II SA/Bk 334/19
WyrokWSA w Białymstoku2019-08-08
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Elżbieta Trykoszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego (kurnika) w ramach zabudowy zagrodowej, której powierzchnia gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, konieczne jest spełnienie przesłanek tzw. "dobrego sąsiedztwa" określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla inwestycji w ramach zabudowy zagrodowej, której powierzchnia gospodarstwa rolnego przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, nie ma zastosowania zasada "dobrego sąsiedztwa" określona w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kluczowe jest funkcjonalne powiązanie inwestycji z gospodarstwem rolnym, a niekoniecznie stałe zamieszkiwanie inwestora na terenie siedliska czy posiadanie przez niego kwalifikacji rolniczych w rozumieniu specustawy o kształtowaniu ustroju rolnego.Stan faktyczny
Wójt Gminy K. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego (kurnika) dla obsady 120DJP, wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Inwestycja miała być rozbudową istniejącej zabudowy zagrodowej, związanej z gospodarstwem rolnym o powierzchni 131,28 ha, przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa w gminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, w szczególności zasady "dobrego sąsiedztwa", statusu rolnika, miejsca zamieszkania inwestora oraz możliwości połączenia inwestycji z infrastrukturą techniczną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę
Decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. B., Wójt Gminy K. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego – kurnika dla obsady 120DJP (chów brojlerów w systemie ściółkowym) wraz z towarzysząca infrastrukturą techniczną w tym: dwa silosy paszowe, każdy o ładowności 22 ton; dwa naziemne zbiorniki na gaz, każdy o poj. 6700 dm3; trzy zbiorniki na ścieki sanitarne (popłuczyny), każdy o pojemności do 10 m3; jeden zbiornik na ścieki bytowe o poj. do 10 m3; przyłącze energetyczne; przyłącze wodociągowe z projektowanego własnego ujęcia - studni głębinowej - przewidzianej do realizacji w ramach istniejącej zabudowy zagrodowej, której powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego gminy K., na terenie obejmującym część działki o nr ewid. [...], położonym w miejscowości Z. (obręb ewid. nr [...]), gmina K.
W uzasadnieniu decyzji podano, że planowana inwestycja stanowić będzie rozbudowę istniejącej zabudowy zagrodowej i ma być związana z dotychczas prowadzonym gospodarstwem rolnym o powierzchni 131,28 ha gruntów rolnych ukierunkowanym na produkcję roślinną. Inwestor jest rolnikiem w rozumieniu przepisów art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1405) i prowadzi rodzinne gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Mieszka w miejscowości Z., gmina K. gdzie jest zameldowany na pobyt stały. Drugi adres podawany w dokumentacji czyli: B., ul. [...] jest adresem do korespondencji. Obecna zabudowa zagrodowa (siedlisko rolnicze inwestora), usytuowana jest na działce o numerze ewidencyjnym [...], w miejscowości Z. (obręb Z.), gmina K. gdzie inwestor jest zameldowany na pobyt stały i tu zamieszkuje. Zabudowę tę stanowią: na działce ewidencyjnej o numerze [...] - dom mieszkalny, obora, garaż, budynek gospodarczy, budynek magazynowy; na działce ewidencyjnej o numerze [...] - garaż numer 1, garaż numer 2, bateria silosów wraz z infrastrukturą o pojemności 500 ton, służąca do zmagazynowania i przechowania zboża z posiadanego areału, wiata z koszem przyjęciowym; na działce ewidencyjnej o numerze [...] - stodoła. Grunty rolne w gminie K. inwestor posiada od 2006 r. W skład jego gospodarstwa rolnego wchodzą użytki rolne o powierzchni 80 9048 ha oraz lasy o powierzchni 12 9292 ha znajdujące się na terenie w gminie K. oraz użytki rolne o powierzchni 50 3753 ha znajdujące się na terenie w gminie S. Łączna powierzchnia (użytków rolnych oprócz lasu) gospodarstwa rolnego wynosi 131,28 ha. Na dowód tego inwestor przedłożył kserokopie dwóch decyzji dotyczących podatku rolnego (z gminy K. i gminy S.). Posiadane grunty rolne stanowią w stanie faktycznym rodzinne gospodarstwo rolne. Gospodarstwo rolne składające się z gruntów położonych w gminie K. i gminie S. inwestor prowadzi osobiście i sam nimi zarządza. Gospodarstwo rolne ukierunkowane jest na produkcję roślinną - produkcja zbóż jarych i ozimych oraz strączkowych. Brak jest produkcji zwierzęcej. Gospodarstwo rolne posiada numer identyfikacyjny: [...] nadany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - ewidencja gospodarstw rolnych i producentów rolnych upoważniający do korzystania z dopłat bezpośrednich, programów rolnośrodowiskowych, programów modernizacyjnych gospodarstwa. Inwestor korzysta z różnych programów modernizacyjnych, wynikiem czego jego gospodarstwo jest wyposażenie w sprzęt rolniczy na wysokim poziomie. Planowany obiekt (kurnik) będzie ściśle funkcjonalnie powiązany z prowadzonym dotychczas gospodarstwem rolnym i stanowić będzie uzupełnienie dotychczasowego profilu prowadzonej produkcji rolnej. Będzie ściśle powiązany z dotychczasowym kierunkiem produkcji zbóż, gdyż wyprodukowane zboża w gospodarstwie inwestora posłużą jako pasza hodowanym kurczakom, a pozostający poferment czyli obornik wykorzystany będzie do nawożenia gruntów rolnych. Sposób nawożenia jest ekologiczny eliminujący nawozy sztuczne obecnie stosowane. Obornik kurczęcy jest bardzo bogaty w azot, który po zastosowaniu jako nawóz pozwali na większą wydajność w zbiorach zbóż.
W konkluzji organ pierwszej instancji stwierdził, że planowane zamierzenie inwestycyjne realizowane będzie w ramach zabudowy zagrodowej związanej z prowadzonym gospodarstwem rolnym, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie K.. W związku z powyższym stwierdzono, że w sprawie nie ma zastosowania reguła "dobrego sąsiedztwa". Warunki i wymagania dla planowanej inwestycji ustalono na podstawie przepisów szczególnych oraz wniosku inwestora. Oceniono, że określone we wniosku inwestora planowane zamierzenie inwestycyjne jest w tym terenie dopuszczalne i nie narusza przepisów szczególnych.
Stwierdzono, że przedmiotowa działka ma dostęp do drogi publicznej. Istniejące i projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla planowanego zamierzenia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1161) nie jest wymagane uzyskanie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze oraz brak jest wymogu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej. Planowana inwestycja należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71), ponieważ wielkość planowanej przez inwestora hodowli kruczków (brojlerów) w projektowanym budynku oraz łączna docelowa wielkość hodowli w całym gospodarstwie będzie większa od 60DJP i wyniesie 120DJP. Dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego Wójt Gminy K. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia nr [...]. z [...] lutego 2017 r. w której określono warunki realizacji planowanej inwestycji. Przy realizacji inwestycji należy spełnić warunki określone w ww. decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Teren położony jest poza obszarami objętymi jakąkolwiek prawną formą ochrony przyrody, dziedzictwa kulturowego i zabytków, dóbr kultury współczesnej oraz poza obszarami zagrożonymi osuwaniem się mas ziemnych lub szczególnego zagrożenia powodzią. Decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Projekt decyzji został opracowany zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez uprawnionego architekta. Analiza, o której mowa w art. 53 ust. 3 ustawy znajduje się w aktach sprawy. Zgodnie z wymogami art. 53 ust. 4 ustawy projekt decyzji został uzgodniony ze Starostą Powiatu S. jako organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych - w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnieniu nie zajęto stanowiska przez organ uzgadniający; Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w B. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, jako organem właściwym w sprawach melioracji wodnych - w terminie 2 tygodni od dnia doręczenia wystąpienia o uzgodnieniu nie zajęto stanowiska przez organ uzgadniający.
Odwołanie od tej decyzji złożył M. R. i zarzucił naruszenie:
- art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., przez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, przejawiające się w niewystarczającym zebraniu materiału dowodowego w kontekście okoliczności domniemanego zamieszkiwania inwestora na nieruchomościach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego;
- art. 61 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (DZ.U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa), przez jego zastosowanie i ustalenie, że w sprawie nie znajduje zastosowania tzw. reguła dobrego sąsiedztwa ze względu na fakt powierzchni gospodarstwa rolnego inwestora – podczas, gdy analizując wniosek inwestora pod katem zamierzenia budowlanego wskazać należy, że budowa kurnika w takim kształcie nie odpowiada definicji zabudowy zagrodowej, a podana w uzasadnieniu decyzji powierzchnia nie jest w całości związana z planowaną zabudową, co wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu do niniejszej sprawy, albowiem nie ma dowodów aby stwierdzać, że inwestycja będzie związana z całością posiadanego przez inwestora gospodarstwa rolnego (ponad 80 ha), w szczególności biorąc pod uwagę że grunty inwestora są rozproszone;
- art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, przez jego niezastosowanie i niewykazanie, że chociaż jedna działka znajdująca się w obszarze analizowanym zabudowana była w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji zagospodarowania terenu;
- art. 6 ust. 1 ustawy z 1 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego, przez brak zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i niewykazanie przez organ administracji, że inwestor legitymuje się statusem rolnika, posiada na terenie gminy K. zagrodę rolniczą i mieszka na terenie gminy K., czy też w gminie sąsiedniej – podczas, gdy wiadomym jest, że inwestor na stałe mieszka w B.;
- art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ust. 5 ustawy w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a., przez brak zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i niewykazanie przez organ w uzasadnieniu czy inwestor posiada fizyczne możliwości połączenia inwestycji z infrastrukturą techniczną;
- art. 64 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 6 ustawy, przez wydanie decyzji lokalizacyjnej na działkę nr [...] – podczas, gdy Starosta S. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. odmówił uzgodnienia planowanej inwestycji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i stwierdziło, że w sprawie spełnione są warunki określone w art. 61 ust. 1 i 4 ustawy. Wskazano, że z analizy cech zabudowy i zagospodarowania terenu (stanowiącej załącznik do decyzji) wynika, że gospodarstwo rolne inwestora (ok. 131 ha) przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa na terenie gminy (tj. 12,15 ha). Nadto w sprawie ustalono, że istnieje realny i funkcjonalny związek pomiędzy zabudowaniami planowanymi z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym. Zdaniem organu odwoławczego świadczy o tym fakt, że inwestor prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 131,28 ha i jego działalność rolnicza polega głównie na uprawie zbóż. Choć działki w ramach gospodarstwa są rozproszone, to i tak na terenie gminy K. inwestor posiada 50,37 ha gruntów. Co więcej gospodarstwo inwestora posiada numer zarejestrowany w ARiMR i korzysta z szeregu programów inwestycyjno-pomocowych. Inwestor jest zameldowany w miejscowości Z. na pobyt stały. Na trzech działkach (nr [...]) znajduje się zabudowa zagrodowa w postaci: domu mieszkalnego, obory garaży, dwóch budynków gospodarczych, stodoły, baterii silosów do magazynowania zboża oraz wiaty. Inwestor posiada specjalistyczny sprzęt rolniczy służący do prowadzenia prac w gospodarstwie. Zdaniem organu odwoławczego skoro inwestor twierdzi, że ma zamiar przebywania i stałego pobytu w miejscowości, w której jest zameldowany (tj. Z.) to nikt nie może twierdzeniu temu zaprzeczyć, albowiem "zamiar" bądź jego brak zależy tylko od osoby, która wolę wyraża. Okoliczność, na którą wskazuje odwołujący, że inwestor mieszka w rzeczywistości w B. nie może mieć decydującego znaczenia w sprawie. Nawet jeśli inwestor nie przebywa stale w miejscowości Z. (do czego ma przecież prawo, jak każda inna osoba) nie oznacza, że nie ma takiego zamiaru (tj. przebywania), ani tym bardziej nie oznacza, że nie prowadzi w gminie K. gospodarstwa rolnego. Niewątpliwie, inwestor posiada miejsce gdzie może mieszkać na terenie miejscowości Z., a wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego uzasadnia częste przemieszczanie się i zmianę miejsca czasowego przebywania. Zważywszy na powyższe, Kolegium stwierdziło, że nie widzi potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania z udziałem świadków, którzy mieliby potwierdzić, że inwestor nie przebywa stale w Z. Fakt, że inwestor nie przebywa stale na terenie zagrody na działce [...] jest uzasadniony skalą prowadzonego gospodarstwa, a co więcej nie oznacza braku zamiaru przebywania. Nie da się też odnaleźć racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia, że rolnik winien osobiście wykonywać prace rolne (polowe) w ramach gospodarstwa (a tym bardziej przyjęcia, jak twierdzi odwołujący się inwestor nie jest rolnikiem). Rozwój współczesnego rolnictwa i zmiana sposobu prowadzenia oraz skali gospodarstw rolnych prowadzi do wniosku, że prowadzenie gospodarstwa można i należy powiązać również z jego zarządzaniem. Niemożliwe byłoby osobiste prowadzenie prac polowych na ponad 100 ha. Widoczne jest ściśle funkcjonalne powiązanie planowanych zabudowań i urządzeń rolniczych z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Szeroka skala upraw pozwoli inwestorowi na zapewnienie paszy kurczakom, a obornik z hodowli ptactwa na nawożenie własnych gruntów rolnych. Nie sposób też uznać, że zabudowania znajdujące się w miejscowości Z., wchodzące w skład gospodarstwa inwestora nie będą pełniły roli pomocniczej względem planowanej zabudowy (pomieszczenia na sprzęt rolniczy, garaże).
Zdaniem Kolegium nie znajduje potwierdzenia zarzut, że organ uzgadniający, tj. Starosta odmówił uzgodnienia planowanej inwestycji. Wskazano, że inwestor w listopadzie 2018 r. dokonał korekty wniosku, wyłączając z niego grunty leśne, a organ pierwszej instancji po raz kolejny zwrócił się do Starosty o uzgodnienie, które zostało dokonane milcząco. Kolegium zdaje sobie sprawę, że odwołujący mógł nie zwrócić uwagi na kolejne uzgodnienie Starosty i dlatego wskazywał (w odwołaniu) na postanowienie organu uzgadniającego wydane jeszcze przed uchyleniem decyzji organu pierwszej instancji (tj. w kwietniu 2018 r.). Natomiast ówcześnie, Starosta rzeczywiście częściowo odmówił uzgodnienia ze względu na grunty leśne będące przedmiotem jeszcze nieskorygowanego wniosku. Ten problem został wyeliminowany przez odpowiednie skorygowanie wniosku i dlatego doszło do milczącego uzgodnienia planowanej inwestycji. Brakuje również uzasadnienia dla zarzutu, że nie wykazano, czy inwestor posiada "fizyczną możliwość połączenia inwestycji z infrastrukturą techniczną". W aktach sprawy jest bowiem potwierdzenie dla trzech zasadniczych faktów: dostępu do drogi publicznej; możliwości przyłączenia do sieci energetycznej (umowa z zakładem energetycznym o przyłącze); oraz możliwości wykonania przyłącza wodociągowego na działce nr [...] (pismo dotyczące budowy sieci z zapewnieniem przyłącza wodociągowego). Reasumując stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie nie powinna znajdować zastosowania zasada "dobrego sąsiedztwa", albowiem inwestycja związana jest funkcjonalnie z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym o dużej skali.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniósł M. R. i zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 4 ustawy, przez jego zastosowanie i ustalenie, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowanie tzw. reguła "dobrego sąsiedztwa" wyrażona w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, ze względu na fakt powierzchni gospodarstwa rolnego inwestora - podczas gdy analizując wniosek inwestora pod kątem zamierzenia budowlanego wskazać należy, że budowa kurnika w takim kształcie nie odpowiada definicji "zabudowy zagrodowej", a podana w uzasadnieniu decyzji powierzchnia nie jest w całości związana z planowaną zabudową, co wyklucza możliwość zastosowania tego przepisu w realiach niniejszej sprawy;
- art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy, gdyż Wójt Gminy K. nie wykazał, aby chociaż jedna działka znajdująca się w obszarze analizowanym zabudowana była w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji zagospodarowania terenu. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że w obszarze analizowanym brak jest działki zabudowanej w sposób wskazujący na kontynuację zabudowy;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. przejawiające się w braku analizy w zaskarżonej decyzji zarzutu zawartego w odwołaniu dotyczącego naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r. poz. 803) w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez brak zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i niewykazanie przez organ, że wnioskodawca legitymuje się statusem rolnika, posiada na terenie gminy K. zagrodę rolnicza i mieszka na terenie gminy K., czy też w gminie sąsiedniej – podczas gdy wiadomym jest, że inwestor na stałe zamieszkuje w B.;
- art. 25 K.c., przez jego całkowicie błędną interpretację w kontekście określenia miejsca zamieszkania inwestora - organ drugiej instancji w sposób skrajnie jednostronny i całkowicie chybiony dokonuje interpretacji tego cywilistycznego pojęcia prawnego w oderwaniu od jego dosłownego brzmienia, jak również ugruntowanej w tej mierze interpretacji doktryny i judykatury prawa cywilnego. Organy obydwu instancji nie zadały sobie także żadnego trudu w zweryfikowaniu czy inwestor rzeczywiście przebywa na stałe w miejscowości Z. w sposób stały i czy uczynił sobie z niej swoje centrum życiowe, Tylko takie ustalenia nie pozostawałyby w sprzeczności nie tylko z zasadami postępowania administracyjnego, lecz również z treścią art. 77 K.p.a.;
- art. 61 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 61 ust. 5 ustawy w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., przez brak zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i niewykazanie przez organ administracyjny w uzasadnieniu, czy inwestor posiada fizyczne możliwości połączenia inwestycji z infrastrukturą techniczną. Brak jest na chwilę wydawania decyzji możliwości zaopatrzenia inwestycji w wodę,
Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów ewentualnego zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz załączenie do niniejszej skargi wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 7 czerwca 2018 r., II SA/Bk 200/18 - na okoliczność rozpatrywania przez WSA w Białymstoku analogicznej sprawy dotyczącej tego samego inwestora, wydania rozstrzygnięcia na korzyść mieszkańców, oraz na okoliczność argumentacji która legła u podstaw tamtego rozstrzygnięcia.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku dotyczącego dołączenia do akt sprawy wyroku II SA/Bk 200/18 organ podał, że wytyczne zawarte w tym wyroku, pomimo że został on wydany w innej sprawie, uwzględniono w sprawie niniejszej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Kwestią sporną, w niniejszym postępowaniu, stanowiło rozważenie, czy dodanego stanu faktycznego organy obu instancji słusznie zastosowały przepis art. 61 ust. 4 ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073) zwanej dalej: u.p.z.p.
W celu uzyskania decyzji o warunkach zabudowy art. 61 ust 4 u.p.z.p. zawiera wyjątek od obowiązku spełnienia zasady tzw. dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1) wówczas, gdy planowana inwestycja spełnia łącznie warunki:
- zabudowy zagrodowej a powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Jeżeli chodzi o drugą przesłankę, to nie ulega wątpliwości, że została spełniona, czego też nie kwestionuje skarżący. Inwestor, M. B. posiada, bowiem, grunty rolne o ogólnej powierzchni 131,28 ha, w tym na terenie gminy K. areał zajmuje 50,37 ha, co przekracza znacznie średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w tej gminie (tj. 12,15 ha). Inwestor prowadzi od 2006 roku produkcję rolną polegającą głównie na uprawie zbóż, a obecnie zamierza je rozwijać uruchamiając hodowlę kurcząt poprzez budowę kurnika.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu nie zawiera definicji gospodarstwa rolnego. Wykładania tego pojęcia powinna nastąpić (jak przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie) na podstawie art. 553 Kodeksu cywilnego. Tenże artykuł definiuje gospodarstwo rolne, jako grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budowlanymi i ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeśli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Także w art. 2 pkt 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego ustawodawca definiuje gospodarstwo rolne jako gospodarstwo w rozumieniu Kodeksu cywilnego o obszarze nie mniejszym niż 1 ha użytków rolnych.
Dla przyjęcia, że poszczególne grunty stanowią gospodarstwo rolne nie ma znaczenia, że pozostają np. w rozproszeniu, natomiast istotne jest ich funkcjonalne powiązanie (takie stanowisko zostało już ustalone w orzecznictwie sądowoadminsitracyjnym np. w wyrokach: WSA w Krakowie z dnia 25.04.2017 r. – II SA/Kr 92/17, WSA w Bydgoszczy z dnia 04.04.2017 r.- II SA/Bd 1489/16, WSA w Rzeszowie z dni 09.09.2016 r. – II SA/Rz 1649/15, NSA z dnia 18.09.2014 r. – IIOSK 672/13). W skład gospodarstwa rolnego wchodzi zabudowa zagrodowa czyli siedlisko, stanowiące miejsce zamieszkania oraz bazę i zaplecze gospodarstwa. I znów przepisy u.p.z.p. nie zawierają definicji siedliska, co wskazuje na konieczność posiłkowania się orzecznictwem sądowym. Przyjmuje ono, że pojęcie to należy zdefiniować jako zespół budynków obejmujących dom mieszkalny i zabudowania gospodarskie położone w obrębie jednego podwórza przy czym nie oznacza to, że wszelkie obiekty mają być w bliskiej odległości od siebie. Na zabudowę zagrodową składać się może wiele zabudowań gospodarczych, różnie usytuowanych i to nie koniecznie na jednej działce. Ważne jest, aby stanowiły funkcjonalną całość (vide: wyroki: WSA w Lublinie z dnia 28.09.2010 r. – II SA/Lu 340/10, WSA w Łodzi z dnia 13.08.2014 r. – II SA/Łd 554/14). Skład orzekający w sprawie niniejszej, podziela takie rozumienie zabudowy zagrodowej zważywszy na warunki, w jakich obecnie są prowadzone nowoczesne gospodarstwa rolne ze specjalistyczną produkcją.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej należy zauważyć, że inwestycja jest planowana na działce o nr ewidencyjnym [...] we wsi Z.. Na tej samej działce inwestor posiada: 2 garaże, silosy do przechowywania zboża, wiatę z koszem przyjęciowym do zboża. Na działce sąsiedniej o nr [...] zlokalizowana jest stodoła, natomiast w niedalekiej odległości we wsi Z. posadowione są zabudowania: dom mieszkalny, obora, garaż, budynek gospodarczy i magazynowy.
Z powyższego, zdaniem Sądu, nie da się wywieźć innego wniosku, jak tylko taki, że M. B. posiada, na terenie gminy K. we wsi Z., gospodarstwo rolne stanowiące zorganizowaną całość, którego powierzchnia jest większa niż średnia gospodarstw w tej gminie. Zamiar, w postaci budowy kurnika, jako rozbudowy dotychczasowego gospodarstwa rolnego, również jest logiczny i uzasadniony. Produkowane zboże w gospodarstwie (czy też jego część) ma służyć jako pasza hodowanym kurczakom, zaś pozostający poferment jako naturalny nawóz pod uprawę zbóż.
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności są wystarczające do stwierdzenia, że inwestor spełnił warunki, wynikające z przepisu art. 61 ust 4 u.p.z.p.
Podnoszony przez skarżącego zarzut braku stałego zamieszkiwania na terenie wsi Z. oraz brak legitymowania się, przez M. B., kwalifikacjami rolniczymi – nie stanowią warunku formalnego, który wynikałby z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Zdaniem Sądu, rolnikiem jest osoba prowadząca gospodarstwo rolne. Prowadzenie gospodarstwa rolnego nie oznacza wykonywania przez rolnika osobistej, fizycznej pracy w tym gospodarstwie, połączonej z koniecznością ciągłego w nim przebywania (zamieszkiwania). Podstawą prowadzenia działalności rolniczej może być także jej zorganizowanie, poprzez zapewnienie bazy materiałowo – maszynowej i zatrudnienia odpowiednich pracowników, by działalność ta przynosiła zamierzone efekty ekonomiczne, zapewniające utrzymanie rodzinie rolnika. W art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, pojęcie "rolnika" zdefiniowano jako "osobę fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą, jako posiadacz (samoistny albo zależny) gospodarstwa rolnego położonego w granicach RP..."
W skardze odwołano się do definicji "rolnika", zawartej w art. 6 ust 1 ustawy z dnia 11.04.2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. z 2012 r., poz. 803). Tamże określono "rolnika" jako osobę: będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz co najmniej od 5 lat zamieszkałą w gminie na obszarze której położona jest jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i prowadzącą przez ten okres osobiście gospodarstwo rolne.
Jak więc widać, definicja pojęcia "rolnika" może być różna, w zależności od potrzeb ustawodawczych, dla których została stworzona ustawa.
Art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego został dostosowany w sposób restrykcyjny do założeń całej ustawy. Jej celem jest ograniczenie podmiotowe nabywania gospodarstw rolnych (art. 4 a)
Sąd, w sprawie niniejszej, nie widzi racjonalnej przyczyny, dla której definicję "rolnika" z w/w ustawy należałoby wprost odnieść się do u.p.z.p.
Należy też zwrócić uwagę, że warunek z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. nie odnosi się, sensu stricte, do cech osoby prowadzącej gospodarstwo rolne i nie należy go, w tym aspekcie, interpretować rozszerzająco. Istotą tego przepisu są cechy samego gospodarstwa rolnego a nie osoby to gospodarstwo prowadzącej. Decyzja o warunkach zabudowy ma przede wszystkim na celu taką weryfikację przyszłej inwestycji, by nie doszło do zakłócenia ładu przestrzennego.
Sąd zgadza się z tezą postawioną m,in. przez WSA w Krakowie w wyroku z dnia 21.05.2018 r. (II SA/Kr 315/18), że na gruncie art. 61 ust. 4 wv u.p.z.p. nie ma podstaw do weryfikowania pojęcia "rolnika" w oparciu o treść art. 6 ust. 1 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, zaś każdy stan faktyczny wymaga indywidualnego podejścia.
Podobnie, zarzut stałego zamieszkiwania inwestora na terenie siedliska we wsi Z., nie ma znaczenia dla faktu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jak wyżej wskazano, charakter prowadzonego gospodarstwa tj. produkcja roślinna, przy wysokim zmechanizowaniu uprawy, nie wymaga osobistej pracy fizycznej właściciela, co przekłada się na brak konieczności codziennego pobytu w gospodarstwie.
Zarządzanie gospodarstwem jest również formą zaliczoną do prowadzenia gospodarstwa rolnego.
Reasumując całokształt okoliczności organy słusznie zastosowały, jako podstawę prawną art. 61 ust 4 u.p.z.p, do wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie kurnika, bez konieczności stosowania ogólnego przepisu z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. (tzn. dobrego sąsiedztwa).
Wbrew twierdzeniom skargi, pozostałe warunki, określone w art. 61 ust. 1 pkt 2 – 5 u.p.z.p. zostały spełnione. W aktach sprawy znajdują się zapewnienia gestorów sieci dotyczące możliwości dokonania przyłączeń sieci energetycznej i wodociągowej. Jak słusznie zauważa organ, na etapie postępowania o ustaleniu warunków zabudowy wystarczające jest zapewnienie możliwości przyłącza wodociągowego (skarga zawiera taki zarzut) natomiast konkretna umowa i realizacja następują w terminie późniejszym.
Nie jest spornym, że wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy zostało poprzedzone uzgodnieniami odpowiednich organów oraz wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Sąd nie dostrzegł naruszenia prawa materialnego ani też prawa procesowego, które przemawiałoby za wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Natomiast, dodatkowo, należy ustosunkować się do innego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 7.06.2018 r. wydanego w sprawie II SA/Bk 200/18, na którego treść powołuje się strona skarżąca, zauważając analogię obu spraw.
Z uzasadnienia wyroku w sprawie o sygnaturze II SA/Bk 200/18 wynika, że przedmiotem tamtej sprawy było ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji w postaci budowy kurnika we wsi K. gmina K., prowadzonej z wniosku M. B. Pozytywne dla inwestora decyzje zostały uchylone z przyczyn proceduralnych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku. Sąd nakazał wyjaśnić organom, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, szereg istotnych kwestii, mających znaczenie dla zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (str. 9 uzasadnienia).
Sąd, nie zauważa jakiegokolwiek wpływu w/w sprawy na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Lokalizacja podobnej inwestycji (kurnika) i z wniosku tego samego inwestora, dotyczyła innego terenu niż w tejże sprawie. Wytyczne, jakie Sąd zamieścił uchylając tamte decyzje, posłużyły organom (w sensie pozytywnym) do dokładnego zebrania materiału dowodowego i jego oceny przy wydawaniu zaskarżonej decyzji z zastosowaniem art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].03.3019 r., powołuje się na sprawę o sygnaturze akt II SA/Bk 200/18 w kontekście ustrzeżenia się błędów proceduralnych i interpretacyjnych, jakie popełniono poprzednio.
Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło