II SA/Bk 333/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania do zakładu opiekuńczo-leczniczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. przyznaje radcy prawnemu A. P. z od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 333/10 UZASADNIENIE Decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Starosta B. skierował G. C. na jeden miesiąc do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego w SPZOZ w B. P. oraz ustalił opłatę za pobyt w placówce w wysokości 70 % dochodu netto tj. 463, 30 zł. W uzasadnieniu organ argumentował, że pobyt G. C. w placówce jest uzasadniony wynikami analizy dokumentacji medycznej i opinii lekarskiej. Była to druga decyzja w sprawie po uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] listopada 2009 r. decyzji Starosty B. z [...] września 2009 r. odmawiającej skierowania G. C. do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego. Powyższa decyzja z [...] grudnia 2009 r. została wysłana na adres pełnomocnika strony – E. S. i jak wynika z pieczątek zamieszczonych na kopercie - była dwukrotnie awizowana w dniach 23 i 31 grudnia 2009 r. W dniu 03 marca 2010 r. do Starosty B., a w dniu 05 marca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wpłynęły wnioski G. C. reprezentowanego przez córkę E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W obydwu pismach wskazano, że pełnomocnik strony 25 lutego 2010 r. zapoznawał się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku z aktami sprawy II SA/Bk 393/09 (ze skargi na decyzję SKO w B. z [...] maja 2009 r. nr [...] i decyzję Starosty B. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...]). Natomiast w dniu 26 lutego 2010 r. podczas wizyty w Starostwie Powiatowym uzyskał informację, że w sprawie zarejestrowanej u Starosty pod numerem [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. została wydana decyzja, w której skierowano G. C. na miesiąc do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego oraz że z dniem 20 stycznia 2010 r. upłynął termin do złożenia od tej decyzji odwołania. Jak wskazała pełnomocnik, "wówczas sobie przypomniała", że w dniu 06 stycznia 2010 r. udała się na pocztę celem odebrania przesyłki jednak nie uczyniła tego ze względu na skrócone godziny pracy placówki. Wskazała, że z koperty z awizowaną korespondencją wynika zwrócenie jej nadawcy 07 stycznia 2010 r. co budzi wątpliwości, gdyż urząd pocztowy tego dnia był zamknięty z uwagi na Święta Bożego Narodzenia wyznawców prawosławia. Powyższe, zdaniem pełnomocnika strony, świadczy o tym że nieodebranie korespondencji zawierającej decyzję było niezawinione. Dodatkowo we wniosku o przywrócenie terminu złożonym do SKO wskazała, że również w okresie przedświątecznym nie odbierała korespondencji z uwagi na inne obowiązki i przewlekłą chorobę rąk. Wskazała, że zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który należy liczyć od 26 lutego 2010 r. Pełnomocnik strony wraz z wnioskiem złożyła odwołanie. Postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że w sprawie nie zostały spełnione żadne przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, do których należą: uprawdopodobnienie braku winy w niedotrzymaniu terminu, dokonanie spóźnionej czynności wraz z prośbą o przywrócenie terminu oraz złożenie tej prośby w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny powodującej opóźnienie. Kolegium argumentowało, że wskazane we wniosku z 03 marca 2010 r. okoliczności dotyczą prawidłowości doręczenia decyzji i nie uniemożliwiały terminowego wniesienia odwołania. Zdaniem organu okoliczności powodujące spóźnienie musiałyby zaistnieć po 07 stycznia 2010 r. i dopiero od dnia ich ustąpienia należałoby liczyć termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego G. C. reprezentowany przez pełnomocnika E. S. Pełnomocnik wskazała, że w sprawie doszło do "faktycznego wszczęcia postępowania odwoławczego" w wyniku oceny, dokonanej przez organ I instancji w piśmie przekazującym odwołanie, że "nie znaleziono podstaw do zmiany decyzji w myśl art. 132 Kpa". Zdaniem strony skarżącej dokonano merytorycznej oceny odwołania, co upoważnia do istnienia "domniemania przywrócenia terminu do złożenia odwołania". Wskazano, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien być w sprawie liczony od dnia następnego po dniu 26 lutego 2010 r., kiedy to pełnomocnik skarżącego w Starostwie w B. P. dowiedziała się o wydaniu w dniu [...] grudnia 2009 r. decyzji nr [...]. Identycznie jak we wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że strona nie mogła odebrać listu poleconego zawierającego powyższą decyzję w dniu 06 stycznia 2010 r. z uwagi na skrócenie godzin pracy placówki pocztowej, ani w dniu 07 stycznia 2010 r. poczta nie mogła odesłać przesyłki adresatowi z uwagi na to, że była zamknięta. Wskazała, że na podstawie sposobu wypisania zawiadomienia o awizowaniu przesyłki termin na złożenie odwołania powinien być liczony od 07 stycznia 2010 r. Również zarzuciła nieprawidłowość zawiadomienia o powtórnym awizowaniu, które umieszczono – niezgodnie z wymogami Kpa - w skrytce pocztowej. Z powodu tych okoliczności nie może, jak wskazała, ponosić winy w uchybieniu terminowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że w przedmiotowej sprawie ustawowy termin na złożenie odwołania powinien być liczony od dnia doręczenia decyzji stronie co nastąpiło 06 stycznia 2010 r., a nie od dnia zapoznania się z treścią decyzji w Starostwie Powiatowym w B. P. W pozostałym zakresie podtrzymano stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik skarżącego pismem z 13 września 2010 r. dokonał sprecyzowania zarzutów skargi. Wyeksponował zarzut nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o powtórnym awizowaniu korespondencji zawierającej decyzję z [...] grudnia 2009 r. – w skrytce pocztowej, a nie jak wymagają art. 42, 43, 44 Kpa – w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na jego posesję. Stąd wywiedziono, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji stronie. Wskazano również, że zawiadomienie o awizowaniu nie zawierało informacji o skróceniu godzin urzędowania placówki pocztowej w dniach 06 i 07 stycznia 2010 r. Wobec powyższego argumentowano, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Z ostrożności procesowej złożono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że skrócenie godzin pracy placówki pocztowej, brak poinformowania strony w tym przedmiocie oraz złożenie powtórnego awizo w skrytce pocztowej uzasadnia brak winy strony w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprecyzowana pismem z 13 września 2010 r. skarga zawiera usprawiedliwione zarzuty i dlatego podlega uwzględnieniu. Przedmiot sporu w sprawie niniejszej na etapie postępowania administracyjnego koncentrował się na fakcie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i sposobie liczenia terminu do złożenia wniosku o jego przywrócenie. Organ przyjął w szczególności, że w dniu 06 stycznia 2010 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej, a strona spóźniła się z odwołaniem. Tymczasem na etapie postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca przedstawiła dokumenty, z których wynika, że okoliczności towarzyszące doręczeniu decyzji organu I instancji nie uprawniają do wniosku o formalnie prawidłowym dokonaniu doręczenia. Jak wynika z pieczątek na znajdującej się w aktach sprawy kopercie, w której przesłano decyzję z [...] grudnia 2009 r., rozstrzygnięcie wysłano na adres pełnomocnika skarżącego – E. S. i było dwukrotnie awizowane w dniach 23 grudnia 2009 r. i powtórnie w dniu 31 grudnia 2009 r. Zasady doręczania korespondencji w postępowaniu administracyjnym uregulowano w art. 42, 43 i 44 Kpa. Zgodnie z art. 43 Kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W razie niemożności doręczenia w powyższy sposób pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w przypadku doręczenia przez pocztę lub w urzędzie właściwej gminy, gdy pismo doręcza pracownik urzędu gminy. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma na poczcie lub w urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zawiadomienie zawierać powinno informację o możliwości odbioru korespondencji w terminie siedmiu dni licząc od dnia jego pozostawienia (art. 44 § 2 Kpa). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiodniowym pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 Kpa). Zachowanie powyższych zasad uprawnia do przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu. W takiej sytuacji operator zwraca pismo adresatowi, który pozostawia je w aktach sprawy (art. 43 Kpa). Z powyższego wynika, że dokonanie prawidłowego awizowania polega na umieszczeniu zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy w konkretnie wymienionych przez ustawodawcę miejscach: skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 Kpa). Przepis ten nie wymienia skrytki pocztowej. Dlatego pozostawienie przedmiotowego zawiadomienia w skrytce pocztowej adresata nie może być w postępowaniu administracyjnym akceptowane jako prawidłowe i wywołujące skutki prawne w zakresie prawidłowego poinformowania strony o pozostającej do odebrania korespondencji. W konsekwencji czynność awizowania z wykorzystaniem skrytki pocztowej jest nieprawidłowa i wyłącza przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia, o którym mowa w art. 44 § 4 Kpa (vide wyrok WSA w Warszawie z 06.08.2009 r., V SA/Wa 297/09, wyrok WSA w Kielcach z 09.11.2005 r., II SA/Ke 480/05 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wykazała strona skarżąca przed sądem, w dniu 31 grudnia 2009 r. nieprawidłowo powtórnie awizowano korespondencję zawierającą decyzję organu I instancji, bowiem zawiadomienie o jej złożeniu w urzędzie pocztowym pozostawiono w skrytce pocztowej strony, a nie w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 Kpa. Powyższy nieprawidłowy tryb awizowania potwierdzono w piśmie operatora pocztowego z 25 sierpnia 2010 r. (k. 76). Ponadto z akt wynika, że nieprawidłowa praktyka pozostawiania korespondencji w skrytce pocztowej skarżącej miała miejsce już wcześniej, a składane na tę okoliczność skargi były uwzględniane (pismo Poczty Polskiej S.A. Oddział Rejonowy w B. z 23 grudnia 2009 r., k. 7). W ocenie sądu zaistniałe uchybienia uprawniają do wniosku, że faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia stronie skarżącej decyzji organu I instancji, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na wniesienie odwołania od tej decyzji. Nieprawidłowe dokonanie drugiego awizowania – na skrytkę pocztową - należy bowiem traktować jako pozbawienie strony możliwości uzyskania pełnej informacji o pozostającej do odebrania korespondencji. Wyłącza to możliwość przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia decyzji z upływem czternastu dni od dnia pierwszego awizowania - zgodnie z art. 44 § 4 Kpa. Zatem skoro brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że decyzja organu I instancji została stronie doręczona skutecznie 06 stycznia 2010 r. – nie rozpoczął biegu termin do złożenia odwołania. W takiej sytuacji należało przyjąć, że sporny termin pozostawał w dacie złożenia odwołania tj. 03 marca 2010 r. otwarty, a zatem strona nie mogła mu uchybić, nie było podstaw do składania wniosku o jego przywrócenie oraz do rozstrzygania tej formalnej kwestii. Organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, jako że złożone odwołanie faktycznie nie było spóźnione. Powyższe formalne uchybienia w zakresie doręczenia przesyłki, mimo że zostały podniesione, a przede wszystkim przekonująco wykazane, dopiero na etapie postępowania przed sądem, wymagały wyeliminowania kwestionowanego postanowienia z obrotu prawnego. Zostało ono bowiem oparte na błędnych, choć niezawinionych przez organ, ustaleniach dotyczących faktu doręczenia rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, które niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy. Zaistniała sytuacja wymagała zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i uchylenia zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na motywy niniejszego kasacyjnego rozstrzygnięcia sądu brak jest w zasadzie konieczności oceny argumentacji obydwu stron dotyczącej sposobu liczenia terminów na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i zasadności przesłanek podanych jako uzasadnienie spóźnienia jego złożenia. Wskazać tylko marginalnie można, że przy zachowaniu zasad doręczenia zastępczego z art. 44 Kpa i prawidłowym awizowaniu korespondencji zawierającej decyzję z [...] grudnia 2009 r. – termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od dnia 07 stycznia 2010 r. i upływałby 20 stycznia 2010 r. Zatem we wniosku o przywrócenie terminu strona musiałaby wykazać, że w okresie od 07 stycznia 2010 r. i aż do daty złożenia prośby o przywrócenie terminu zaistniały okoliczności niezależne od niej i uniemożliwiające wniesienia odwołania. To stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia podlegałoby jednak akceptacji wyłącznie wówczas, gdyby przeprowadzono prawidłowe powtórne awizowanie i aktualna było domniemanie doręczenia z art. 44 § 4 Kpa. Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca. Mając na uwadze stwierdzone w sprawie niniejszej przez sąd uchybienia formalne w zakresie doręczenia stronie decyzji organu I instancji – uchylono zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie 2. wyroku orzeczono o przyznaniu kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).