II SA/Bk 332/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. (znak: [...]), rozpoznało odwołanie Pani J.P. od decyzji Nr [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza Ł. przez p. o. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką - Panią G.P. i utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżąca nie spełnia kryteriów przyznania takiego zasiłku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na decyzję złożyła Pani J.P. (dalej jako Skarżąca) działająca przez pełnomocnika adw. A.K., zarzucając naruszenie art 16a ust 1 i 6, ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr. 139, póz. 992 ze zm.- zwanej dalej u.o.ś.r.) oraz art. 6, art. 8, art. 9, art. 12 §1 i art. 107§3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżąca podnosi, że jej matka jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym od dnia [...] września 2011 r. do dnia 31 stycznia 2016 r. oraz wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zdaniem Skarżącej SKO błędnie uznało, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia przez Skarżącą, a powstaniem konieczności stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca zaznacza, że jest jedyną osobą, która może się matką opiekować. Ponadto Skarżąca powołuje się na naruszenie przez organ podstawowych zasad, w tym zasady praworządności z uwagi na kwestionowanie stanu niepełnosprawności G.P. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi. Zgodnie z art. 16a u.o.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zasiłek ten przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (623, 00 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 ustawy stosuje się odpowiednio. Jak wynika z orzeczenia z dnia 31 stycznia 2013r. wydanego przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. nr [...], Pani G.M.P. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przy czym wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Z akt sprawy, a przede wszystkim kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 22 listopada 2013r. wynika, że Skarżąca mieszka z matką G.P., ojcem i bratem M.P. Brat K.P. prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i jest objęty pomocą finansową MOPR. Z materiału dowodowego wynika również, że Pani J.P. jest objęta świadczeniami z pomocy społecznej. Rodzina odwołującej mieszka w domu murowanym, własnym - spełniającym bardzo dobre warunki mieszkaniowe. Pani J.P. nie pracuje, była zarejestrowana w PUP Ł. w okresach od dnia 07.09.2007r. do dnia 18.12.2011 r., od 31.07.2012r. do dnia 30.09.2013r. oraz w okresie od 15.11.2013r. - do dnia złożenia skargi, bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza zarejestrowana na Panią G.P. od dnia [...].02.2001r. o tzw. "aktywnym statusie" (zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej stan na 21.11.2013r.), w której przeważającą część stanowi sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych. Z akt sprawy wynika również, że mąż Pani G. P. prowadzi działalność gospodarczą o tzw. "aktywnym statusie" (zaświadczenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej - stan na 21.11.2013r.), w której przeważającą działalność stanowi produkcja wyrobów tartacznych. Z zeznania podatkowego PIT - 36 str. 2/6 wynika, iż dochód Pani G.P. osiągnięty w 2011 r. z renty wynosi 13.193,26zł. (PIT 40A/11A 6687,88 plus zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego w kwocie 6505,38zł). Należy więc go pomniejszyć o składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 3,479,94zł. oraz składki zdrowotne 2910,61zł. Natomiast działalność gospodarcza w 2011r. wygenerowała stratę w kwocie 91 537,56zł. (przychód 598.156,46zł. - koszty uzyskania przychodu w kwocie 676.500,76zł.). Powyższe potwierdza również zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 19.02.2013r. Natomiast z kolejnego zaświadczenia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. dot. dochodu Pana Z.P. w roku 2011 r. wynika, że wyniósł on 0 zł. tj. Dochód 4,790,60zł - składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 4.790,60zł. Dochód Pana Z.P. (stanowiący inny dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi 5625,32zł.) Reasumując dochód rodziny w 2011 r. stanowi dochód pani G.P. w kwocie 6802,71 oraz Pana Z.P. w kwocie 5625,32 tj. łącznie 12.428,03zł., co poprawnie wyliczył organ I instancji w swoim zestawieniu z dnia 25.04.2013r., wobec tego miesięczny dochód rodziny wynosi 1035,67zł , co na osobę w rodzinie daje kwotę 207,13zł. Natomiast na uwagę zasługuje również fakt, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia z dnia 25.11.2013r. Pani G.P. i Pana M.P. o osiągniętych wynikach finansowych w październiku 2013r. Wynika z nich, że dochód Pani P. wynosił 5.515,77zł. (przychód 21.968,85-koszty 16.453,08), natomiast dochód z działalności Pana Z.P. wykazuje stratę (przychód 2.744,32 - koszty 4.206,51) tj. (-) 1462,19zł. Z kolejnej działalności Pana Z.P. o nazwie "K." również osiągnięto stratę (przychód 5139,55 - koszty 7.245,51) tj.(-)2.105,96zł. Z powyższej analizy wynika, że w 2011 r spełnione zostało kryterium dochodowe stanowiące warunek przyznania świadczenia. Sąd przychyla się do stanowiska organu II instancji, że sama kwota dochodowa nie przesądza to jednak automatycznie o możliwości przyznania zasiłku specjalnego (opiekuńczego). Jednym bowiem z podstawowych warunków przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak wynika z art. 16 a ust. 1 ustawy, jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami wymienionymi w tym przepisie. Pojęcie "rezygnacji z zatrudnienia" należy rozumieć inaczej niż "niepodejmowanie zatrudnienia" - tj. jako efekt świadomego działania osoby celowo rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy. Słusznie stwierdził organ, że oznacza to, iż powinien być wykazany związek przyczynowy pomiędzy wcześniejszym złym stanem zdrowia, potwierdzonym orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności a rezygnacją z zatrudnienia stanowiącą świadome działanie osoby, która nie może w inny sposób zapewnić opieki niepełnosprawnemu. Dowodem potwierdzającym rezygnację z zatrudnienia jest m. in. świadectwo pracy. Jak wynika z akt sprawy odwołująca nie pracowała, jak już wyżej wskazano była zarejestrowana w PUP w B. - Filia w Ł., jako bezrobotna. Jednak na etapie postępowania odwoławczego znalazła zatrudnienie, co wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego. W aktach sprawy znajduje się świadectwo pracy z dnia 2.11.2013r. wystawione przez Firmę Handlowo Usługową P.F. z siedzibą w C., z którego wynika , że pani J.P. była zatrudniona od 1 października 2013r. do 31 października 2013r. w pełnym wymiarze pracy na stanowisku księgowej. Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt.3 Kp.). Można zatem przypuszczać, że Skarżąca sama zrezygnowała z pracy po 30 dniach od jej podjęcia, gdyż umowa była zawarta na czas określony do 31 grudnia 2013 r. Specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę osobom, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia a powstaniem konieczności stałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Nie jest to natomiast rekompensata za sprawowaną opiekę. Rozważenia więc wymaga, czy faktycznie istnieje związek między tą rezygnacją a koniecznością opieki nad matką legitymująca się orzeczeniem wydanym na wniosek z dnia 31.01.2012r. o znacznym stopniu niepełnosprawności (symbol 11-1). przy czym ustalono, że niepełnosprawność datuje się od 14.09.2011r. Jak wskazano wyżej, specjalny zasiłek opiekuńczy rekompensuje utratę zarobków, czyli utratę środków do życia w związku z koniecznością stałej opieki nad bliską osobą niepełnosprawną, nie mogącą bez tej opieki funkcjonować. Skarżąca, na co słusznie zwrócił uwagę organ,, przed podjęciem zatrudnienia nigdy nie pracowała. Matka odwołującej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym lecz często w godzinach popołudniowych obsługuje kasę w miejscu prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Słusznie zatem stwierdził organ, iż nie ma konieczności zapewnienia jej stałej opieki, gdyż wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą i czyni to sama. Należy zaznaczyć, że okazjonalne wykonywanie tej działalności nie mogłoby przynieść w 2011 r. prawie 600.000 zł przychodu, co wynika z zeznania podatkowego. Nieuzasadnione są także zarzuty skargi co do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu organ przeprowadził bowiem postępowanie wnikliwie, szybko, kierując się zasadą praworządności. Wydając rozstrzygnięcie w sprawie organ oparł się na ocenie zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z prawem, a także informował strony postępowania o czynnościach podejmowanych. Nie można także zarzucić naruszenia przez organ art. 107 § 3 Kpa. Organ bowiem w uzasadnieniu decyzji słusznie wskazał na dowody, które przyjął oraz na te okoliczności, które zdaniem organu nie zasługiwały na uwzględnienie, np. spełnienie kryterium rezygnacji z zatrudnienia dla celów opieki nad osobą niepełnosprawną. Z tych względów Sąd przychylił się do uzasadnienia wyrażonego w skarżonej decyzji i na podstawie art. 151 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.