II SA/Bk 388/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej i sędziego NSA Stanisława Prutisa w sprawie ze skargi A. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody P. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej i sędziego NSA Stanisława Prutisa od orzekania w sprawie niniejszej Zarządzeniem zastępczym z dnia 9 marca 2012 r. Wojewoda P. stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy N. – A. P. z uwagi na skazanie za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Skargę na powyższe zarządzenie złożył do sądu administracyjnego A. P. oraz w dniu 20 grudnia 2012 r. wniósł o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów składu orzekającego tj. sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej i sędziego NSA Stanisława Prutisa. Jako podstawę prawną żądania wskazał art. 19 i 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Uzasadniając wniosek wywodził, że jego sprawa została nagłośniona medialnie, a lokalne i ogólnopolskie media prezentowały go w niekorzystnym świetle, nieobiektywnie i napastliwie. W jego ocenie osoba, która zapoznała się z materiałem prasowym lub telewizyjnym, mogła wyrobić sobie negatywną o nim opinię, w związku z czym sprawa nie powinna być rozpoznawana przed WSA w Białymstoku. Wskazał, że sędziowie wyznaczeni do orzekania w tej sprawie mogą być więc nieobiektywni, która to wątpliwość czyni jego wniosek uzasadnionym. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia, z których wynika, że nie istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus). Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Natomiast zgodnie z art. 20 § 1 i § 2 p.p.s.a. to strona żądająca powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, a jeśli przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana. W sprawie niniejszej wniosek o wyłączenie sędziów został zgłoszony już po zakończeniu pierwszej rozprawy w sprawie, która miała miejsce 24 lipca 2012 r. (protokół k. 45) i odbyła się z udziałem następującego składu orzekającego: sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk. Jednocześnie wniosek został zgłoszony w dniu drugiej rozprawy, w której sędziego NSA Danutę Tryniszewską - Bytys zastąpił sędzia NSA Stanisław Prutis (protokół k. 102). Oznacza to, zgodnie z art. 20 § 1 i § 2 p.p.s.a., że oprócz uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia skarżący powinien wykazać, iż istniejące w jego ocenie przyczyny wyłączenia w stosunku do sędziów NSA Grażyny Gryglaszewskiej i Anny Sobolewskiej – Nazarczyk dopiero później powstały lub stały się mu znane (nie dotyczy to sędziego NSA Stanisław Prutisa, bowiem co do niego wniosek złożono przed rozprawą, w której po raz pierwszy uczestniczył). W ocenie sądu skarżący nie spełnił żadnego z powyższych warunków, stąd jego wniosek nie może zostać uwzględniony. W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna oraz żądanie wyłączenia powinno być oparte o w pełni zobiektywizowane, ale konkretne i uzasadnione przesłanki dotyczące sprawy, w której wniosek został złożony. Nie jest zatem wystarczająca sama wątpliwość strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego. Nie ma zatem znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania sprawy (vide postanowienia NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., I OZ 216/12 i z dnia 30 stycznia 2012 r., II FZ 843/11 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Wniosek w sprawie niniejszej został oparty na wskazaniu, że nagłośnienie sprawy skarżącego i negatywne przedstawienie go w mediach mogło wywołać u wymienionych do wyłączenia sędziów błędne przekonanie co do jego osoby, co przeszkodziłoby im w dochowaniu obiektywizmu przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Tak scharakteryzowana przesłanka wyłączenia nie posiada żadnych cech uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia wymaganych przepisem art. 19 p.p.s.a. Nie jest to przesłanka konkretnie dotycząca sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy, bowiem może dotyczyć nieograniczonego kręgu osób, a więc ma też charakter potencjalny. Inaczej rzecz ujmując nie jest zindywidualizowana na wskazanych do wyłączenia sędziów, nie dotyczy ich sytuacji osobistej, majątkowej czy działalności orzeczniczej i nie potwierdza tym samym realności i obiektywności zastrzeżeń co do ich bezstronności. Jest to wystarczające do uznania, że nie może stanowić wystarczającej przyczyny ich wyłączenia. Nadto w stosunku do sędziów NSA Grażyny Gryglaszewskiej i Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, co do których wniosek o wyłączenie zgłoszono po przeprowadzeniu pierwszej rozprawy, na której skarżący wnioskował o wyłączenie jawności oraz o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, nie wskazał on, że okoliczności wymienione w uzasadnieniu wniosku o wyłączenie tj. nagłośnienie medialne sprawy niekorzystne dla niego (w jego opinii), stały się mu znane dopiero po wszczęciu postępowania czy po pierwszej rozprawie. Reasumując stwierdzić trzeba, że skład orzekający ocenił wniosek skarżącego o wyłączenie trzech sędziów jako niezawierający okoliczności uzasadniających jego uwzględnienie. Podkreślić też należy, że wszyscy wnioskowani do wyłączenia sędziowie złożyli oświadczenia o braku po ich stronie okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności w sprawie. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością tych oświadczeń, której skarżący nie podważył. Sąd nie stwierdził również żadnych przyczyn wyłączenia z urzędu wymienionych we wniosku sędziów (art. 18 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że o ile w treści żądania wskazano nazwiska trzech sędziów podlegających wyłączeniu – w tym też zakresie zostało ono rozpoznane niniejszym postanowieniem, o tyle w uzasadnieniu wniosku skarżący oświadczył: "uważam, że sprawa nie powinna być rozpoznawana przed Wojewódzki Sądem Administracyjnym w Białymstoku". W związku z powyższym należy poinformować skarżącego, że wniosek o wyłączenie powinien być pismem zindywidualizowanym. Za bezskuteczne zatem należy uznać żądania wyłączenia od rozpoznania sprawy sformułowane jako "wyłączenie sądu" czy "wyłączenie wszystkich sędziów". Każdy wniosek o wyłączenie powinien wskazywać z imienia i nazwiska sędziego oraz zawierać uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających jego wyłączenie, odwołujących się konkretnie do sytuacji tego sędziego.