II SA/Bk 402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.), po rozpoznaniu w dniu 04 września 2007 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. I. i M. I. na decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę 2. przyznać radcy prawnemu E. P. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 złotych (słownie: trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących wykonane na zasadzie prawa pomocy Decyzją z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] Starosta B. zwrócił Parafii P. A. K. P. p.w. NNMP w B. P. nieruchomość położoną w B. P. przy ul. D. składającą się z działek oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] i [...], dla których prowadzona jest księga wieczysta o nr KW [...]. Decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna w dniu [...] października 2004 r. (k. 131-132 akt adm.). W stosunku do powyższej decyzji M. I. kilkakrotnie składał wnioski o stwierdzenie jej nieważności. Żaden z nich nie odniósł zamierzonego skutku, w tym: - prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 280/06 oddalono skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2005 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. (k.135 akt adm.); - pismem z dnia [...] marca 2006 r. Wojewoda P. udzielił wnioskodawcy wyjaśnień na temat stanu sprawy; - postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie administracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem M. I. wskazując, iż pierwszy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. został już rozpatrzony według właściwości przez Wojewodę. W takim stanie sprawy M. i M. małżonkowie I. wnieśli w dniu 10 kwietnia 2007 r. do tutejszego sądu administracyjnego skargę na decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. Powołali się na przepisy art. 221, 227 i 235 działu VIII Kpa i zażądali uchylenia decyzji w całości na podstawie art. 207 § 3 Kpa jako obarczonej wadami z art. 156 § 1 ust. 1 i 2 Kpa. W uzasadnieniu skargi zarzucili w/w decyzji, iż została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości oraz przedstawili obszerną, własną argumentację dotyczącą merytorycznej prawidłowości decyzji. W odpowiedzi na skargę Starosta B. wniósł o jej oddalenie. Opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, iż wniosek M. I. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2004 r. został już rozpoznany w postępowaniu administracyjnym. Zarządzeniem z dnia 25 lipca 2007 r. wezwano ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżących do sprecyzowania skargi z uwagi na sprzeczność w jej treści: powołanie w skardze działu VIII KPA, a wskazanie jako zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2004 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżących pismem z dnia 06 sierpnia 2007 r. (data wpływu do sądu) sprecyzował, iż pismo z dnia 06 kwietnia 2007 r. jest, zgodnie z intencją skarżących, skargą na decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] orzekającą o zwrocie na własność Parafii P. A. K. P. p.w. NNMP w B. P. nieruchomości położonej przy ul. D. w B. P., z żądaniem stwierdzenia jej nieważności w części odnoszącej się do fragmentu nieruchomości przez nich zajmowanej, wobec zajścia przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). W uzasadnieniu pisma pełnomocnik podniósł, iż w toku postępowania o zwrot spornej nieruchomości organ administracji nie ustalił, iż od 1969 r. około 2/3 nieruchomości o nr [...] jest w posiadaniu i użytkowaniu skarżących, którzy ogrodzili tę część, nawieźli ziemię i urządzili zielenią. W dacie wszczęcia postępowania o zwrot byli już jej właścicielami na skutek zasiedzenia. Jeśli zatem Skarb Państwa (gmina) utracił własność nieruchomości, to nie jest możliwe prowadzenie postępowania o jej zwrot z tego tytułu, że stała się zbędna na cel wskazany w orzeczeniu o przejęciu, a zatem nie jest też możliwe wydanie decyzji o zwrocie. Jeśli, jak podniósł pełnomocnik, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zwrotu nieruchomości mają prawo brać udział podmioty mające ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, to tym bardziej – w przypadku gdy nieruchomość jest w samoistnym posiadaniu – organ powinien zbadać czy taki posiadacz nie stał się jej właścicielem na skutek zasiedzenia. Postępowanie zakończone decyzją orzekającą zwrot, w którym powyższej okoliczności nie ustalono, jest przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, a decyzja je kończąca podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rażącym naruszeniem prawa, zdaniem skarżących, jest odmówienie stwierdzenia nieważności decyzji pomimo istnienia ku temu podstaw oraz utrzymanie w mocy decyzji dotkniętej taką wadą w postępowaniu odwoławczym. Skarżący podali, iż ich stanowisko w przedmiotowej sprawie jest zgodne z linią orzecznictwa sądowego (powołali wyrok NSA z dnia 23 lutego 1998 r. w sprawie sygn. akt OPS 6/97, ONSA 1998/2/40). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zaskarżanie do sądu administracyjnego działalności lub bezczynności organów administracji publicznej odbywa się według ściśle określonych reguł. Niezachowanie którejkolwiek z nich prowadzi do odrzucenia skargi na podstawie przepisu art. 58 lub art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Jedną z reguł obowiązujących przy wnoszeniu skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia służących skarżącemu przed organem właściwym w sprawie, takich jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeśli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi być poprzedzone uprzednim wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa – art. 52 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. Powyższy obowiązek wynika z założenia, że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Decyzje, od których nie służy środek odwoławczy, a więc również takie, od których odwołania nie wniesiono, są ostateczne i podlegają wzruszeniu jedynie w trybie nadzwyczajnym: wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji, uchylenie lub zmiana decyzji (art. 16 § 1 Kpa). Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu również z przyczyn innych niż wymienione w tym przepisie w punktach od 1 do 5. Wskazuje się, iż pod pojęciem innych przyczyn rozumieć należy m.in. sytuację uprzedniego niewyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (vide J. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 116 oraz por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 176/04, Lex nr 165023). W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2004 r. o zwrocie nieruchomości. Decyzja ta jest decyzją pierwszoinstancyjną i jak wynika z akt sprawy nie była przez strony postępowania kwestionowana w toku instancji, wskutek czego uprawomocniła się w dniu [...] października 2004 r. (adnotacja o uprawomocnieniu znajdująca się na k. 131 akt adm.). W takiej sytuacji, nawiązując do wyrażonego wyżej poglądu i powołanych przepisów, niedopuszczalne jest jej zaskarżenie do sądu administracyjnego. Bez wpływu na zaprezentowane stanowisko pozostaje fakt, iż w stosunku do decyzji z dnia [...] września 2004 r. M. I. składał wnioski o stwierdzenie jej nieważności. Wniosek o wszczęcie nadzwyczajnego trybu administracyjnego celem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, która stała się ostateczna na skutek niewniesienia odwołania przez stronę, nie spełnia wymogu wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., albowiem inicjuje nowe – nadzwyczajne – postępowanie w stosunku do ostatecznej decyzji administracyjnej. Wobec niedopuszczalności skargi nie mogły być badane merytoryczne zarzuty podniesione w stosunku do decyzji z dnia [...] września 2004 r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów pełnomocnikowi orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).