześnie, że osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia wymogów z art. 40 § 1 ani z art. 43 k.p.a. (zob. także wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II FSK 680/08). Należy jednocześnie podkreślić, że doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. ma taki sam skutek prawny jak doręczenie dokonane bezpośrednio stronie postępowania. Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako sąsiad adresatki i która podpisała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatce, oraz że pismo to zostało jej doręczone. Opisane doręczenie zastępcze stwarza domniemanie doręczenia decyzji w dniu wskazanym na druku potwierdzenia doręczenia przesyłki. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. W niniejszej sprawie Skarżąca nie kwestionuje faktu doręczenia jej decyzji, wskazując jednak w skardze, że decyzja ta nie została jej skutecznie doręczona w dniu [...] stycznia 2016 r., ale dwa dni później tj. w dniu [...] stycznia 2016 r. Argumentacja nie zasługuje na uwzględnienie gdyż w przypadku doręczenia pisma w trybie art. 43 k.p.a. datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez te osoby. Nadto w sytuacji gdy na druku potwierdzenia odbioru znajduje się informacja o pozostawieniu zawiadomienia o zastępczym doręczeniu przesyłki do rąk dorosłego domownika (męża Skarżącej) i widnieje jego podpis i wobec braku przeciwdowodu na powyższe domniemanie prawidłowego doręczenia zastępczego skarga nie mogła zostać uwzględniona. Zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi bowiem urzędowe poświadczenie odbioru przesyłki i podpisując ten dokument J. J. (mąż Skarżącej) potwierdził, że odebrał przesyłkę w imieniu adresata, czyli swojej żony zobowiązując się tym samym do jej oddania, o czym świadczy stosowna adnotacja na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do akt administracyjnych sprawy. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie prawne doręczenia przesyłki, które może być wprawdzie obalone, ale ciężar obalenia tego domniemania spoczywa na stronie skarżącej. W przedmiotowej sprawie Skarżąca w tym zakresie nie przedstawiła w istocie żadnych dowodów. Jednocześnie należy podkreślić, że przepisy postępowania administracyjnego nie przewidują możliwości prowadzenia postępowania zmierzającego do ustalenia, kiedy doszło do rzeczywistego zaznajomienia się adresata decyzji z jej treścią. Z tych też względów nie znajdują uzasadnienia zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że wobec prawidłowego doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] stycznia 2016 r. w dniu [...] stycznia 2016 r., wniesione – za pośrednictwem poczty - w dniu [...] stycznia 2016 r. odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, co spowodowało konieczność wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze argumenty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku - na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.