II SA/Bk 407/24
WyrokWSA w Białymstoku2024-09-05
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzająca ograniczenia w zakresie lokalizacji paneli słonecznych, stacji ładowania pojazdów elektrycznych, zasad dostaw towarowych, ruchu pojazdów, komunikacji pieszej, blokady dojazdu, obiektów handlowych, zieleni oraz zakazów zabudowy, narusza prawo własności i interes prawny właściciela nieruchomości, a także zasady sporządzania planu miejscowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie narusza prawa własności ani interesu prawnego skarżącej spółki. Wprowadzone ograniczenia, takie jak lokalizacja paneli słonecznych wyłącznie na dachach, nie wykraczają poza kompetencje rady gminy i stanowią zasady kształtowania ładu przestrzennego. Stacje ładowania pojazdów elektrycznych mogą być lokalizowane, a nowe rozwiązania komunikacyjne nie blokują dojazdu do nieruchomości. Sąd podkreślił, że plan miejscowy z natury ogranicza prawo własności, a wprowadzane regulacje stanowią kompromis między interesem publicznym a prywatnym, nie przekraczając granic władztwa planistycznego.Stan faktyczny
Spółka E. Spółka Jawna zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Białystok w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Antoniuk, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji, Kodeksu cywilnego oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżąca podniosła, że uchwała narusza jej interes prawny jako właściciela nieruchomości poprzez ograniczenia w zakresie lokalizacji paneli słonecznych, stacji ładowania, dostaw towarowych, ruchu pojazdów, komunikacji pieszej, blokady dojazdu, obiektów handlowych, zieleni oraz zakazów zabudowy. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności uchwały w części dotyczącej jej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi E. Spółka jawna M. Spółka w B. na uchwałę Rady Miasta Białystok z dnia 19 czerwca 2023 r. Nr LXXII/993/23 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Antoniuk w Białymstoku w rejonie ulic Alei Solidarności i Zwycięstwa oddala skargę.
Spółka E. Spółka Jawna, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej powoływana też jako "Skarżąca" lub "Spółka") w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zaskarżyła do tut. Sądu uchwałę Rady Miasta Białystok nr LXXII/993/23 z dnia 19 czerwca 2023r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Antoniuk w Białymstoku w rejonie ulic [...] i [...] (Dz. Urz. Woj. Podl. z dnia 22.06.2023 r., poz. 3395) w części, tj. w zakresie obszaru numer [...] obejmującego działki o numerach geodezyjnych: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w obrębie [...] w Białymstoku. Wskazanej uchwale Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej przez niezastosowanie w sprawie,
2. art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny przez niezastosowanie w sprawie,
3. art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym przez niezastosowanie w sprawie;
4. art. 28 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977 zm.; dalej w skrócie: "u.p.z.p.") przez wadliwe zastosowanie.
W rozwinięciu skargi przedstawiono najpierw uwarunkowania faktyczne wskazujące na interes prawny strony skarżącej podkreślając, że Spółka jest właścicielem zabudowanej nieruchomości gruntowej: działki o nr geod. [...] (obręb [...] w Białymstoku), położonej na obszarze [...] oraz wszystkich czterech lokali użytkowych znajdujących się w budynku nr [...] na tej działce gruntu. Wyjaśniono, że Spółka legitymuje się indywidualnym oraz aktualnym interesem prawnym wynikającym ze wskazanych norm prawa materialnego, a wskazane i opisane poniżej w pkt. 8-58 skargi - zarzuty wskazują na bezpośrednie, obiektywne i realne ograniczenia w sposobie zagospodarowania jej nieruchomości gruntowej i lokalowych wynikające z postanowień skarżonej uchwały i świadczące o naruszeniu tego interesu skarżoną uchwałą.
Zasygnalizowano też, że Spółka prowadzi na swoich nieruchomościach (gruntowej i lokalowych) nieprzerwanie od 17 lat działalność gospodarczą w zakresie wynajmu lokali komercyjnych o rożnym przeznaczeniu (tj. biurowych, usługowych, magazynowych). Warunki korzystania z tych nieruchomości w szczególności w zakresie: dojścia i dojazdu, miejsc postojowych zależą zaś od zagospodarowania działek sąsiednich, tj. o nr geod.: [...],[...],[...],[...],[...], tworzących z działką nr [...]należącą do Spółki jeden zespół architektoniczny i funkcjonalny. Pełnomocnik Spółki w uwagach wstępnych wyraził też oczekiwanie, że władza lokalna nie będzie pogarszać warunków prowadzenia działalności gospodarczej Spółki zgodnej z przeznaczeniem nieruchomości i całego obszaru [...]urządzonego pod intensywne, specjalistyczne usługi wyłącznie klientom biznesowym. Dalej w pkt 8 – 58 skargi pełnomocnik Spółki przedstawił szczegółowe zarzuty kierowane do skarżonej uchwały dotyczące:
1) odnawialne źródła energii (pkt 8-10 skargi):
Zdaniem pełnomocnika Spółki, zapisy § 8 ust. 3 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 4 lit. c) skarżonej uchwały w zakresie lokalizacji elementów technicznego wyposażenia budynków służących do pozyskiwania energii z promieniowania słonecznego zakazują faktycznie montażu paneli słonecznych na elewacjach zespołu czterech budynków przy ul. [...], w tym budynku nr [...] należącym do Spółki od strony "przestrzeni publicznych". Powyższe zapisy wyłączają zatem z możliwości zagospodarowania panelami słonecznymi dwóch silnie nasłonecznionych ścian tego budynku od strony południowo-zachodniej i południowo-wschodniej o łącznej powierzchni ok. 300 m2, co jest nieuzasadnione i nie tylko ogranicza prawo własności nieruchomości Spółki ale i godzi w wolność prowadzenia działalności gospodarczej.
2) stacje ładowania (pkt 11-14 skargi):
Według pełnomocnika Spółki zapis § 22 pkt 2 lit. a) tiret 1 uchwały zakazujący na obszarze [...]lokalizacji stacji ładowania, o jakich mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, jest niezrozumiały i sprzeczny z aktualnym przeznaczeniem tego obszaru oraz kierunkiem rozwoju infrastruktury wyznaczonym w szczególności w art. 12a ust. 1 ustawy o elektro mobilności i paliwach alternatywnych. W szczególności, że Spółka nosi się z zamiarem podniesienia standardu jej nieruchomości i montażem stacji ładowania do samochodów elektrycznych służących jej najemcom lub ich klientom, w tym potencjał ścian budynku do montażu pionowych paneli słonecznych.
3) dostawy towarowe (pkt 15-26 skargi):
W § 8 ust. 4 w zw. z par. 53 ust. 2, ust. 3 i ust. 5 pkt 2 uchwała określa zasady komunikacji pieszo-jezdnej służącej komunikacji jezdnej m.in. budynku Spółki nr [...] odnoszące się do działek nr: [...],[...],[...],[...],[...] w obrębie [...] w Białymstoku. Jak wyjaśniono, komunikacja jezdna budynku Spółki na terenie oznaczonym symbolem [...] odbywa się obecnie m.in. po terenach oznaczonych w uchwale symbolami: KP i KPJ, tymczasem uchwała w § 53 ust. 3 i ust. 8 wyłącza z komunikacji jezdnej teren o symbolu KP. To postanowienie uchwały, zdaniem pełnomocnika jest niezrozumiałe, sprzeczne z oboma przeznaczeniami obszaru o symbolu [...], a ustawodawca lokalny nie przewidział skutków jakie wywoła w realnym świecie. W szczególności, że od południowo-zachodniej ściany budynku nr [...] po obszarze o symbolu KP, odbywają się dostawy pojazdami ciężarowymi o maksymalnych parametrach. Uchwała we wskazanym w pkt 19 zakresie wygasza zatem właściwości i funkcje budynku nr [...] i zakazuje wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem, na szkodę Spółki. Powyższy zakaz , w ocenie Spółki, jest literalnie sprzeczny z § 66 i par. 67 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "warunki techniczne");
4) ruch pojazdów osobowych (pkt 27-33 skargi):
Jak podkreślił pełnomocnik Spółki uchwała w § 53 ust. 3 i ust. 8 wyłącza z komunikacji jezdnej teren o symbolu KP, co jest nie tylko niezrozumiałe, ale i sprzeczne z oboma przeznaczeniami terenu o symbolu [...]. W szczególności, że teren o symbolu KP zapewnia komunikację jezdną bezpośrednio z drogi o symbolu 7KD-L do północno - zachodniej ściany budynku Spółki, wzdłuż której znajduje się ok. 22 miejsc postojowych dla samochodów osobowych, a których zakazuje§ 53 ust. 8 pkt 3 lit. c) skarżonej uchwały. Zakaz ten, w ocenie Spółki, zmniejsza obecną pulę miejsc postojowych dla aut osobowych wokół budynku nr [...] o 44% pogarszając walory gospodarcze tego budynku, nie informując czym je zastąpić. Powyższe skutki uchwały w zakresie miejsc postojowych są też literalnie sprzeczne z § 18 warunków technicznych, co jest niezrozumiałe i może świadczyć o braku rozeznania skutków zakazów wprowadzanych uchwałą. Zdaniem pełnomocnika Spółki uchwała zamyka też możliwość kompensaty powyższych, utraconych miejsc postojowych, wprowadzając zakaz ich lokowania w § 53 ust. 10, szkodząc wszystkim zmotoryzowanym podmiotom korzystającym z nieruchomości na obszarze [...].
4) komunikacja piesza (34-35 skargi):
W ocenie pełnomocnika Spółki zaskarżona uchwała nie informuje jak pogodzić "uprzywilejowany ruch pieszy" na obszarach KP i KPJ z ograniczeniem całej komunikacji jezdnej wokół budynku nr [...]do obszaru KPJ. Ponadto nie jest też jasne, jakimi zakazami władza będzie egzekwować "uprzywilejowanie ruchu pieszego" na terenie wskazanym w § 14 ust. 1 pkt 1 uchwały, po sztucznym spiętrzeniu komunikacji jezdnej wokół budynku nr 12 E wyłącznie na obszarze KPJ.
5) blokada dojazdu (pkt 36-41 skargi):
Autor skargi stanął na stanowisko, że skarżona uchwała domknęła wykluczenie komunikacyjne Spółki na obszarze [...]zakazując dojazdu do jej budynku nr [...] po przeznaczonej do tego celu działce o numerze geodezyjnym [...], zamykając zjazd z działki o nr geod. [...]. Jak podkreślono, obecnie komunikacja kołowa po działce o numerze geod. [...]- począwszy od zjazdu z działki o nr geod. [...]- ma znaczenie "drugiego płuca" w stosunku do komunikacji po zewnętrznym obrysie budynków na działkach o nr geod.: [...],[...] i [...]. Zatem blokada wjazdu na działkę o nr geod. [...]z działki o nr geod. [...]prowadzi do spiętrzenia na wjeździe z pkt. 39 ruchu pieszego, aut osobowych i samochodów dostawczych wjeżdżających na obszar [...], i wyjeżdżających z niego.
6) obiekty handlowe o pow. sprzedaży powyżej 2 000 m2 (pkt 42-45 skargi):
Według pełnomocnika, jeżeli uchwała określa przeznaczenie podstawowe nieruchomości Spółki jako "zabudowa usługowa", a przeznaczenie uzupełniające: "obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2 000 m2 to powinna umożliwiać korzystanie z niej w tych zakresach stosując warunki i parametry prawa budowlanego nie gorsze niż wynikające z warunków technicznych. Tymczasem w § 28 pkt 2 ppkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 ppkt 1 i w zw. z §. 53 ust. 7 pkt 2 lit. b) zaskarżonej uchwały zlikwidowano obowiązek zapewnienia miejsc postojowych na obszarze [...] a w § 53 ust. 7 pkt 3 lit. a) i § 8 pkt 3 lit. a) uchwały zakazano lokalizacji: "pochylni z wjazdem do parkingu podziemnego". W ocenie pełnomocnika, uchwała nie wyjaśnia jak połączyć funkcję "obiekty handlowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2 000" z zakazem budowy parkingu podziemnego i brakiem naziemnych miejsc postojowych.
7) zieleń (pkt 46-48 skargi):
Jak podkreśliła Spółka zapis § 53 ust. 5 pkt 1 lit. b), ust. 7 pkt 1 lit. b), ust. 8 pkt 1 lit. b) skarżonej uchwały wprowadza niezrozumiałe, trudne do spełnienia i zbędne wymagania dotyczące nasadzeń drzew i powierzchni biologicznie czynnej, co jest oderwane od faktycznego zagospodarowania obszaru [...] i potrzeb wykorzystania terenu, tj. pod usługi, z intensywnym ruchem kołowym aut osobowych i zaopatrzenia.
8) zakazy zabudowy (49-58 skargi):
Zdaniem Spółki zapis § 6 ust. 4 ppkt 1 skarżonej uchwały wprowadza zakaz lokalizacji wiat, tj. zakaz lokalizacji wiat np. na rowery i hulajnogi (np. z panelami słonecznymi), czy też do osłony opakowań zwrotnych (tj. np. palet, opakowań na napoje), ale nie wyjaśnia celu powyższego zakazu, w szczególności, że dotyczy to obszaru o przeznaczeniu usługowym, wymagającym określonej elastyczności w gospodarowaniu terenem. Ponadto zapis § 14 ust. 1 pkt. 1 uchwały wyróżnia 4 budynki na terenie [...], w tym budynek nr [...] wprowadzając wobec nich dodatkowe warunki, i zniechęcając do ich remontów lub modernizacji prowokujących bardzo wysokie, zbędne techniczne, nieuzasadnione koszty. Zapis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) uchwały nakłada niezrozumiały i niemal niewykonalny obowiązek ujednolicenia materiału elewacji budynków i stolarki okiennej, narzucając kolory inne niż standardowy na rynku.
Podsumowując opisane wyżej zarzuty oznaczone w pkt 8-58 pełnomocnik Spółki stwierdził, że zaskarżona uchwała zmierza do faktycznej zmiany funkcji obszaru [...]z docelowym przeznaczeniem pod zabudowę wielorodzinną tego rodzaju, jaka ma powstać w sąsiedztwie nieruchomości Spółki. W zakresie renty planistycznej pełnomocnik Spółki podkreślił, że § 53 ust. 10 uchwały potwierdza brak rozeznania władzy o jej skutkach dla obszaru [...]wprowadzając rentę planistyczną w najwyższym wymiarze, tj. 30%. Takie postanowienie uchwały, zdaniem Spółki, należy traktować co najmniej jako świadczenia nienależne, a prawidłowo bezpodstawne wzbogacenie.
Autor skargi zaznaczył też, że wdrożenie ograniczeń, opisanych szczegółowo w pkt 8-58 skargi, radyklanie zmniejsza zakres swobody wykonywania prawa własności, na szkodę Spółki i bez żadnego uzasadnienia i odszkodowania. Uchwała w skarżonym zakresie zmniejsza pożytki jakie przynoszą nieruchomości Spółki, tj. czynsz najmu lokali. Nieruchomość Spółki przy ul. [...] jest bowiem radyklanie mniej atrakcyjna dla najemców w stosunku do stanu sprzed uchwały, zawężając krąg potencjalnej klienteli do podmiotów niepotrzebujących dostaw pojazdami ciężarowymi, nieużywających aut osobowych, niepotrzebujących specjalistycznych powierzchni magazynowych z komunikacją wewnątrz budynku. W ten sposób skarżąca Spółka spada do kategorii licznych wynajmujących zabiegających o klienta na "prosty" najem biurowy, kiedy jej budynek do tego się nie nadaje. W ocenie pełnomocnika Spółki uchwała w skarżonym zakresie radyklanie ogranicza też prawo rozporządzania nieruchomością Spółki, albowiem każdy potencjalny kupiec zapoznawszy się z uchwałą i skutkami jakie wywiera uzna ją za rażącą wadę prawną tej nieruchomości.
Końcowo Spółka podkreśliła, że skarżona uchwała w zakresie dotyczącym obszaru [...]jest także nieważna z uwagi na treść art. 28 ust. 1 u.p.z.p., jako sporządzona z rażącymi naruszeniami zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tj. w szczególności: (a) nadmiernie ingerując w sferę prywatnych interesów Spółki, (b) przekraczając zasadę proporcjonalności, c) przekraczając zakres władztwa planistycznego gminy, (d) naruszając prawo własności nieruchomości Spółki i dokonując nadmiernej, nieuzasadnionej i bez odszkodowania ingerencji w sferę prywatnych interesów Spółki.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta Białystok z dnia 19 czerwca 2023r. w części dotyczącej działek o numerach geodezyjnych; [...],[...],[...], [...],[...],[...],[...] w obrębie [...] w Białymstoku.
Skarżąca zwróciła się także o dopuszczenie dowodów uzupełniających w postaci: (a) wydruku ksiąg wieczystych:[...], legitymacji procesowej Spółki, i jej interesu prawnego w sprawie, (b) 19 zdjęć na okoliczność wykazania faktu obecnego zagospodarowania i otoczenia nieruchomości Spółki wskazanych w lit. (a) wyżej, (c) wydruku mapy z Miejskiego Systemu Informacji Przestrzennej na okoliczność wykazania faktu zakresu oddziaływania uchwały w skarżonym zakresie i numerów geodezyjnych działek objętych oddziaływaniem Uchwały w skarżonym zakresie, (d) wydruku księgi wieczystej nr [...], dotyczącej działki o numerze geodezyjnym [...] w obrębie [...] w Białymstoku, na okoliczność wykazania faktu udziału Spółki w użytkowaniu wieczystym dotyczącym tej działki objętej księgą wieczystą nr [...] i przeznaczenia działki o nr geod. [...] w obrębie [...]w Białymstoku.
W odpowiedzi na skargę organ gminy wniósł o jej oddalenie w całości. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że plan obejmuje fragment obszaru miasta Białegostoku (ograniczony ulicami [...]), który zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Białegostoku, przynależy funkcjonalnie do terenów centrum śródmiejskiego, najważniejszego w strukturze miasta miejsca centralnego położonego w jednostce strukturalnej Śródmieście. Celem nadrzędnym tego planu było zaś utworzenie nowego fragmentu centrum śródmiejskiego po północno-zachodniej stronie dworca PKP, w oparciu o nowy układ urbanistyczny. Dlatego też wprowadzane rozwiązania miały na celu wytworzenie wysokiej jakości przestrzeni publicznych o centrotwórczym charakterze, podkreślając jednocześnie charakter i rangę tego miejsca poprzez m.in. stosowanie wysokich standardów rozwiązań architektonicznych, technicznych i przestrzennych. W planie został zapewniony niezbędny teren pod komunikację, place, zieleń urządzoną i inne cele publiczne. Przyjęte rozwiązania stanowią kompromis pomiędzy oczekiwaniami inwestorów, właścicieli terenów, a także mieszkańców. Dokonanie zaś tak istotnych przekształceń w tkance miejskiej nie było możliwe bez wprowadzenia nowych rozwiązań komunikacyjnych uwzględniających istniejące już dojazdy lokalne i wewnętrzne oraz parkingi. Zaprojektowany nowy układ dróg umożliwia właściwą obsługę komunikacyjną poszczególnych terenów wyznaczonych w planie oraz zapewnia ich powiązania z ogólnomiejskim i międzyosiedlowym układem drogowo-ulicznym. Konkludując organ stwierdził, że przedmiotowy plan miejscowy nie zmienia przeznaczenia istniejącej zabudowy, a także nie ogranicza sposobu korzystania z nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 5 września 2024r. Sąd dopuścił dowody z dokumentów zawnioskowane przez pełnomocnika skarżącej Spółki w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Jak stanowi zaś art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40, dalej "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne.
Podstawą skargi na akt prawa miejscowego jest art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Legitymacja skargowa oparta na tej podstawie polega na wykazaniu, że kwestionowana uchwała nie tylko dotyka interesu prawnego skarżącego, ale interes ten narusza. Niewykazanie naruszenia interesu prawnego skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że z naruszeniem interesu prawnego mamy do czynienia, gdy zaskarżonym aktem zostanie - w sferze prawnej - odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, bądź też zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub zmieniony dotychczas ciążący na nim obowiązek. Związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć aktualnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (tak m.in. NSA w postanowieniu z dnia 7 maja 2024r., II OSK 622/24, CBOSA). Przyjmuje się, iż co do zasady legitymację skargową na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. zawsze posiada właściciel nieruchomości znajdującej się na obszarze objętym ustaleniami planu miejscowego.
Na gruncie niniejszej sprawy skarżąca Spółka jako właściciel działki o nr geod. [...] i współużytkownik wieczysty działki nr [...] ma bezdyskusyjny interes prawny we wniesieniu skargi, w zakresie naruszenia zapisami planu jej prawa własności. Naruszenie interesu prawnego (uprawnienia) skarżącej Spółki przesądza o skutecznym uruchomieniu kontroli sądowej, ale samo przez się nie implikuje jeszcze uwzględnienia skargi. W tym kontekście należy wskazać na różnicę między naruszeniem interesu prawnego (uprawnienia) skarżącego, stanowiącym podstawę legitymacji skargowej, a podstawą do uwzględnienia skargi, w szczególności zaś stwierdzenia nieważności uchwały, która to podstawa zależy jeszcze od czegoś więcej, mianowicie od naruszenia obiektywnego porządku prawnego. Innymi słowy, naruszenie interesu prawnego (uprawnienia) strony skarżącej przesądza o skutecznym uruchomieniu kontroli sądowej, ale samo przez się nie skutkuje, jak wskazano już wyżej, uwzględnieniem skargi.
W przypadku zaskarżenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. niezbędne jest, aby takie naruszenie kwalifikowało się jako istotne. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nieważność uchwały rady gminy w całości lub części powodują wyłącznie istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego (lub planu ogólnego), istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Zatem pozostałe naruszenia prawa (niewymienione w powołanym wyżej przepisie) należałoby traktować jako nieistotne, a więc nie będące przyczyną nieważności uchwały. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzeniem aktu planistycznego, a więc merytoryczną zawartością aktu planistycznego (część testowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu.
W tym miejscu, biorąc pod uwagę zakres skargi, należy wyjaśnić, że działka skarżącej Spółki o nr geod. [...] posiada powierzchnię 3398 m2, a plan miejscowy uchwalono dla obszaru obejmującego powierzchnię ponad 29 ha. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu, sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli więc skarżąca Spółka wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu dotyczącej tej nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych. W konsekwencji przy rozpatrywaniu skargi złożonej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., wojewódzki sąd administracyjny kontrolując merytorycznie zaskarżony akt – w zakresie zasad i trybu jego sporządzenia – czyni to zasadniczo w granicach wyznaczonych naruszeniem indywidualnego interesu prawnego skarżącego (por. wyrok NSA z 12 września 2023r., II OSK 779/22 oraz powołane tam orzecznictwo, CBOSA).
Sąd w sprawie niniejszej mógł więc co do zasady badać skarżony plan miejscowy wyłącznie w zakresie interesu prawnego skarżącej Spółki jako właściciela działki położonej na obszarze objętym ustaleniami planistycznymi, a w zakresie szerszym tylko i wyłącznie, gdy podniesione zarzuty byłyby tego rodzaju, że ich uwzględnienie wpływałoby na treść planu jako całości. Uwaga ta jest niezbędna, gdyż skarżąca Spółka wnosi o stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie całego obszaru oznaczonego [...]obejmującego też działki o nr [...],[...],[...] i [...],[...]i [...]– niebędące jej własnością.
W dalszej kolejności należy również wyjaśnić, że aktualnie skarżona uchwała Rady Miasta Białystok z dnia 19 czerwca 2023r. nie była dotychczas przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, dlatego też skład orzekający w niniejszym postępowaniu zobligowany był do zbadania prawidłowości przeprowadzonej procedury planistycznej, tj. ustalenia czy nie doszło do naruszenia sekwencji czynności podejmowanych w toku procedury planistycznej i wskazanych w art. 17 u.p.z.p. Do nieważności planu w całości lub w części z uwagi na naruszenie trybu prowadzić może zaniechanie którejś z tych czynności lub przyjęcie ustaleń odmiennych od tych, które zostałyby przyjęte, gdyby trybu nie naruszono. Analiza kontrolowanej procedury planistycznej nie ujawnia jednak takich wad.
Z akt administracyjnych wynika, że procedurę planistyczną zapoczątkowała uchwała intencyjna Rady Miasta Białegostoku z dnia 30 marca 2020r. nr XXIII/351/20 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Antoniuk (art. 14 ust. 1 u.p.z.p.). W § 4 uchwały wskazano, że opracowanie i uchwalenie planu może następować odrębnie dla poszczególnych fragmentów tego obszaru. Dopuszczono więc możliwość etapowego uchwalania planu, czego przepisy prawa nie zabraniają. Integralną częścią uchwały intencyjnej jest załącznik graficzny przedstawiający granice obszaru objętego przyszłym planem (art. 14 ust. 2 u.p.z.p.). Z możliwości etapowania planu nie skorzystano i uchwała końcowa odpowiada w całości obszarowi wyznaczonemu w uchwale intencyjnej. O podjęciu uchwały intencyjnej ogłoszono w sposób prawem przewidziany (ogłoszenie w lokalnym wydaniu Gazety Wyborczej w dniu 5.05.2020r., obwieszczenie na tablicy ogłoszeń UM w Białymstoku i na stronie BIP), pouczając o prawie składania wniosków do planu w terminie do 5 czerwca 2020 r. włącznie (art. 17 pkt 1 u.p.z.p.). Z zamieszczonego w aktach wykazu wynika, że wpłynęło łącznie 25 wniosków, które zostały rozpatrzone zarządzeniem Prezydenta Białegostoku z 22 października 2022r., 12 wniosków zostało uwzględnionych, a 13 nie uwzględniono.
Zawiadomiono również instytucje i organy właściwe do opiniowania i uzgadniania projektu planu miejscowego (art. 17 pkt 2 u.p.z.p.). Wystąpiono do właściwych organów o uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko (dalej: prognoza o.ś.). Zapytane organy wypowiedziały się odnośnie zakresu informacji wymaganych w prognozie o.ś. (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Białymstoku w opinii z 10 maja 2022 r. oraz z 28 lipca 2022r., Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku w opinii z 16 maja 2022 r. i 9 sierpnia 2022r.). Zgodnie z art. 17 pkt 4 u.p.z.p. następnym etapem procedury planistycznej jest sporządzenie projektu planu miejscowego wraz z rozpatrzeniem wniosków, sporządzenie prognozy oddziaływania na środowisko, a następnie wszczęcie procedury opiniodawczo-uzgodnieniowej. Stosownie do treści art. 17 pkt 9 u.p.z.p. ogłoszono o wyłożeniu do publicznego wglądu projekt planu miejscowego wraz z prognozą o.ś. pouczając o prawie zgłaszania uwag i zaplanowaniu dyskusji publicznej (ogłoszeniu w wydaniu lokalnym GW w dniu 21 marca 2023r., obwieszczenie na tablicy ogłoszeń UM w Białymstoku i na stronie BIP). W terminie określonym w ogłoszeniu zgłoszono 18 uwag rozpatrzonych zarządzeniem Prezydenta z dnia 24 maja 2023r., z czego jedna została uwzględniona, cztery nie uwzględniono, a 13 uznano za bezprzedmiotowe. Ostatecznie, po dwukrotnym wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu, 5 uwag zostało uwzględnionych, 19 nieuwzględnionych i 15 uznano za bezprzedmiotowe. W dniu 19 czerwca 2023r. odbyła się sesja Rady Miasta Białystok, na której podjęto zaskarżoną uchwałę. Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag stanowi załącznik nr 2 do uchwały w sprawie planu. Pozostałe załączniki to m.in. rysunek planu zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. Uchwała zawiera uzasadnienie.
Podsumowując opisane powyżej etapy odpowiadają kolejności czynności planistycznych wynikającej z art. 17 u.p.z.p. i nie budzą wątpliwości pod względem merytorycznym, nie uzasadniają oceny o wystąpieniu istotnego naruszenia trybu sporządzania planu. Nie było też potrzeby powtórzenia któregoś z etapów.
W ocenie Sądu w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło również do istotnego naruszenia zasad sporządzania planu. Zasady sporządzania planu dotyczą jego merytorycznej zawartości (przyjętych w nim ustaleń, części tekstowej, graficznej oraz załączników), a także standardów dokumentacji planistycznej. Naruszenie zasad sporządzania planu polega na istotnym naruszeniu standardów dokumentacji planistycznej bądź przyjęciu rozwiązań niezgodnych z normami konstytucyjnymi lub zawartymi w ustawach materialnoprawnych, które to normy wyznaczają granice wykonywania władztwa planistycznego (tak m.in. tut. Sąd w wyroku z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 736/18, CBOSA). Za naruszenie zasad sporządzania planu uznaje się także przekroczenie przez organ uprawnień planistycznych przez niezgodne z zasadą proporcjonalności i równości ograniczenie prawa własności nieruchomości. Istotne naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego oznacza naruszenie podstawowych wartości, które wiążą przy jego sporządzeniu (m.in. wyrok NSA z 28 czerwca 2023 r., II OSK 2534/20, CBOSA).
Przechodząc na płaszczyznę wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi, główny zarzut Spółki dotyczy naruszenia art. 28 § 1 u.p.z.p. poprzez nadużycie władztwa planistycznego, naruszenia zasady proporcjonalności i prawa własności. Według Spółki uchwała w skarżonym zakresie zabrania Spółce korzystania i używana jej nieruchomości w aktualnym zakresie, a wdrożenie powyższych ograniczeń radyklanie zmniejsza zakres swobody wykonywania prawa własności, na szkodę tejże Spółki (poprzez zmniejszenie pożytków z czynszu najmu należących do niej – lokali), bez żadnego uzasadnienia i odszkodowania.
Odnosząc w pierwszej kolejności jedynie ogólnie do powyższych zarzutów należy zwrócić uwagę, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego już z samej swojej istoty ogranicza prawo własności, gdyż jak stanowi art. 6 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Wbrew argumentacji zawartej w skardze prawo własności nie ma też charakteru absolutnego. System prawny w Rzeczypospolitej Polskiej opiera się co prawda na ochronie prawa własności, co znajduje odzwierciedlenie w prawie inwestycyjno-budowlanym, w tym w planowaniu przestrzennym. Jednak ochrona ta ma swoje granice, co wprost wynika z treści art. 140 Kodeksu cywilnego. W przypadku uchwalenia planu miejscowego wyznaczenie owych granic ochrony prawa własności w głównej mierze wiąże się z ustaleniem właściwej proporcji między ingerencją a jej uzasadnieniem w interesie publicznym. Proporcje te muszą uwzględniać, że prawo własności nie jest jedyną ale jedną z wielu wartości obok wymagań ładu przestrzennego i potrzeb interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 1-13 u.p.z.p.). Celem planu nie jest wyłącznie akceptowanie status quo na danym obszarze (choć plan nie może pomijać pozostawania w obrocie prawnym ostatecznych decyzji o pozwoleniu na budowę – art. 65 ust. 2 u.p.z.p.), ale aktywne kształtowanie ładu przestrzennego i polityki zagospodarowania. Wymownie sformułował rolę planu miejscowego Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 2333/17, podkreślając, że organom ustanawiającym akt prawa miejscowego jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego co do zasady przysługuje w ramach władztwa planistycznego możliwość takiego kształtowania przeznaczenia terenów objętych planem miejscowym, które odbiega tak od dotychczasowego sposobu ich zagospodarowania, jak i od planów jakie względem tych terenów mają ich właściciele i inne osoby z nich korzystające. Istotą planu miejscowego jest bowiem to, iż odmiennie niż w przypadku decyzji ustalającej warunki zabudowy nie jest wymagane uwzględnianie wymogów tzw. dobrego sąsiedztwa, a jednocześnie uchwalenie planu, odmiennie niż lokalizacja inwestycji w trybie decyzyjnym nie ma charakteru związanego, to jest prawodawca lokalny nie musi uchwalić planu miejscowego o określonej treści żądanej przez zainteresowanego, w sytuacji gdy uwzględnieniu żądania nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Jest to zatem sytuacja zasadniczo inna, niż wtedy gdy inwestor wnioskuje o wydanie decyzji lokalizacyjnej, a nieuwzględnienie jego wniosku jest możliwe tylko wtedy, gdy sprzeciwiają się mu określone regulacje prawne. [...] jakikolwiek przepis prawa nie wymaga by sposób zagospodarowania terenu przyjęty w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego był analogiczny do tego jaki byłby dopuszczalny w przypadku braku planu. Istota planowania przestrzennego polega wręcz na tym, iż dysponujący władztwem planistycznym organ ogranicza potencjalnie możliwe sposoby zagospodarowania terenu, dla osiągnięcia celów związanych z kształtowaniem ładu przestrzennego. Podobnie wypowiedział się NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2022 r. (sygn. akt II OSK 1996/19, CBOSA) wskazując wprost, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może prowadzić do ograniczeń prawa własności (art. 21 Konstytucji RP) na obszarze objętym planem, aż do wprowadzenia zakazów zabudowy włącznie (art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p.). W toku procedury planistycznej ścierają się bowiem dwa konstytucyjne prawa, pierwsze dotyczące uprawnienia do samodzielności stanowienia przepisów regulujących sposób zagospodarowania terenu gminy, wywodzonego z art. 16 ust. 2, art. 165, art. 94 Konstytucji RP i przepisów ustaw ustrojowych (art. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym) oraz drugie dotyczące poszanowania prawa własności.
Kreowanie poprzez plan zagospodarowania przestrzennego polityki przestrzennej na szczeblu gminy, niejednokrotnie wymaga zatem rozstrzygania konfliktów pomiędzy interesem indywidualnym, a interesem publicznym, bądź pomiędzy sprzecznymi ze sobą interesami indywidualnymi. Rolą sądu administracyjnego dokonującego kontroli uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest zatem badanie, czy granice tak rozumianego władztwa planistycznego nie zostały przekroczone, czy prawo własności oraz potrzeby interesu publicznego zostały ocenione i wyważone w sposób prawidłowy, czy nie doszło do naruszenia zasad proporcjonalności i równości itd. Przy czym jedynym kryterium oceny jest legalność zaskarżonej uchwały z prawem. Sąd nie ocenia zatem ani celowości, a tym bardziej słuszności przyjęcia określonych rozwiązań planistycznych, a jedynie zgodność z prawem uchwały w zakresie wskazanym w art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Niektóre fragmenty skargi wyraźnie zaś wskazują, że skarżąca Spółka poddaje w wątpliwość celowość i słuszność przyjętych założeń urbanistycznych, przedstawiając ich odmienną wizję. Do tego rodzaju argumentów Sąd nie mógł się jednak odnieść wprost, mając na uwadze właśnie wskazany wcześniej zakres kontroli aktu prawa miejscowego i starał się nie przekroczyć cienkiej granicy pomiędzy oceną legalności uchwały, a oceną celowości czy słuszności przyjętych przez gminę rozwiązań urbanistycznych.
Dokonując w tej perspektywie oceny zakwestionowanej uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Sąd doszedł do wniosku, że organ planistyczny należycie wyważył interes publiczny i prywatny, a przytoczona argumentacja Rady Miasta Białystok uzasadnia prawidłowość przyjętych rozwiązań planistycznych.
Przechodząc do oceny zaskarżonej uchwały w części dotyczącej odnawialnych źródeł energii (pkt 8-10 skargi), a mianowicie zapisu § 8 ust. 3 tej uchwały zgodnie z którym, w zakresie lokalizacji elementów technicznego wyposażenia budynków, tj. urządzeń i instalacji: wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, służących do pozyskiwania energii z promieniowania słonecznego oraz anten satelitarnych ustala się ich umieszczanie wyłącznie na dachach budynków (...), należy stwierdzić, że zapisy te nie wykraczają poza kompetencje ustawowe rady gminy, których granice wyznacza art. 15 ust. 3 pkt 8 u.p.z.p. W ocenie Sądu wskazane zakazy umieszczania na elewacjach frontowych elementów technicznego wyposażenia budynków należy uznać jako zasady kształtowania ładu przestrzennego. Uchwała w sposób precyzyjny wskazuje miejsce lokalizacji tego typu instalacji nie tylko na budynku należącym do skarżącej Spółki, ale na całym obszarze planu z uwagi na położenie i zakładany charakter centrotwórczy tej zabudowy. Realizacja instalacji z zakresu odnawialnych źródeł energii, nie może być bowiem, jak słusznie argumentuje Rada Miasta w odpowiedzi na skargę, stawiana ponad walory architektoniczne i krajobrazowe miasta, a szczególnie jego centrum, a taki charakter został przypisany obszarowi, na którym znajduje się działka Spółki. Charakter wprowadzanej spójnej zabudowy zakłada więc pewne ograniczenia co do rozwiązań przekładających się na odbiór wizualny danej przestrzeni. Uregulowanie zaś tych kwestii w akcie prawa miejscowego służy urzeczywistnieniu ładu przestrzennego, w szczególności zaś prowadzi do kształtowania standardów i walorów architektonicznych zabudowy w obszarze miasta, wpływając na estetykę zabudowy oraz walory miejskiego krajobrazu z uwzględnieniem zabytkowego układu urbanistycznego. Zakwestionowana regulacja stanowi również, w ocenie Sądu, dopuszczalny normatywny wyraz wizji architektonicznej, przestrzennej urbanistycznej obszaru w centrum miasta Białegostoku. Dlatego w tym zakresie zarzut skarżącej Spółki, że doszło w ten sposób do naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego jest niezasadny.
W zakresie zarzutu dotyczącego stacji ładowania elektrycznego (pkt 11-14 skargi) wyjaśnić należy, że zakwestionowany przez Spółkę zapis § 22 pkt 2 lit. a tiret pierwsze uchwały, przewidujący na całym obszarze objętym planem zakaz lokalizacji obiektów obsługi komunikacji – stacji paliw płynnych i gazowych, myjni, stacji obsługi pojazdów, lakierni, warsztatów: samochodowych, mechanicznych, wulkanizacyjnych i naprawczych (...), dotyczy obiektów obsługi komunikacji, a nie stacji ładowania pojazdu elektrycznego, o których jest mowa w ustawie z dnia 11 stycznia 2018 r. o elektromobilnosci i paliwach alternatywnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 875 ze zm.). Wbrew bowiem przekonaniu autora skargi stacje ładowania nie są obiektami wymienionymi w § 22 pkt 2 lit a tiret pierwsze uchwały i mogą być realizowane w ramach terenów planistycznych jak i dróg. Ponadto w § 53 ust. 7 kwestionowanej uchwały, w zakresie terenu [...] i wydzieleń wewnętrznych KPJ i KP wskazane jest zagospodarowanie terenu z uwzględnieniem § 16 ust. 3 uchwały, a zapis ten wprost dopuszcza możliwość lokalizacji ogólnodostępnych stacji ładowania samochodów elektrycznych. Nie ma zatem żadnych przeciwskazań do lokalizacji tego typu stacji ładowania na działce należącej do Spółki. Z podanych względów argumentacja pełnomocnika skarżącej, jakoby kwestionowana uchwała nie uwzględniała zapisów ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych, jest całkowicie niezrozumiała.
Przechodząc z kolei do zarzutu dotyczącego dostaw towarowych, uszczegółowionego w pkt 15-26 skargi, trzeba w pierwszej kolejności zaakcentować, że skarżony plan w zakresie komunikacji wprowadza wprawdzie nowe rozwiązania ale z wykorzystaniem istniejących już dojazdów lokalnych i wewnętrznych. Nowy układ drogowy to przede wszystkim droga publiczna 7KD-L, która, jak wynika z części rysunkowej planu łączy ulicę [...] z [...]. Zastąpi ona dotychczasowy dojazd od ul. [...] (m.in. do działki Spółki), który jest, co trzeba podkreślić, jedynie fragmentaryczny i odbywa się z wykorzystaniem działki nr [...] o szerokości jedynie ok. 7 metrów. Działka nr [...] , której współużytkownikiem wieczystym jest Spółka, a której część została przeznaczona pod drogę 7KD-L, nadal może pełnić funkcję dojazdu. Ponadto tereny wydzielenia wewnętrznego KPJ (na działce [...]) przylegają bezpośrednio do drogi 7KD-L Docelowo więc obsługa może się odbywać poprzez drogę 7KD-L. Obecnie układ komunikacyjny działek położonych na terenie [...], jak wskazuje Rada Miasta w odpowiedzi na skargę, odbywa się przede wszystkim wokół istniejących budynków, właśnie terenami oznaczonymi w planie jako - KPJ. Ponadto z załącznika graficznego nr 1 przedłożonego wraz z odpowiedzią na skargę wynika wprost, że nie istnieje samodzielny przejazd przy budynku [...] od strony zachodniej w oparciu o działkę Skarżącego, gdyż odległość pomiędzy granicą działki nr [...], a budynkiem oraz schodami i podestami są niewystarczające na taką obsługę. W ocenie Sądu niezrozumiały jest zarzut nieuwzględnienia istniejącej obsługi komunikacyjnej i uniemożliwienie korzystania z ramp rozładunkowych. Szczegółowo odczytany plan miejscowy umożliwia bowiem dojazd do budynku Spółki z każdej jego strony, przy czym teren KP jest ograniczony jedynie dla pojazdów uprzywilejowanych. Ponadto, skoro kwestia obsługi komunikacyjnej od strony zachodniej budynku [...] nie jest uregulowana pomiędzy właścicielami działek nr [...] i [...], jak wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, to zaskarżony plan miejscowy nie odbiera żadnych praw w tym zakresie Spółce. Trudno też doszukać się w przyjętych rozwiązaniach planistycznych sprzeczności z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.). W szczególności, że przepisy ww. rozporządzenia nie znajdują bezpośredniego zastosowania przy uchwalaniu planu miejscowego, gdyż jako przepisy wykonawcze do prawa budowlanego, skierowane są do poszczególnych inwestorów realizujących inwestycje budowlane na podstawie wspomnianej ustawy.
W zakresie zarzutu blokady dojazdu (pkt 36- 41 skargi) i ferowanej przez pełnomocnika tezy o "domknięciu skarżoną uchwałą wykluczenia komunikacyjnego Spółki" na obszarze [...], należy stwierdzić, że jest całkowicie niezasadny. W ustaleniach skarżonego planu miejscowego wyróżnia się dwa rodzaje oznaczeń graficznych, tj. obowiązkowe i informacyjne. W zapisie § 4 ust. 2 uchwały wskazano bowiem wprost, że pozostałe oznaczenia graficzne zawarte na załączniku Nr 1, niewymienione w ust. 1, mają charakter informacyjny, w tym lokalizacja: jezdni, infrastruktury technicznej, głównych ciągów pieszych, dróg rowerowych, miejsc postojowych oraz innych elementów lokalizowanych w liniach rozgraniczających ulic, a także oznaczenia budynków i obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków i budynków niezabytkowych objętych ochroną, dominant, akcentów architektonicznych oraz drzew wartościowych wskazanych do zachowania, istniejących i projektowanych szpalerów drzew. W ocenie Sądu nieprawdziwe jest zatem stwierdzenie pełnomocnika skarżącej Spółki, że zjazd z działki nr [...]na działkę nr [...]został zablokowany przepisami planu. Zaproponowany na rysunku planu układ miejsc postojowych wraz z przebiegiem jezdni mają bowiem ewidentnie charakter informacyjny, a zatem nie są wiążące. W konsekwencji, wbrew obawom Spółki dojazd do należącej do niej działki nadal będzie możliwy przez działkę o nr [...], a jak potwierdził też pełnomocnik organu na rozprawie, nie ma żadnych przeciwskazań ażeby dojazd z wykorzystaniem ww. działki został uwzględniony i wykonany przy budowie drogi 7KD-L.
Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 (pkt 42- 45 skargi), należy stwierdzić, że wbrew przekonaniu skarżącej Spółki zaskarżony plan w § 28 pkt 2 ppkt 3 w zw. z § 14 ust. 1 ppkt 1 w zw. z § 53 ust. 7 pkt 2 lit. b) nie wprowadza zakazu budowy parkingu podziemnego, czy też zakazu lokalizacji miejsc postojowych na terenie. Przedmiotowe ustalenia planu zakazują jedynie lokalizacji wjazdów do parkingów podziemnych, czyli lokalizacji pochylni wraz z wjazdem, w liniach wydzielenia wewnętrznego KPJ, a nie na całym terenie [...]. Nie ma zatem żadnych przeciwskazań do lokalizacji w fasadach budynku Spółki bram garażowych wzdłuż wydzielenia wewnętrznego KPJ, czy też lokalizacji wjazdu do parkingu podziemnego na pozostałym terenie. W zaskarżonym m.p.zp. w odniesieniu do istniejących budynków przy ul. [...] (a jest to zespół 4 budynków) ustalono, że miejsca postojowe ustala się w liniach rozgraniczających drog publicznych i wewnętrznych oraz na własnym terenie, bez określania wskaźników. Zaproponowane rozwiązanie polegające na odstąpieniu od obowiązku wykazania odpowiedniej liczby miejsc postojowych jest, w ocenie Sądu, korzystnym rozwiązaniem dla skarżącej Spółki. Lokalizacja miejsc postojowych uzależniona jest zatem wyłącznie od potrzeb właścicieli tego terenu.
Przechodząc do kolejnego zarzutu dotyczącego regulacji z zakresu zieleni (pkt 46-48 skargi), wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej. Określenie minimalnego wskaźnika powierzchni biologicznie czynnej dla terenów przeznaczonych pod zabudowę jest zatem obowiązkowym elementem planu i Rada Miasta Białystok była zobowiązana do określenia w planie m.in. takiego wskaźnika jak powierzchnia biologicznie czynna. W ocenie Sądu określenie w zaskarżonej uchwale przedmiotowego wskaźnika na poziomie minimum 10% jest zatem optymalnym rozwiązaniem biorąc pod uwagę charakter intensywnej zabudowy śródmiejskiej. Ponadto, co też należy mieć w polu widzenia, a na co trafnie wskazuje organ w odpowiedzi na skargę, tereny biologicznie czynne w miastach przyczyniają się do zwiększenia powierzchni terenów zieleni i małej retencji, poprawy jakości powietrza, rozwoju bioróżnorodności oraz wsparcia procesów napowietrzania i wentylacji miasta. Z tego też względu zarzut jakoby "uchwała z nawiązką zazieleniała obszar [...]" nie zasługuje na uwzględnienie.
Za nieuzasadniony Sąd uznał też zarzut dotyczący zakazu zabudowy (pkt 49-58 skargi). Na terenie [...] planu został wskazany obszar koncentracji funkcji usługowej o różnorodnym charakterze, z okołomiejskim zasięgiem oddziaływania i wskazaniem funkcji usługowej jako wiodącej. Zaproponowane rozwiązania wprowadzają ochronę i utrzymanie obszarów z przeznaczeniem na aktywność gospodarczą, o wielofunkcyjnym usługowym charakterze wraz z możliwością jego rozwoju. Ustalenia planu ukształtowały zaś zabudowę z uwzględnieniem postanowień Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Białegostoku (uchwalonego uchwałą Rady Miasta Białystok z dnia 18 czerwca 2019r.). Jak wynika zaś z ww. dokumentu z uwagi na włączenie fragmentu obszaru powiększonej jednostki Śródmieście położonego pomiędzy [...], projektowanym przedłużeniem ul. [...] do granic obszaru centrum śródmiejskiego - najważniejszego w hierarchii w obszarze miasta miejsca centralnego, zakłada się wykreowanie nowej jakości rozwiązań architektonicznych, funkcjonalnych i przestrzennych obszaru zintegrowanego centrum komunikacyjnego, obejmującego dworce PKP i PKS wraz z terenami przyległymi.
W planie wyróżniono zespół budynków chronionych ustaleniami planu miejscowego (nie wpisanych do rejestru ani nie ujętych w ewidencji zabytków), a objętych ochroną planistyczną. Zapisy ww. planu wprowadzają wprawdzie nakazy, dopuszczenia oraz ograniczenia odnośnie ewentualnych przekształceń, jakim może w przyszłości ulec ww. zespół budynków (w tym budynek Spółki), jednakże wbrew stanowisku autora skargi umożliwiając zarówno jego rozbudowę jak i nadbudowę. Skoro zaś ustawa planistyczna w art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. dopuszcza możliwość wprowadzenia ustaleń dotyczących kształtowania zabudowy, a zatem również kolorystyki obiektów, czy też wyglądu stolarki, zostało to wprowadzone w ustaleniach planu. Wprowadzone nowe standardy w tym zakresie zostały ponadto uzasadnione akcentowaną powyżej specyfiką obszaru, dla którego uchwalono zaskarżony plan miejscowy. Natomiast, mimo obaw wyrażanych w skardze, uchwalony plan miejscowy nie zakłada żadnych ram czasowych w jakich właściciele ww. budynków, w tym również skarżąca Spółka, mieliby dostosować je do opisanych i wprowadzonych planem – nowych standardów w zakresie elewacji, tudzież stolarki okiennej.
W ocenie Sądu nie można też zgodzić się też z pełnomocnikiem Spółki, że skarżona uchwała zmierza do faktycznej zmiany przeznaczenia obszaru [...]pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, a co najmniej do podporządkowania terenu [...]nieistniejącej zabudowie na terenach [...]. Należy wskazać, że wprawdzie na obszarze planu na części terenów została wprowadzona funkcja mieszkaniowa, jednakże, co istotne na terenie oznaczonym [...], na którym znajduje się działka skarżącej Spółki, zachowana została jedynie funkcja usługowa. Niezrozumiała jest zatem obawa o faktyczną zmianę przeznaczenia tego terenu, skoro skarżona uchwała w całości utrzymała dotychczasowe jego przeznaczenie.
W kwestii zarzutu określenia w planie stawki procentowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na poziomie 30 %, stwierdzić należy, iż jest to zarzut nieuzasadniony, a powyższe zagadnienia są przedmiotem regulacji prawa powszechnie obowiązującego, zaś określenie w planie zagospodarowania stawek procentowych wzrostu wartości nieruchomości wynika z realizacji dyspozycji art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obowiązek ustalenia w planach miejscowych stawki procentowej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wynika wprost z art. 15 ust. 2 pkt 12 u.p.z.p. Przepis ten stanowi, że jeżeli w związku z uchwaleniem planu albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości. Opłata planistyczna zostanie więc naliczona zgodnie z wyceną dokonaną przez rzeczoznawcę majątkowego, tak więc ewentualna wysokość tej opłaty wynikać będzie z faktycznego wzrostu wartości nieruchomości, a nie wprost z przepisu planu.
Konkludując Sąd doszedł do wniosku, że pomimo wielości zarzutów skargi, kwestionowany miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla Antoniuk w Białymstoku w rejonie ulic [...] i [...], nie prowadzi w żadnym zakresie do zaprzeczenia treści prawa własności Spółki, nie zmienia przeznaczenia zabudowy istniejącej na nieruchomości Spółki, a także nie ogranicza sposobu korzystania z tejże nieruchomości. Żaden więc z zarzutów sformułowanych w skardze nie wskazuje na istotność naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, tj. nie wskazuje na nieproporcjonalne użycie władztwa planistycznego. Nie doszło zatem do naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 i ust. 3 u.p.z.p. Nie stwierdzono też innych podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części. Końcowo warto też zaakcentować, że skarżąca Spółka nie zgłaszała żadnych wniosków, protestów bądź zarzutów do projektu planu. W razie zaś braku takich działań ze strony właściciela nieruchomości objętych planem miejscowym, trudno skutecznie zarzucać organom gminy przekroczenie władztwa planistycznego. Ponadto w ocenie Sądu wprowadzone zaskarżonym planem na obszarze [...] – nowe rozwiązania komunikacyjne w praktyce mogą wręcz poprawić atrakcyjność tego terenu również z punktu widzenia skarżącej Spółki prowadzącej na tym obszarze działalność gospodarczą polegającą na wynajmie lokali komercyjnych.
Z tych też przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło