II SA/Bk 290/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Danuta Tryniszewska - Bytys, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów Grażyny Gryglaszewskiej, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Mirosława Wincenciaka w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2017 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego Grażyny Gryglaszewskiej, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Mirosława Wincenciaka od orzekania w niniejszej sprawie. W piśmie procesowym z dnia 14 września 2017 roku skarżący M. J. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów Grażyny Gryglaszewskiej, Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i Mirosława Wincenciaka, co do których - w ocenie skarżącego - istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Wnioskodawca wskazał, iż skład orzekający pod przewodnictwem sędziego Grażyny Gryglaszewskiej, w sprawie sygn. akt II SA/Bk 742/15 orzekał w kwestii ustalenia statusu stron postępowania przedmiotowych nieruchomości, w tym skarżącego. Sprawa ta dotyczyła decyzji Wojewody P. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, a zdaniem skarżącego wyrok w tej sprawie oparto na błędnej ocenie merytorycznej. Wątpliwości co do bezstronności sędziego Anny Sobolewskiej – Nazarczyk i sędziego Mirosława Wincenciaka skarżący wyprowadził na tej podstawie, że orzekając w jego sprawie sygn. akt II SA/Bk 370/09, w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010 r., nie nałożyli na inwestora obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego (nakazu rozbiórki oraz kosztów z tym związanych), w razie gdyby okazało się, że w wyniku rozpoznania skargi decyzja została uchylona. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie niniejszej (art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 j.t.), dalej p.p.s.a. Także oświadczyli, że w sprawie nie zachodzi żaden z ustawowych powodów ich wyłączenia od rozpoznania sprawy (art. 18 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu i może być uzasadniona bądź przesłankami powodującymi jego wyłączenie z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź uzasadniającymi wyłączenie na wniosek. Wyłączenia z mocy samej ustawy opierają się na związkach sędziego z przedmiotem lub podmiotem postępowania. Przyczyny zaś wyłączenia sędziego na wniosek strony lub na żądanie sędziego, którego dotyczą w przeciwieństwie do przesłanek powodujących wyłączenie z mocy prawa, nie są wymienione w sposób wyczerpujący. Ustawodawca ogólnie odwołał się do stwierdzenia, że chodzi o "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Nadto, sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych w powyższym przepisie, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Zgłoszony przez stronę postępowania wniosek o wyłączenie sędziego, niezależnie od tego czy powołano się w nim na okoliczności z art. 18 czy z art. 19 p.p.s.a., powinien zostać uprawdopodobniony, tzn. strona powinna wskazać prawdopodobne istnienie przyczyny wyłączenia sędziego (art. 20 p.p.s.a.). Sprowadza się to do wskazania faktów, które - w ocenie strony - mogłyby wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Tym samym, jak wskazuje się w orzecznictwie, bezskuteczne i niemogące prowadzić do wyłączenia sędziego jest formułowanie pod jego adresem zarzutów o generalnym charakterze, bez jednoczesnego odniesienia się do specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Także powoływana we wniosku okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczające zgłoszenie przez stronę własnych wątpliwości w tym zakresie, bądź powoływanie się przez nią na utratę zaufania do sędziego. Innymi słowy, o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Sam fakt orzekania przez sędziego w innej sprawie skarżącego i podjęcie niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia, także co do zasady nie świadczy o braku bezstronności sędziego (vide postanowienie NSA z dnia 15 marca 2016 r., I OZ 203/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie po stronie wymienionych we wniosku sędziów okoliczności realnie, obiektywnie budzących wątpliwości co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie. Skarżący jako uzasadnienie wniosku wskazał jedynie, że wymienieni sędziowie brali udział w wydaniu wyroków w dwóch sprawach, których stroną skarżącą był wnioskodawca: sygn. akt II SA/Bk 370/09 oraz sygn. akt II SA/Bk 743/15 dotyczących wydania decyzji przez Wojewodę P. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę oraz w drugiej ze spraw, odmowy uchylenia takiej decyzji. Wskazać przy tym należy, iż w obu tych wyrokach skargi były uwzględnione i zaskarżone decyzje były uchylone. Natomiast niniejsza sprawa dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Inny jest zatem w niniejszej sprawie zarówno organ, jak i przedmiot sprawy. W tych okolicznościach należy podnieść, iż fakt pozostawania referentem lub członkiem składu orzekającego we wcześniej rozpoznanych przez tutejszy sąd sprawach skarżącego nie jest przesłanką mogącą budzić zastrzeżenia co do obiektywizmu sędziego zwłaszcza, że skarżący nie wskazał - poza powyższymi – żadnych innych okoliczności związanych z orzekaniem w jego sprawach, które mogłyby świadczyć o zarzucanym braku bezstronności sędziów. W ocenie Sądu z samego faktu wydania orzekania w innej sprawie, która bezpośrednio dotyczyła skarżącego nie można wyciągać wniosku o braku wiarygodności tego sędziego. Samo bowiem przeświadczenie skarżącego, iż sędzia prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie lub inna powinna być ocena merytoryczna sprawy, nie jest przesłanką do wnioskowania o jego wyłączenie. Tym samym, skład rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziów w sprawie niniejszej nie ma podstaw by przyjąć, że mamy do czynienia z ze spełnieniem przesłanki z art. 19 p.p.s.a., w odniesieniu do któregokolwiek ze wskazanych we wniosku sędziów. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem oraz wewnętrznym przekonaniem, jak też w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania wydawanych w ten sposób rozstrzygnięć jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Natomiast nawet fakt wielokrotnego wydania przez tego samego sędziego rozstrzygnięć w sprawach strony, także rozstrzygnięć w odbiorze strony niekorzystnych dla niej – nie oznacza, że sędzia utracił przymiot bezstronności. Nie może też ujść uwadze, że wskazani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenie o braku okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów nie stwierdził również z urzędu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 § 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. Na brak takich okoliczności wskazali również sędziowie w złożonych oświadczeniach. Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 19 i art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.