II SA/Bk 334/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie skierowania do zakładu opiekuńczo-leczniczego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. przyznaje radcy prawnemu A. P. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 334/10 UZASADNIENIE Decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] Starosta B. skierował G. C. na jeden miesiąc do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego w SPZOZ w B. P. oraz ustalił opłatę za pobyt w placówce w wysokości 70 % dochodu netto tj. 463, 30 zł. W uzasadnieniu organ argumentował, że pobyt G. C. w placówce jest uzasadniony wynikami analizy dokumentacji medycznej i opinii lekarskiej. Była to druga decyzja w sprawie po uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] listopada 2009 r. decyzji Starosty B. z [...] września 2009 r. odmawiającej skierowania G. C. do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego. Powyższa decyzja z [...] grudnia 2009 r. została wysłana na adres pełnomocnika strony – E. S. i jak wynika z pieczątek zamieszczonych na kopercie - była dwukrotnie awizowana w dniach 23 i 31 grudnia 2009 r. W dniu 03 marca 2010 r. do Starosty B., a w dniu 05 marca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., wpłynęły wnioski G. C. reprezentowanego przez córkę E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W obydwu pismach wskazano, że pełnomocnik strony 25 lutego 2010 r. zapoznawał się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku z aktami sprawy II SA/Bk 393/09 (ze skargi na decyzję SKO w B. z [...] maja 2009 r. nr [...] i decyzję Starosty B. z [...] kwietnia 2009 r. nr [...]). Natomiast w dniu 26 lutego 2010 r. podczas wizyty w Starostwie Powiatowym uzyskał informację, że w sprawie zarejestrowanej u Starosty pod numerem [...] w dniu [...] grudnia 2009 r. została wydana decyzja, w której skierowano G. C. na miesiąc do Zakładu Opiekuńczo – Leczniczego oraz że z dniem 20 stycznia 2010 r. upłynął termin do złożenia odwołania. Jak wskazała pełnomocnik, "wówczas sobie przypomniała", że w dniu 06 stycznia 2010 r. udała się na pocztę celem odebrania przesyłki jednak ze względu na skrócone godziny pracy placówki nie odebrała listu. Wskazała, że z koperty z awizowaną korespondencją wynika zwrócenie jej nadawcy 07 stycznia 2010 r. co budzi wątpliwości, gdyż PUP tego dnia był zamknięty z uwagi na Święta Bożego Narodzenia wyznawców prawosławia. Powyższe, zdaniem pełnomocnika strony, świadczy o tym, że nieodebranie korespondencji zawierającej decyzję było niezawinione. Dodatkowo we wniosku o przywrócenie terminu złożonym do SKO wskazała, że również w okresie przedświątecznym nie odbierała korespondencji z uwagi na inne obowiązki i przewlekłą chorobę rąk. Wskazała, że zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który należy liczyć od 26 lutego 2010 r. Pełnomocnik strony wraz z wnioskiem złożyła odwołanie. Postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zostało ono zaskarżone przez pełnomocnika G. C. do sądu administracyjnego. Postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło na podstawie art. 134 Kpa, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazano, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji z [...] grudnia 2009 r. w trybie dwukrotnego awizo na podstawie art. 44 Kpa. Skutek prawny doręczenia nastąpił 06 stycznia 2010 r. Przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 23 i 31 grudnia 2009 r. i przez okres 14 dni pozostawała do odebrania w Urzędzie Pocztowym Nr 1 w B. P. Zdaniem Kolegium z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że adresat wiedział o przesyłce i tego faktu nie kwestionuje, a jedynie wskazuje na niemożność jej odebrania w Urzędzie Pocztowym w dniu 06 stycznia 2010 r. Organ wyjaśnił, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu, który powinien być liczony od dnia 07 stycznia 2010 r. Termin ten nie został przywrócony, bowiem postanowieniem z [...] marca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego G. C. reprezentowany przez pełnomocnika E. S. Pełnomocnik wskazała, że organ I instancji, do którego wpłynęło odwołanie, dokonał jego merytorycznej oceny stwierdzając, że "nie znaleziono podstaw do zmiany decyzji w myśl art. 132 Kpa". Zdaniem strony skarżącej uprawia to do przyjęcia, że powstało "domniemanie przywrócenia terminu do złożenia odwołania". Wskazała ponadto, że nie mogła odebrać listu poleconego zawierającego powyższą decyzję w dniu 06 stycznia 2010 r. z uwagi na skrócenie godzin pracy placówki pocztowej, ani w dniu 07 stycznia 2010 r. poczta nie mogła odesłać przesyłki adresatowi z uwagi na to, że była zamknięta. Ze sposobu wypisania zawiadomienia o awizowaniu przesyłki termin na złożenie odwołania powinien być liczony od 07 stycznia 2010 r. Również zarzuciła nieprawidłowość zawiadomienia o powtórnym awizowaniu, które umieszczono – niezgodnie z wymogami Kpa - w skrytce pocztowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik skarżącego pismem z 13 września 2010 r. dokonał sprecyzowania zarzutów skargi. Wyeksponował zarzut nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o powtórnym awizowaniu korespondencji zawierającej decyzję z [...] grudnia 2009 r. – w skrytce pocztowej, a nie jak wymagają art. 42, 43, 44 Kpa – w oddawczej skrzynce pocztowej, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na jego posesję. Stąd wywiedziono, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji stronie. Wskazano również, że zawiadomienie o awizowaniu nie zawierało informacji o skróceniu godzin urzędowania placówki pocztowej w dniach 06 i 07 stycznia 2010 r. Wobec powyższego argumentowano, że w ogóle nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania. Wyrokiem z 28 września 2010 r. w sprawie II SA/Bk 333/10 ze skargi G. C. na postanowienie SKO z ...] marca 2010 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – WSA w Białymstoku uchylił kwestionowane postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprecyzowana pismem z 13 września 2010 r. skarga zawiera usprawiedliwione zarzuty i dlatego podlega uwzględnieniu. Kwestionowane w sprawie niniejszej postanowienie z [...] marca 2010 r. nr [...] było konsekwencją innego postanowienia tego organu, z tego samego dnia i oznaczonego nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, którego legalność zbadano w sprawie II SA/Bk 333/10. Obydwa postanowienia zostały wydane w stosunku do tego samego skarżącego i tego samego odwołania, a organ przyjął za ich podstawę identyczne okoliczności faktyczne i wyprowadził identyczne wnioski. W uzasadnieniu postanowienia kontrolowanego w sprawie niniejszej oznaczonego nr [...] i stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ skoncentrował się na fakcie uchybienia terminowi do dokonania tej czynności prawnej. Organ przyjął, że w dniu 06 stycznia 2010 r. nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej, a zatem odwołanie złożone w dniu 03 marca 2010 r. było spóźnione, a terminu do jego wniesienia nie przywrócono. Tymczasem na etapie postępowania sądowoadministracyjnego strona skarżąca przedstawiła dokumenty, z których wynika, że okoliczności towarzyszące doręczeniu decyzji organu I instancji nie uprawniają do wniosku o formalnie prawidłowym dokonaniu doręczenia. Okoliczności te sąd w sprawie II SA/Bk 333/10 uznał za uzasadniające uchylenie postanowienia SKO o odmowie przywrócenia terminu, co nie mogło pozostać bez wpływu na byt prawny postanowienia kwestionowanego w sprawie niniejszej. Jak wynika z pieczątek na znajdującej się w aktach sprawy kopercie, w której przesłano decyzję z [...] grudnia 2009 r., rozstrzygnięcie wysłano na adres pełnomocnika skarżącego – E. S. i było dwukrotnie awizowane w dniach 23 grudnia 2009 r. i powtórnie w dniu 31 grudnia 2009 r. Zasady doręczania korespondencji w postępowaniu administracyjnym uregulowano w art. 42, 43 i 44 Kpa. Zgodnie z art. 43 Kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. W razie niemożności doręczenia w powyższy sposób pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w przypadku doręczenia przez pocztę (w urzędzie właściwej gminy, gdy pismo doręcza pracownik urzędu gminy). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma na poczcie lub w urzędzie gminy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zawiadomienie zawierać powinno informację o możliwości odbioru korespondencji w terminie siedmiu dni licząc od dnia jego pozostawienia (art. 44 § 2 Kpa). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie siedmiodniowym pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 Kpa). Zachowanie powyższych zasad uprawnia do przyjęcia domniemania dokonania doręczenia z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. W takiej sytuacji operator zwraca pismo adresatowi, który pozostawia je w aktach sprawy (art. 44 § 4 Kpa). Z powyższego wynika, że dokonanie prawidłowego awizowania polega na umieszczeniu zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji w urzędzie pocztowym lub urzędzie gminy w konkretnie wymienionych przez ustawodawcę miejscach: skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 Kpa). Przepis ten nie wymienia skrytki pocztowej. Dlatego pozostawienie przedmiotowego zawiadomienia w skrytce pocztowej adresata nie może być w postępowaniu administracyjnym akceptowane jako prawidłowe i wywołujące skutki prawne w zakresie prawidłowego poinformowania strony o pozostającej do odebrania korespondencji. W konsekwencji czynność awizowania z wykorzystaniem skrytki pocztowej jest nieprawidłowa i wyłącza przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia, o którym mowa w art. 44 § 4 Kpa (vide wyrok WSA w Warszawie z 06.08.2009 r., V SA/Wa 297/09, wyrok WSA w Kielcach z 09.11.2005 r., II SA/Ke 480/05 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wykazała strona skarżąca przed sądem, w dniu 31 grudnia 2009 r. nieprawidłowo powtórnie awizowano korespondencję zawierającą decyzję organu I instancji, bowiem zawiadomienie o jej złożeniu w urzędzie pocztowym pozostawiono w skrytce pocztowej strony, a nie w jednym z miejsc wymienionych w art. 44 § 2 Kpa. Powyższy nieprawidłowy tryb doręczenia decyzji potwierdzono w piśmie operatora pocztowego z 25 sierpnia 2010 r. (k. 54). Ponadto z akt wynika, że nieprawidłowa praktyka pozostawiania korespondencji w skrytce pocztowej skarżącej miała miejsce już wcześniej, a składane na tę okoliczność skargi były uwzględniane (pismo Poczty Polskiej S.A. Oddział Rejonowy w B. z 23 grudnia 2009 r., k. 30). W ocenie sądu zaistniałe uchybienia uprawniają do wniosku, że faktycznie nie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji organu I instancji, a tym samym nie rozpoczął biegu termin na wniesienie odwołania od tej decyzji. Nieprawidłowe dokonanie drugiego awizowania – na skrytkę pocztową - należy bowiem traktować jako pozbawienie strony możliwości uzyskania pełnej informacji o pozostającej do odebrania korespondencji. Wyłącza to możliwość przyjęcia domniemania skutecznego doręczenia decyzji z upływem czternastu dni od dnia pierwszego awizowania - zgodnie z art. 44 § 4 Kpa. Zatem skoro brak jest podstaw do przyjęcia domniemania, że decyzja organu I instancji została stronie doręczona skutecznie 06 stycznia 2010 r. – nie rozpoczął biegu termin do złożenia odwołania. W takiej sytuacji należało przyjąć, że sporny termin pozostawał w dacie złożenia odwołania tj. 03 marca 2010 r. otwarty, a zatem strona nie mogła mu uchybić i nie było podstaw do składania wniosku o jego przywrócenie oraz do rozstrzygania tej formalnej kwestii. Organ odwoławczy powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie, jako że złożone odwołanie faktycznie nie było spóźnione. Z podanych wyżej powodów, o czym była już mowa w niniejszym uzasadnieniu, doszło w sprawie II SA/Bk 333/10 do uchylenia postanowienia SKO z [...] marca 2010 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższego postanowienia przesądzającego o spóźnieniu strony we wniesieniu odwołania wywołuje konieczność uchylenia postanowienia zaskarżonego w sprawie niniejszej stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia, które było konsekwencją pierwszego. Tym bardziej jest to uzasadnione, że tak rozstrzygnięcie kontrolowane w sprawie niniejszej, wydane na podstawie art. 134 Kpa, jak i postanowienie będące przedmiotem skargi w sprawie II SA/Bk 333/10, zapadły w oparciu o identyczne, ale błędne założenie skutecznego doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej w dniu 06 stycznia 2010 r., co wykazano powyżej. Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, w ślad za stanowiskiem wyrażonym przez sąd w sprawie II SA/Bk 333/10, że w kontrolowanym postępowaniu doszło do nieuzasadnionego zastosowania domniemania doręczenia z art. 44 § 4 Kpa, następnie do bezpodstawnej odmowy przywrócenia terminu, a w konsekwencji również do nieuzasadnionego stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 Kpa. Stanowi to o naruszeniu prawa procesowego mającym wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na motywy niniejszego kasacyjnego rozstrzygnięcia sądu brak jest konieczności oceny argumentacji obydwu stron dotyczącej zasadności przesłanek podanych jako uzasadnienie spóźnienia złożenia odwołania. Wskazać tylko marginalnie można, że przy zachowaniu zasad doręczenia zastępczego z art. 44 Kpa i prawidłowym awizowaniu korespondencji zawierającej decyzję z [...] grudnia 2009 r. – termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od dnia 07 stycznia 2010 r. i upływałby 20 stycznia 2010 r. Zatem we wniosku o przywrócenie terminu, rozpoznanym postanowieniem SKO z [...] marca 2010 r. (uchylonym w sprawie II SA/Bk 333/10), strona musiałaby wykazać, że w okresie od 07 stycznia 2010 r. i aż do daty złożenia prośby o przywrócenie terminu zaistniały okoliczności niezależne od niej i uniemożliwiające wniesienia odwołania. To stanowisko podlegałoby akceptacji wyłącznie wówczas, gdyby przeprowadzono prawidłowe powtórne awizowanie i aktualne było domniemanie doręczenia z art. 44 § 4 Kpa. Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca, stąd konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (w sprawie II SA/Bk 333/10), a następnie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (sprawa niniejsza). Mając na uwadze powyższe – uchylono zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie 2. wyroku orzeczono o zwrocie kosztów zastępstwa wykonanego na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).