II SA/Bk 38/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym przedmiotu cofnięcia skarżącemu A. Sz. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sz. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oraz udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych oraz stwierdzenie, że przed przystąpieniem do użytkowania inwestor obowiązany jest uzyskać pozwolenie na użytkowanie p o s t a n a w i a odmówić cofnięcia skarżącemu A. Sz. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyznał A. Sz. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzając, że stałym źródłem dochodu skarżącego pozostaje obecnie dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie około 400 zł miesięcznie, bowiem w tym roku skarżący nie otrzymał jeszcze dopłat do gruntów rolnych, a środki uzyskane w listopadzie 2015 r. w kwocie 1.600 zł zostały już wydatkowane na zakup siana. Dodatkowo dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego jest nieregularny, a w ostatnim okresie był właściwe znikomy. Majątek wnioskodawcy stanowi: dom o powierzchni [...] m² i budynki gospodarcze, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha (w całości użytki zielone - łąka) oraz ciągnik rolniczy ([...]-letni), a także [...]-letni samochód osobowy. Ponadto wnioskodawca ma [...] sztuki bydła, w tym [...] krowę i [...] cielaków. Końcowo wskazano, że skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz ma zadłużenie z tytułu energii elektrycznej na 3.711.64 zł, co potwierdzały złożone do sprawy dokumenty (k. 34-35). W dniu 17 marca 2016 r. uczestnik postępowania S. L. podniósł, iż niezasadnie zwolniono skarżącego od koszów sądowych bowiem jest on osobą majętną i prowadzi, aż trzy sprawy sądowe, w których jest zwolniony do kosztów. Nadto nie ma na utrzymaniu rodziny i posiada duży budynek mieszkalny, przy czym część pomieszczeń wynajmuje. Dodatkowo prowadzi chów bydła opasowego w ilości [...] sztuk co też daje duży dochód, jak dla jednej osoby. Wskazano także, iż prawdopodobnie prowadzi działalność gospodarczą tj. usługowo – handlową artykułami przemysłowymi i spożywczymi oraz posiada liczny majątek tj. samochód, ciągnik, maszyny rolnicze i ziemię. Uczestnik postępowania uważa, iż okoliczność otrzymania zwolnienia od kosztów sądowych ośmiela skarżącego do wnoszenia nowych spraw i uprawiania do realizowania "swojego widzimisię i złośliwości sąsiedzkiej (k. 51-52). Zgodnie z art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na wstępie należy podkreślić, iż postępowanie dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma charakter incydentalny. W związku z powyższym stronami tego postępowania wpadkowego nie są strony postępowania głównego, ponieważ nie mają w nim interesu prawnego. Tak więc stroną postępowania o przyznanie prawa pomocy, jest osoba ubiegająca się o przyznanie jej takiego prawa, a sprawa toczy się pomiędzy nią, a rozpatrującym wniosek sądem administracyjnym (postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 957/08, Lex nr 551911). W związku z tym, że krąg stron postępowania o przyznanie prawa pomocy ograniczony jest tylko do podmiotu występującego z takim wnioskiem to w konsekwencji stwierdzić należy, że prawo do kwestionowania (zaskarżania) orzeczeń dotyczących prawa pomocy przysługuje tylko tym osobom, które złożyły wniosek o przyznanie tego prawa (zob. postanowienie NSA z dnia 23 VI 2008 r., II OZ 640/08). Z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wystąpił A. Sz. i skarżącego zwolniono od kosztów sądowych, zatem tylko on mógł kwestionować rozstrzygnięcie dotyczące prawa pomocy. Takie uprawnienie nie przysługuje natomiast uczestnikowi postępowania S. L. W tych okolicznościach wniosek uczestnika postępowania z dnia 17.03.2016 r. należało potraktować jako informację o okolicznościach mogących wskazywać na to, że złożone przez skarżącego oświadczenie budzi wątpliwości. W takich okolicznościach mogło to uzasadniać cofnięcie przyznania prawa pomocy z urzędu. Z treści powołanego art. 249 p.p.s.a. wynika, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić zarówno w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych, jak i wówczas, gdy sytuacja ta oraz zdolności płatnicze ulegną poprawie już po wydaniu postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. W dniu 25 marca 2016 r. wezwano skarżącego A. Sz. do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów dotyczących jego sytuacji materialnej oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających aktualną sytuację materialną, w tym aktualne zadłużenie (k. 84). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego podniósł, iż ilość prowadzonych spraw sądowych nie oznacza, iż skarżący jest osobą majętną. Wnioskodawca zamieszkuje sam i nie wynajmuje żadnych pomieszczeń oraz nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, jak też nie prowadzi działalności gospodarczej. Wskazał również, iż skarżący obecnie jest w posiadaniu [...] sztuk bydła (co potwierdza informacja z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa) i aktualnie nie osiąga z tego tytułu dochodu. Końcowo zaakcentowano, iż wszelkie ruchomości i pozostałe dane o stanie majątkowych zostały wskazane we wniosku i nic w tym zakresie się nie zmieniło, zaś pełnomocnik z wyboru reprezentuje skarżącego nieodpłatnie (k. 129-130). Ponadto do akt sprawy przedłożono kserokopie: faktury z [...] potwierdzające zadłużenie skarżącego z tytułu energii elektrycznej na datę [...]02.2016 r. na łączną kwotę 5.219,27 zł (k. 135), dokumenty ARiMR o stanie stada (sztuk [...]) i o przedłużeniu terminu załatwienia wniosku o przyznanie płatności do [...]05.2016 r. (k. 136-137) oraz wyciąg z rachunku bankowego (k. 138-140). Biorąc pod uwagę w/w odpowiedź na wezwanie oraz dołączone do akt sprawy dokumenty, należy stwierdzić, że nie dają one podstaw do zastosowania art. 249 p.p.s.a. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego, który jest nieregularny, a w ostatnim okresie właściwe znikomy. A. Sz. nie wynajmuje żadnych pomieszczeń oraz nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, jak też nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżący obecnie jest w posiadaniu [...] sztuk bydła (co potwierdza informacja z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa k.136) i jak podniósł, aktualnie nie osiąga z tego tytułu dochodu. Wszystkie pozostałe dane dotyczące posiadanego majątku nie uległy zmianie. Skarżący w dalszym ciągu ma zadłużenie z tytułu energii elektrycznej na kwotę łącznie ponad 5.000 zł, co potwierdza faktura (k. 135), a termin rozpoznania wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich został przesunięty do [...] maja 2016 r. (k. 137). Na koncie bankowym skarżący na datę [...] kwietnia 2016 r. ma kwotę 109,48 zł (k.140). Ponadto pełnomocnik reprezentujący skarżącego świadczy pomoc prawną nieodpłatnie (k. 130). W tych okolicznościach należy uznać, że okoliczności, na podstawie których przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego A. Sz. od kosztów sądowych istniały i nie przestały istnieć. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 249 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.