II SA/Bk 339/13
WyrokWSA w Białymstoku2013-07-02
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Powiatu może odmówić zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeśli podstawą wniosku pracodawcy nie są zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego, a jedynie ocena zachowania pracownika w kontekście jego obowiązków służbowych?Ratio decidendi
Rada powiatu, odmawiając zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, nie może działać dowolnie i musi przestrzegać zasad porządku prawnego. Jeśli przyczyny rozwiązania stosunku pracy nie są związane z wykonywaniem mandatu radnego, rada ma swobodę w ocenie okoliczności wskazanych przez pracodawcę, ale nie może ignorować ustaleń innych organów sądowych dotyczących tego samego zdarzenia, zwłaszcza gdy prowadzi to do nierównego traktowania osób uczestniczących w tym samym zdarzeniu.Stan faktyczny
Wójt Gminy R. wystąpił do Rady Powiatu G. o zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radnym K. M., zatrudnionym w Urzędzie Gminy, z powodu nieprawidłowości związanych z zamówieniami publicznymi. Rada odmówiła zgody, uznając, że podstawą wniosku były zdarzenia związane z wykonywaniem mandatu radnego, a także że nie znalazła powodów uzasadniających rozwiązanie stosunku pracy. Wójt Gminy R. zaskarżył uchwałę Rady Powiatu, twierdząc, że narusza ona prawo, ponieważ przyczyny zwolnienia nie dotyczyły wykonywania mandatu, a Rada arbitralnie oceniła zachowanie pracownika, ignorując ustalenia sądowe w podobnej sprawie.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Powiatu G. w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy R. na uchwałę Rady Powiatu G. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Powiatu G. w dniu [...] października 2012 r. podjęła uchwałę nr [...] odmawiającą wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Powiatu G. K. M.
Uchwała Rady Powiatu G. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W dniu [...] września 2012 r. Wójt Gminy R. wystąpił do Przewdnioczącego Rady Powiatu G. o wyrażenie zgody na rozwiązanie za trzymiesięcznym wypowiedzeniem stosunku pracy z K. M., zatrudnionym w Urzędzie Gminy R. na stanowisku inspektora. W uzasadnieniu wskazał, że przyczyna, z powodu, której zamierza rozwiązać stosunek pracy z K. M. nie jest związana z wykonywaniem przez ww. mandatu Radnego Powiatu G.. Wskazał, że Radny K. M. zatrudniony jest w Urzędzie Gminy R. od dnia [...] sierpnia 1997 r. na podstawie umowy o pracę. Częścią jego obowiązków jest prowadzenie całości spraw związanych z zamówieniami publicznymi realizowanymi przez Gminę R. Wójt wskazał, iż na dzień [...] września 2012 r. o godz. 10.40 przewidywane było posiedzenie stałej komisji przetargowej celem otwarcia ofert wykonawców złożonych w postępowaniu przetargowym pt. "Wyposażenie kompleksu szkolnego w R. w ramach zadania inwestycyjnego ". Jak zauważył Wnioskodawca, obowiązek powiadomienia członków komisji o terminie posiedzenia ciążył na K. M., który zaniechał wykonania tego obowiązku, skutkiem czego komisja nie zebrała się. Następnie K. M. dążył do stworzenia sytuacji, z której wynikałoby, że posiedzenie komisji odbyło się, albowiem samodzielnie, bez udziału innych członków komisji dokonał otwarcia ofert, następnie udał się do pozostałych członków komisji celem podpisania protokółu z posiedzenia. Zdaniem Wnioskodawcy, ww. dążył do odzwierciedlenia w protokole stanu rzeczy, które nie miały miejsca, legalizując go w swoim przekonaniu podpisami poszczególnych członków komisji. Zdaniem wnioskodawcy, czyn taki nosi znamiona przyczynienia się i nakłonienia poszczególnych członków komisji do poświadczenia nieprawdy. W efekcie ww. działań radnego dwóch obecnych członków komisji podpisało protokół nie uczestnicząc w postępowaniu. Wnioskodawca nadmienił także, iż przewodnicząca komisji M. J. zwróciła się do K. M. z zapytaniem, dlaczego oferty nie są otwierane i uzyskała odpowiedź, że oferty będą otwierane później, o czym zostanie powiadomiona. Powiadomienia takiego jednak nie było. Ponadto, w trakcie wyjaśniania powyższej sprawy ustalono, że od jednego wykonawcy wpłynęły dwie oferty na to samo zadanie. Oferty niniejsze samodzielnie otwierał K. M.
W ocenie Wójta Gminy R., Radny K. M. odpowiedzialny był za prawidłowość wszelkich procedur związanych z przeprowadzeniem zamówień publicznych. Miał on obowiązek dopilnowania prawidłowości wszystkich procedur nie tylko z racji bycia pracownikiem odpowiedzialnym za zamówienie publiczne, lecz także z racji pełnienia funkcji sekretarza stałej komisji przetargowej. Powyższe zdarzenie natomiast pozostaje w całkowitej sprzeczności z obowiązkami pracownika samorządowego, a także rodzi uzasadnione podejrzenia, co do stronniczości bądź interesowności ww. pracownika. Z uwagi na powyższe okoliczności Wnioskodawca nie widzi możliwości dalszej współpracy z radnym K. M. na zajmowanym stanowisku, ani na żadnym innym. Nie ma obecnie zaufania do niego niezbędnego do dalszego zatrudniania.
Wnioskodawca poinformował też, że od dnia [...] września 2012 r. K. M. został odsunięty od wykonywania wszelkich czynności związanych z zamówieniami publicznymi Gminy R., a sprawa została skierowana do Prokuratury Rejonowej w G. Wnioskodawca powołał się nadto na art. 30 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 223, poz. 1458 ze zm.), który już w przypadku samego podejrzenia pracownika o określone czynności, pozwala na rozwiązanie z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia. Mając natomiast na uwadze staż pracy K. M., Wójt zdecydował o zastosowaniu łagodniejszej formy rozwiązania stosunku pracy, tj. za trzymiesięcznym wypowiedzeniem.
Na etapie postępowania wyjaśniającego K. M. stwierdził, że podlegał kontroli nie tylko swoim przełożonym, ale także instytucjom zewnętrznym. W ciągu ostatnich lat, nie stwierdzono zaś podczas kontroli, poważniejszych uchybień w przeprowadzonych postępowaniach. Zarzuty kierowane przez Wójta Gminy R. są w jego ocenie bezzasadne. Wskazał on, że wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego, jako pracownika ds. zamówień publicznych, albowiem przygotował Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia, opublikował ogłoszenie o wszczęciu postępowania przetargowego na stronie UZP oraz BIP i tablicy ogłoszeń. Na tym zakończył się jego zakres prac pracownika, ponieważ dalsze postępowanie przetargowe prowadzi Komisja powołana celem oceny ofert i wyłonienia ofert najkorzystniejszych. Zadaniem Komisji jest dokonanie oceny spełniania przez wykonawców warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz badanie i ocena ofert. Radny pełni zaś funkcję Sekretarza i w zakres jego zadań wchodzi prowadzenie dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia. Wskazał dalej, że oferty zostały otwarte przez dwie osoby - członków Komisji Przetargowej. Tego typu sytuacje już zdarzały się i radny nie widzi w tym nic złego. Gdyby zaś posiadał informację o wyjeździe Przewodniczącej Komisji, dokonałby otwarcia ofert wraz z Przewodniczącą Komisji. Radny wiedział o nieobecności Przewodniczącej, ale z uwagi na to że minął termin składania ofert nie widział przeciwwskazań do ich otwarcia. Wpływy wszystkich kopert są zaś odnotowane w książce korespondencyjnej, a na kopertach widnieje data i godzina wpływu. Późniejsze zdarzenia nie miały na celu wprowadzenia w błąd pracodawcy. Podpis osoby trzeciej nie wynika ze złych pobudek i nie miał charakteru, o jakim jest mowa we wniosku Wójta. Radny wskazał, iż pozostaje w ostrym konflikcie z R. Z. – Wójtem Gminy R., który po wyborach w roku 2010 się nasila.
W dniu [...] października 2012 r. Rada Powiatu G. podjęła uchwałę nr [...] odmawiającą wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Powiatu G. K. M..
W uzasadnieniu niniejszej uchwały Rada wskazała na brzmienie art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, póz. 1592, ze zm.), wedle którego rozwiązanie z radnym stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady powiatu, której radny jest członkiem. Rada powiatu odmówi zaś zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
Według Rady, treść ww. przepisu w odniesieniu do wniosku będącego przedmiotem sprawy, nie jest interpretowana jednolicie w doktrynie i orzecznictwie. Rada wskazała na rozbieżne komentarze do ww. przepisu.
Jeden z poglądów podkreśla, że wartością chronioną ust. 2 komentowanego artykułu jest trwałość stosunku pracy radnego. Przepis ten istotnie wzmacnia niezależność radnego, poprzez zminimalizowanie jego podatności na ewentualne naciski ze strony pracodawcy, zwłaszcza związane z wypełnianiem przez radnego mandatu [komentarz do Ustawy o samorządzie gminnym, Komentarz z odniesieniami do ustaw o samorządzie powiatowym i samorządzie województwa, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Zygmunt Niewiadomski, C.H.Beck, 2011]. Powołany przepis ma na celu umożliwienie radnemu pozostającemu jednocześnie z określonym pracodawcą w stosunku pracy skuteczne i bezpieczne wypełnianie mandatu radnego, poprzez idące dalej w stosunku do ogólnych przepisów prawa pracy ograniczenie swobody pracodawcy w jednostronnym rozwiązaniu takiego stosunku pracy (por. wyr. WSA w Łodzi z 10.9.2008 r, III SA/Łd 291/08). W sytuacji, w której podstawą rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu, rada może, ale nie musi, wyrazić zgody na rozwiązanie tego stosunku pracy. Wskazanego przepisu nie można natomiast interpretować w taki sposób, że rada musi wyrazić zgodę na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli pracodawca nie stawia mu zarzutów związanych z wykonywaniem mandatu radnego (por. wyr. NSA z 18.9.2008 r., II OSK 952/08, Legalis, a także wyr. NSA z 27.8.2010 r., II OSK 1074/10, NZS 2010, Nr 6). Stanowisko takie przyjął również Sąd Najwyższy (por. wyr. SN z 17.9.2007 r., III PK 36/07, Legalis).
Wedle odmiennego stanowiska, w sytuacji, gdy przedstawione przez pracodawcę przyczyny rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem będącym radnym nie dotyczą sfery wykonywania mandatu radnego powiatu, rada powinna udzielić zgody na rozwiązanie umowy o pracę, bowiem jej kompetencja nie oznacza uprawnienia do odmowy zgody w każdej sytuacji. Uchwała rady może opierać się wprawdzie tylko na okolicznościach wskazanych przez pracodawcę, które podlegają jej ocenie, ale ochrona stosunku pracy radnego, oparta na innych przesłankach niż wskazane w przepisach o ustroju jednostek samorządu terytorialnego, wykracza poza cel tego przepisu i stanowi nadużycie kompetencji rady powiatu. Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione przyczynami, które nie miały nic wspólnego z wykonywaniem mandatu radnego, lecz dotyczyły wyłącznie sposobu realizacji stosunku pracy przez pracownika, to wówczas zgłoszone przez pracownika sprawującego funkcję radnego żądanie przywrócenia go do pracy jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa, gdyż nie jest realizowana funkcja (cel) szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy.
Rada Powiatu G. odmawiając wyrażenia zgody na rozwiązanie z Radnym K. M. stosunku pracy uznała, że podstawą wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy były zdarzenia związane z wykonywaniem przez niego mandatu radnego powiatu G. Wprawdzie pracodawca - Wójt Gminy R., we wniosku oświadczył, że przyczyny z powodu, których zamierzał rozwiązać stosunek pracy z radnym nie są związane z wykonywaniem mandatu radnego, jednakże trudno jest oczekiwać innego stanowiska Pracodawcy. Okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku budzą liczne wątpliwości Rady Powiatu G. Rada nie może doszukać się, powodów, które uzasadniałyby wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym. Pracodawca wskazał na utratę zaufania do Radnego K. M., potrzebnego do zatrudniania go na stanowisku związanym z zamówieniami publicznymi w Gminie R., do którego doszło w dniu [...] września 2012 r.
Rada Powiatu G. zwróciła uwagę, że przedstawione przez Wójta przyczyny są niespójne ze złożonymi przez Radnego K. M. dokumentami określającymi jego zadania i obowiązki w pracy. Zgodnie bowiem z zakresem obowiązków Radnego jako pracownika jego zadania z zakresu prowadzenia zamówień publicznych w Urzędzie Gminy R. polegają na przygotowywaniu i prowadzeniu postępowań o udzielenie Zamówień Publicznych. To zadanie modyfikowane jest zarządzeniami Wójta Gminy R. nr [...] z [...] marca 2011 r. w sprawie powołania stałej Komisji Przetargowej, celem oceny ofert i wyłonienia ofert najkorzystniejszych w procedurach udzielania zamówień publicznych, oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. w sprawie regulaminu komisji przetargowej. W zarządzeniach tych powołano czteroosobową komisję, składającą się z Przewodniczącego, Sekretarza, którą to funkcję pełnił Radny K. M., oraz dwóch członków. Z regulaminu nie wynika, by do obowiązków Radnego należało organizowanie pracy komisji przetargowej, nie wynikało również, by nie mógł on, będąc członkiem tejże komisji, dokonać otwarcia ofert w sytuacji, gdy Przewodniczący i inni członkowie komisji nie działali. Zadania sekretarza komisji przetargowej zostały określone w § 3 ust. 3 Regulaminu. Stanowią one, że do jego zadań należy prowadzenie dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia. Regulamin nie zawierał też zapisów nakazujących przeprowadzanie otwarcia ofert w określonym kworum. W § 5 ust. 1 zawarto jedynie wymóg kworum obecności trzech z czterech członków komisji dla podejmowania decyzji. Odnośnie zarzutu zbierania na protokole z posiedzenia komisji przetargowej podpisów osób nie uczestniczących w posiedzeniu, Rada Powiatu zwróciła uwagę na rozbieżności w twierdzeniach Pracodawcy i Pracownika. Pracodawca twierdził, że Radny dokonał otwarcia sam, Pracownik twierdził, że w otwarciu brał udział jeszcze jeden członek komisji. Rada Powiatu G. nie mogła rozstrzygnąć tego zagadnienia, natomiast zwróciła uwagę, że protokół z posiedzenia komisji przetargowej nie jest dokumentem wymaganym przepisami prawa zamówień publicznych, ani przepisów wykonawczych. Nie był również wymagany wewnętrznymi przepisami obowiązującymi w Urzędzie Gminy R..
Rada Powiatu G. zwróciła uwagę, że Radny K. M. będąc Radnym Powiatu G. jest jednocześnie zatrudniony w Urzędzie Gminy R.. Kilkakrotnie ubiegał się o wybór na Wójta Gminy R. W wyborach tych konkurował z obecnym pracodawcą. Wykonywanie mandatu radnego powiatu w połączeniu z wykonywaniem obowiązków pracowniczych w urzędzie gminy położonej na terenie tego samego powiatu jest obarczone ryzykiem wystąpienia rozbieżnych interesów dwóch jednostek samorządu terytorialnego. Rada wskazała, że dobrem chronionym na mocy art. 22 ust.2 ustawy o samorządzie powiatowym jest skuteczne i bezpieczne wypełnianie mandatu radnego, poprzez idące dalej w stosunku do ogólnych przepisów prawa pracy ograniczenie swobody pracodawcy w jednostronnym rozwiązaniu takiego stosunku pracy. Rozpatrując przyczyny złożenia wniosku o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, Rada Powiatu G. ograniczona jest przyczynami wskazanymi przez Pracodawcę i Pracownika. Te wyartykułowane we wniosku przyczyny nie wytrzymują oceny z obowiązkami Radnego jako pracownika.
Wójt Gminy R. wezwał pismem z dnia [...] lutego 2013 r. Radę Powiatu G. do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie ww. uchwały i podjęcie uchwały o wyrażeniu zgody na rozwiązanie stosunku pracy z K. M.. W piśmie niniejszym Wójt wskazał, że odmowa wyrażenia zgody na rozwiązanie przedmiotowego stosunku pracy przez radę Powiatu G., stanowi rażące naruszenie art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym.
Ww. wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. uchwałę złożył Wójt Gminy R., wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym.
Skarżący w uzasadnieniu skargi zauważył, że Rada Powiatu w uzasadnieniu ww. uchwały, niezależnie od przytoczonego orzecznictwa sądowego, postanowiła de facto zastąpić Sąd Pracy, czyniąc na tą okoliczność ustalenia wskazujące, że K. M. nie dopuścił się żadnego naruszenia obowiązków pracowniczych. Stanowisko takie niezależnie od wskazanego art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym, jest w ocenie Skarżącego nie do pogodzenia z funkcją pracodawcy jako w stosunku do radnego wykonuje skarżący. Arbitralne stanowisko rady powiatu prowadzi do faktycznego ubezwłasnowolnienia pracodawcy, który wskutek tego nie może wykonywać w stosunku do pracownika podstawowych uprawnień wynikających, tak z ustawy o pracownikach samorządowych, jak też z ustawy o samorządzie gminnym. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której Rada Powiatu G. swoją uchwałą uniemożliwia pracodawcy rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem, który niewłaściwie wykonuje swoje obowiązki. Skarżący zauważa, że wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym K. M. nie pozbawiłoby tego ostatniego ochrony prawnej przed Sądem Pracy, do którego mógłby się odwołać od udzielonego wypowiedzenia. Jest to o tyle istotne, że pozostali pracownicy - członkowie komisji przetargowej w osobach B. K. oraz Z. M. zostali ukarani za swoje niewłaściwe wypełnianie obowiązków. Z. M. została ukarana - karą porządkową upomnienia, zaś B. K. została zwolniona z pracy za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. Postępowanie przez Sądem Pracy w stosunku do B. K. wykazało słuszność decyzji pracodawcy. Sąd Okręgowy w Ł. Sąd Pracy orzeczeniem z dnia [...].03.2013 r. oddalił bowiem powództwo B. K. o przywrócenie do pracy.
Zdaniem skarżącego, stanowisko Rady Powiatu G. nie może prowadzić do udzielenia swoistego immunitetu dla pracownika będącego jej radnym, w sytuacji, gdy inny pracownik z analogicznego powodu, został zwolniony z pracy, a drugi zaś został ukarany, bowiem wykazał skruchę i przyznał się do niewłaściwego wykonywania obowiązków i złożenia w protokole podpisu na okoliczność uczestniczenia w komisji, pomimo że taki fakt nie miał miejsca. Co istotne w ocenie skarżącego, zakres odpowiedzialności i obowiązków K. M. był znacznie większy niż wymienionych pracowników, ponieważ na zajmowanym stanowisku inspektora prowadził on m.in. sprawy z zakresu zamówień publicznych. Skarżący wskazał, że u podstaw rozstrzygnięcia sądowego w sprawie pracowniczej B. K. legły takie argumenty, iż nie uczestniczyła ona w otwarciu ofert, a tym samym w konsekwencji poświadczyła nieprawdę. Natomiast zeznający jako świadek w sprawie K. M. złożył zasadniczo odmienne zeznania w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez pracodawcę i postępowaniu dowodowym prowadzonym przez Sąd Pracy w Ł.
W dniu [...] maja 2013 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo skarżącego, do którego załączone zostało uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia [...] marca 2013 r. (sygn. akt [...], sprawa z powództwa B. K. przeciwko Wójtowi Gminy R. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę), w celu poparcia argumentacji zawartej w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona uchwała Rady Powiatu G. z dnia [...] października 2012 r. nr [...], odmawiająca wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Powiatu G. K. M..
Na wstępie należy wyjaśnić, że podstawą prawną zaskarżonej uchwały był przepis art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 5 marca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.; dalej: "ustawa"), z którego wynika, że rozwiązanie z radnym stosunku pracy wymaga uprzedniej zgody rady powiatu, której radny jest członkiem. Rada powiatu odmówi zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.
Zdaniem Sądu, podkreślenia wymaga, że podstawowym celem omawianego przepisu jest ochrona stosunku pracy radnego, poprzez uzależnienie możliwości jego rozwiązania przez pracodawcę od wyrażenia zgody przez radę powiatu, choćby miało się to odbyć kosztem uprawnień pracodawcy. Rada powiatu zobowiązana jest obligatoryjnie do odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli podstawą rozwiązania tego stosunku są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. W tym zatem zakresie autonomia rady została bowiem przez ustawodawcę ograniczona. W opisywanym przypadku przedmiotem zainteresowania rady powiatu pozostaje jedynie kontrola, czy rozwiązanie stosunku pracy nie ma związku z wykonywaniem przez pracownika mandatu radnego. Nie ma ona zatem obowiązku badania i oceny kwestii winy radnego w relacji do pracodawcy.
Zupełnie inaczej natomiast przedstawia się sytuacja, gdy przyczyną zwolnienia radnego miałyby być inne zdarzenia niż związane z wykonywaniem mandatu. Wtedy rada ma swobodę w zakresie wyrażenia bądź niewyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy i jest uprawniona do oceny okoliczności rozwiązania stosunku pracy wskazanych przez pracodawcę. Jednocześnie podkreślić należy, że korzystając z powyższych uprawnień, rada nie może działać dowolnie, gdyż musi ona jednak przestrzegać określonych zasad porządku prawnego, a w konsekwencji wadliwa byłaby taka uchwała, której motywy byłyby nie do pogodzenia z zasadami porządku prawnego. Rada winna się liczyć z tym, że w przypadkach, w których przyczyną rozwiązania stosunku pracy byłoby zachowanie radnego ewidentnie godzące w porządek prawny, niewyrażenie zgody mogłoby być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W każdej sytuacji jednak, rada przed podjęciem decyzji, powinna rozważyć prawdziwość i słuszność argumentów zawartych we wniosku pracodawcy.
W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały Rada Powiatu G. jako przyczynę odmowy wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Powiatu G. K. M. wskazała dwie podstawy, a mianowicie, że podstawą wniosku Wójta Gminy R. były zdarzenia związane z wykonywaniem przez tego radnego mandatu radnego Powiatu G. oraz, że Rada nie może doszukać się w podanych przez pracodawcę przyczynach złożenia wniosku, powodów, które uzasadniałyby wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym.
W ocenie Sądu, z uzasadnienia Rady nie da się wywieść, dlaczego uznała ona, że podstawą wniosku były zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego obowiązków radnego. W szczególności, nie wynika to z przedstawionego przez Radę obrazu, że "Rada Powiatu G. zwróciła uwagę, że radny K. M. będąc Radnym Powiatu G. jest jednocześnie zatrudniony w Urzędzie Gminy R." oraz, że " (radny) kilkakrotnie ubiegał się o wybór Wójta Gminy R. i w wyborach tych konkurował z obecnym pracodawcą", a także, że wykonywanie mandatu radnego powiatu w połączeniu z wykonywaniem obowiązków pracowniczych w urzędzie gminy położonej na terenie tego samego powiatu jest obarczone ryzykiem wystąpienia rozbieżnych interesów dwóch jednostek samorządu terytorialnego".
Zdaniem Sądu, powyższe stwierdzenia mają charakter rozważań natury ogólnej i dotyczą lub mogą dotyczyć wszystkich radnych powiatu w kraju. Użycie ich przez Radę, w żadnym razie nie wyjaśnia, jakie są związki pomiędzy zachowaniem radnego, opisanym we wniosku Wójta, jako pracownika, z wykonywaną przez niego funkcją radnego powiatu. Brak w tej mierze głębszego uzasadnienia powoduje, że rację ma strona skarżąca twierdząc, że w sprawie brak jest takich związków.
Wobec powyższego, w grę wchodzi druga możliwość z art. 22 ust. 2 ustawy, a mianowicie sytuacja, gdy przyczyną zwolnienia radnego miałyby być inne zdarzenia niż związane z wykonywaniem mandatu.
Rada Powiatu G. w uzasadnieniu uchwały bardzo szczegółowo odniosła się do zdarzenia opisanego przez Wójta we wniosku. W jej ocenie, do zadań radnego jako pracownika należało przygotowanie i prowadzenie postępowań o udzielenie zamówień publicznych. Z obowiązujących w Urzędzie Gminy R. regulaminów wewnętrznych nie wynika, aby do obowiązków radnego K. M. należało organizowanie pracy komisji przetargowej oraz, że nie mógł on, będąc członkiem tej komisji, samodzielnie dokonać otwarcia ofert w sytuacji, gdy przewodniczący komisji i inni jej członkowie nie działali.
Zdaniem Sądu, stanowisko Rady jest nieuzasadnione. Podkreślenia bowiem wymaga, że zdarzenie zarzucane przez Wójta radnemu M. nie dotyczyło tylko samodzielnego otwarcia ofert przetargowych, ale również kilku innych kwestii, między innymi braku powiadomienia pozostałych członków komisji o terminie posiedzenia komisji, próby uzyskania przez radnego podpisów pozostałych członków komisji na protokole z posiedzenia komisji, którego to posiedzenia w rzeczywistości nie było, wprowadzenie w błąd przewodniczącej komisji odnośnie przyczyn nie zbierania się komisji .
Dla oceny zachowania radnego nie bez znaczenia pozostaje fakt, że obie członkinie komisji, które na prośbę radnego podpisały protokół posiedzenia komisji, które się w rzeczywistości nie odbyło, zostały za to ukarane, w tym B. K. została zwolniona z pracy. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - w Ł. wyrokiem z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie [...] uznał za bezskuteczne wypowiedzenie B. K. umowy o pracę, jednakże wyrokiem z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie [...] Sąd Okręgowy, Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. zmienił ten wyrok i oddalił powództwo B. K. W uzasadnieniu zaś wskazał, że "Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, że w posiedzeniu, podczas którego dokonano otwarcia ofert w dniu [...] września 2012 r. brał udział wyłącznie K. M., natomiast B. K. i Z. M. nie uczestniczyły w tych czynnościach, a jedynie podpisały protokół z otwarcia ofert sporządzony przez K. M.". Dalej Sąd ten wyjaśnił, że "powódka winna zdawać sobie sprawę z konsekwencji podpisania protokołu z czynności, w której nie brała udziału. Podstawowym, bowiem skutkiem działania powódki było poświadczenie przez nią nieprawdy".
Zdaniem niniejszego Sądu, wyrok w sprawie [...] przesądził o ciężkim naruszeniu obowiązków pracowniczych przez B. K., dającym podstawę do wypowiedzenia jej stosunku pracy w trybie dyscyplinarnym. Sąd orzekający w tamtej sprawie częściowo analizował kwestię zachowania K. M. i dostrzegł, że w stosunku do niego pracodawca podjął dalej idące kroki niż do B. K., bowiem nie tylko wszczął postępowanie zmierzające do rozwiązania z nim umowy o pracę, ale dodatkowo złożył wniosek o wszczęcie postępowania karnego. Powyższe ustalenia Sądu Okręgowego w Ł. w sprawie [...] są całkowicie odmienne od stanowiska reprezentowanego przez Radę Powiatu G. w uzasadnieniu podjętej uchwały.
Zdaniem Sądu, zasadny jest zatem zarzut skargi odnośnie naruszenia przez Radę Powiatu G. art. 22 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym. Jak już bowiem wskazano wyżej, rada przy podejmowaniu przedmiotowej uchwały nie może działać dowolnie, gdyż musi przestrzegać przy tym określonych zasad porządku prawnego. Nie do pogodzenia z porządkiem prawnym jest zaś sytuacja, w której działanie jednej z osób biorących udział w tym samym zdarzeniu (B. K.) jest oceniane i ponosi ona z tego tytułu konsekwencje, zaś działanie innej osoby (radny K. M.) nie podlegałoby ocenie. Sytuacja taka musi być uznana za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązany będzie uwzględnić dokonaną wykładnię omawianego przepisu.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło