II SA/Bk 345/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Kielak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w B. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń. Inspektor Pracy PIP Okręgowego Inspektoratu Pracy w B. decyzją z [...] czerwca 2021r. nałożył na wykonującą transport drogowy firmę F. Sp. z o.o. w P. karę pieniężną w kwocie 15 000 złotych. Kara powyższa została nałożona po przeprowadzeniu w firmie kontroli w dniach [...].04 oraz [...].05.2021 r. Stwierdzone uchybienia zostały opisane w protokole kontroli z dnia [...].05.2021 r. (nr rej. protokołu [...]). Strona nie wniosła na piśmie żadnych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli. Kontrola wykazała następujące naruszenia: - nieokazanie wykresówek z tachografów analogowych, danych z kart kierowców w przypadku tachografu cyfrowego oraz dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od 01.12.2020 r. do 28.03. 2021 r., tj. za 118 dni; - nieokazanie do kontroli danych z karty kierowcy za okres od 01.03.2021 r. do 31.03.2021 r.,tj. za 31 dni; - niezałożenie i nieprowadzenie ewidencji czasu pracy kierowców za okres od 01.03.2021 r. do 31.03.2021 r., tj. za 31 dni. Łączna suma kar za stwierdzone uchybienia wyniosła 75 500 złotych lecz została ograniczona do kwoty 15 000 złotych stosownie do treści art. 92a ust. 5 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W podstawie prawnej decyzji organ powołał się na przepisy art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, art. 189d K.p.a. w związku z art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych oraz art. 93 ust. 1 w związku z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym Od decyzji strona w terminie złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, wskazując w szczególności na naruszenie przepisu art. 92c ust 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Pismem z dnia [...].07.2021 r. organ odwoławczy powiadomił stronę o prawie brania czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, z którego to uprawnienia strona nie skorzystała. Decyzją z dnia [...] lipca 2021r. Okręgowy Inspektor Pracy w B. po rozpoznaniu opisanego wyżej odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Wskazał, że kontroli poddano przestrzeganie norm czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku na podstawie danych sczytanych z tachografów cyfrowych zainstalowanych w posiadanych pojazdach, kart kierowców oraz wykresówek z zapisów dokonanych na tachografach analogowych z żądanego przedziału czasowego. Kontrolowany podmiot nie udostępnił inspektorowi pracy danych z karty kierowcy D. J. zatrudnionego od [...].03.2021 r. do [...].03.2021 r. (tj. za 31 dni użytkowania pojazdu), co stanowi naruszenie objęte regulacją przepisów art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 5 pkt. 1, art. 92a ust. 6, 7 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r. poz. 2140 ze zmianami), sankcjonowane karą wymierzaną w oparciu o pozycję Ip 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy w wysokości 15 500,00 zł. Organ nie znalazł podstaw do usprawiedliwienia strony wyjaśnieniem, że w komputerze firmowym, w którym były przechowywane dane z kart kierowców oraz tachografów uległ awarii twardy dysk i niemożliwe jest odzyskanie danych i wskazał na treść art. 33 ust. 2 ROZPORZADZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. Organ przytoczył treść powyższego przepisu w brzmieniu: "Przedsiębiorstwa transportowe przechowują wykresówki i wydruki, w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 35, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Przedsiębiorstwa transportowe wydają także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych pobranych z kart kierowcy oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych". Organ stwierdził także, że w trakcie kontroli pracodawca nie okazał inspektorowi pracy danych wczytanych z tachografu cyfrowego samochodu Renault Premium o numerze rejestracyjnym [...], użytkowanego od października 2020r. do drugiej połowy marca 2021r., co stanowi naruszenie przepisów art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 5 pkt. 1, art. 92a ust. 6, 7 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r. poz. 2140 ze zmianami oraz z 2020 r. poz. 1087), sankcjonowane na podstawie Ip 6.3.16. załącznika nr 3 do ustawy w łącznej wysokości (zważywszy na okres użytkowania pojazdu) wynoszącej 59 000 złotych. Organ zaakcentował, że z informacji skarżącego wynika, że samochód ciężarowy o numerze rejestracyjnym [...], w którym znajdował się tachograf z danymi, został sprzedany do Tadżykistanu a strona nie nawiązała kontaktu z nabywcą. W konsekwencji w trakcie kontroli w spółce, nie udostępniono kontrolującemu danych z tachografu cyfrowego za okres od [...].12.2020r. do [...].03.2021r. tj. za 118 dni użytkowania samochodu. W przypadku tego naruszenia organ również nie znalazł podstaw do usprawiedliwienia strony wyjaśnieniem, że w komputerze firmowym, w którym były przechowywane dane z kart kierowców oraz tachografów uległ awarii twardy dysk i niemożliwe jest odzyskanie danych i wskazał na treść art. 33 ust.2 ROZPORZADZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. W kontrolowanym podmiocie – jak stwierdził nadto organ odwoławczy -- nie założono i nie prowadzono ewidencji czasu pracy pracownikowi D. J. w okresie zatrudnienia. Dodatkowo z uzyskanych informacji wynika, że w spółce nie zgromadzono danych z plików z karty kierowcy D. J. (za okres zatrudnienia wynikający z treści świadectwa pracy od [...].03.2021 r. do [...].03.2021 r.), danych z tachografu cyfrowego samochodu ciężarowego o nr rej. [...], ale również wydruków danych z karty kierowcy i innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności, lub rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów. Stanowi to naruszenie art. 92a ust. 1, art. 92a ust. 5 pkt. 1, art. 92a ust. 6, 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r. poz. 2140 ze zmianami oraz z 2020 r. poz. 1087) i sankcjonowane jest na podstawie Ip 5.19. załącznika nr 3 do. ustawy - łączną karą w wysokości 1.000,00 zł. Organ wskazał też, że nieprowadzenie ewidencji czasu pracy stanowi naruszenie art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1155; zm.: Dz. U. z 2013 r. poz. 567, z 2016 r. poz. 2206 oraz z 2018 r. poz. 1480). Pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie: zapisów na wykresówkach, wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności, lub rejestrów opracowanych na podstawie dokumentów, o których mowa w pkt 1-4. Organ odwoławczy stwierdził, że łączna kwota kar transportowych wyniosła 75.500,00 zł. Kara nałożona utrzymaną w mocy decyzją organu I instancji, wyliczona została w sposób prawidłowy z uwzględnieniem regulacji art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wskazującym, że kara naliczana jest za każde naruszenie ale z uwagi na treść art. 92a ust. 5 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ostatecznie ograniczono wysokość kary nałożonej na stronę do kwoty 15.000 zł. Organ podkreślił, że do nałożenia kary administracyjnej nie jest potrzebna jakakolwiek postać winy po stronie przedsiębiorcy, gdyż odpowiedzialność administracyjna jest od winy niezależna, a także jest następstwem skutku w postaci stwierdzonego i udokumentowanego naruszenia prawa. Takie naruszenia prawa zostały stwierdzone w toku kontroli i udokumentowane protokołem kontroli z dnia [...].06.2017r. nr rej. [...]. W dniu [...].05.2021 r. Pracodawca został zapoznany z protokołem i otrzymał jego jeden egzemplarz. Pracodawca nie wniósł do protokołu żadnych pisemnych zastrzeżeń. Również w toku postępowania przedsiębiorca nie zgłaszał nowych wniosków i dowodów w sprawie. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną, przedsiębiorstwo F. Sp. z o.o. w P. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. Stwierdziło, że spółka zgodnie z obowiązującymi przepisami gromadziła i przechowywała dane z karty kierowcy D. J. za okres od [...].03.2021 r. do [...].03.2021 r. oraz z tachografu cyfrowego z samochodu ciężarowego o nr rej. [...], za okres od [...].12.2020 r. do [...].03.2021 r., na komputerze firmowym Dell Latitude E5430. Dane te zostały sczytane na komputer w dniu [...] marca 2021 r. Niestety, dysk twardy komputera firmowego spółki - Dell Latitude E5430, uległ awarii (na skutek zwarcia od opiłków twardy dysk spalił się), jeszcze przed rozpoczęciem jakichkolwiek czynności kontrolnych w niniejszej sprawie. Odzyskanie danych z ww. komputera okazało się niemożliwe, co potwierdza ekspertyza serwisowa z dnia [...] maja 2021 r. W związku z powyższym, podjęto próbę odzyskania ww. danych z samochodu ciężarowego o nr rej. [...]. Próba ta okazała się jednak nieskuteczna, bowiem pojazd ten został sprzedany za granicę i odwołującemu nie udało się skontaktować z osobą, która nabyła samochód. W związku z powyższym – zdaniem strony skarżącej - w niniejszym przypadku nie doszło do sytuacji opisanej w art. 35 Rozporządzenia PE i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającym rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającym rozporządzenie (WE] nr 561/2006 PE i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego, która obligowałaby spółkę do wcześniejszego wydruku danych w formie papierowej. Zdaniem skarżącej spółki zastosowanie powinien znaleźć art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym ( Dz. U. z 2021 r., poz. 919, 1005], zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i została wydana po prawidłowo wszczętym i prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu kary pieniężnej stanowił przepis art. 92 a ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019r., poz. 2140 ze zm.) zgodnie z którym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, przy czym zgodnie z art. 92a ust. 5 ustawy suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas kontroli w podmiocie wykonującym przewóz drogowy, nie może dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej arytmetycznej do 10 w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęciem kontroli, przekroczyć 15 000 złotych. Wykaz naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, określa Ip.1-9 załącznika nr 3 do ustawy, o czym stanowi art. 92a ust. 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Bezspornym jest, że w przedsiębiorstwie przewozowym F. Sp. z o.o. w P. miała miejsce w dniach [...].04 oraz [...].05.2021 r. kontrola inspekcji pracy. Stwierdzone uchybienia zostały opisane w protokole kontroli z dnia [...].05.2021r. (nr rej. protokołu [...]). Strona nie wniosła na piśmie żadnych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole kontroli. Kontrola wykazała następujące naruszenia: - nieokazanie wykresówek z tachografów analogowych, danych z kart kierowców w przypadku tachografu cyfrowego oraz dokumentów potwierdzających fakt nieprowadzenia pojazdu za okres od [...].12.2020 r. do [...].03. 2021 r., tj. za 118 dni; - nieokazanie do kontroli danych z karty kierowcy za okres od [...].03.2021 r. do [...].03.2021 r.,tj. za 31 dni; - niezałożenie i nieprowadzenie ewidencji czasu pracy kierowców za okres od [...].03.2021 r. do [...].03.2021 r., tj. za 31 dni. Stwierdzone naruszenia prawidłowo zostały zakwalifikowane jako naruszenia objęte wykazem Ip 1-9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Skarżąca spółka ani w toku kontroli ani w postępowaniu administracyjnym ani w skardze sądowej nie kwestionowała prawidłowości kwalifikacji stwierdzonych naruszeń. Sąd z urzędu również nie dostrzega błędu przyporządkowania stwierdzonych naruszeń sankcjom finansowym przewidzianym w Ip 1-9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Naruszenia zostały opisane w protokole z kontroli, podpisanym bez zastrzeżeń przez G. F., który stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 par. 1 K.p.a., któremu przysługuje szczególna moc dowodowa. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowią bowiem dowód tego, co w nich urzędowo stwierdzone (vide: wyrok NSA z 10 maja 2017r. sygn. II GSK 1976/15). Zdaniem składu orzekającego organy obu instancji prawidłowo – w okolicznościach sprawy - nie znalazły podstaw do umorzenia wszczętego postępowania z powołaniem się na art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej o której mowa w art. 92a ustawy o transporcie drogowym na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a wszczęte postępowanie w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem, nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności których podmiot nie mógł przewidzieć. Zdaniem skarżącej spółki, okolicznościami wyłączającymi odpowiedzialność przewoźnika jest fakt awarii twardego dysku komputera, zawierającego – według przewoźnika - sczytane z karty kierowcy i tachografu dane obrazujące czas pracy kierowcy oraz niemożność wglądu w tachograf w pojeździe wobec braku nawiązania kontaktu z obecnym właścicielem pojazdu, który został zbyty do Tadżykistanu. Skład orzekający zauważa, że dla zwolnienia z odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym konieczne jest ustalenie braku wpływu podmiotu wykonującego przewozy lub inne czynności związane z przewozem na powstanie naruszenia. Dla uwolnienia się od odpowiedzialności niemożność przewidzenia zdarzeń lub okoliczności powinna być wykazana przez przewoźnika przy uwzględnieniu kryterium należytej staranności. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest utrwalone stanowisko, że w art. 92 c ustawy o transporcie drogowym przesłanki egzoneracyjne odnoszą się jedynie do okoliczności o charakterze obiektywnym, a więc takich, których przy najdalej idących staraniach przedsiębiorca nie mógł i nie był w stanie przewidzieć (vide, między innymi: wyrok NSA z 12 lipca 2016r. sygn. II GSK 2163/14, wyrok NSA z 21 kwietnia 2016r. sygn. II GSK 2752/14, wyrok NSA z 11 marca 2015r. sygn. II GSK 205/14) Dla uwolnienia się od odpowiedzialności przewoźnik musi zatem wykazać, że dołożył należytej staranności tj. uczynił wszystko, czego można od niego wymagać przy dokonywaniu przewozów, a jedynie wskutek nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Skoro naruszeniem prawa jest nieokazanie kontrolującym dowodów obrazujących czas pracy kierowcy, przyczyna nieokazania dowodów winna być oczywiście niezależna od działań przedsiębiorcy, którego obowiązkiem jest odpowiednie przechowywanie i zabezpieczenie danych. Obowiązek ten wynika wprost z cytowanego przez organ w uzasadnieniu decyzji przepisu art. 33 ust.2 ROZPORZADZENIA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. W świetle powyższego przepisu przedsiębiorstwa transportowe przechowują wykresówki i wydruki, w każdym przypadku sporządzenia wydruków zgodnie z art. 35, w porządku chronologicznym oraz w czytelnej formie, przez co najmniej rok po ich użyciu oraz wydają ich kopie zainteresowanym kierowcom na ich wniosek. Przedsiębiorstwa transportowe wydają także zainteresowanym kierowcom na ich wniosek kopie danych pobranych z kart kierowcy oraz ich wydruki na papierze. Wykresówki, wydruki oraz wczytane dane okazuje się lub doręcza na żądanie każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych. Skarżąca spółka była odpowiedzialna za odpowiednie zabezpieczenie komputera, na którego twardy dysk - wedle niepotwierdzonego zapewnienia – przeniosła dane z tachografu i karty kierowcy. Skarżąca spółka nie wykazała, że dokonała właściwego wyboru miejsca przechowywania komputera i jego zabezpieczenia. Nie zostały nawet opisane okoliczności zniszczenia komputera. Nie zostały przy tym powołane przez stronę żadne nadzwyczajne okoliczności (siła wyższa, wyłączna wina osoby trzeciej, za którą to osobę strona nie ponosi odpowiedzialności), które mogłyby prowadzić do uwolnienia przewoźnika od odpowiedzialności finansowej za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)