II SA/Bk 41/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w W. M. z dnia [...] września 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego M. Ś. kwotę 457 (słownie czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 30 czerwca 2008 r. Prokurator Rejonowy w W. M. wystąpił do Starosty W. z wnioskiem o wszczęcie postępowania zmierzającego do cofnięcia M. Ś. uprawnień diagnosty do wykonywania badań technicznych pojazdów o nr [...] wydanych w dniu [...] grudnia 2004 r. W uzasadnieniu wniosku Prokurator wskazał, że M. Ś. podejrzany jest o popełnienie czynu polegającego na poświadczeniu nieprawdy w dokumentacji związanej z dopuszczeniem do ruchu samochodu osobowego, który nie spełniał stosownych wymogów technicznych. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Starosta W. cofnął M. Ś. uprawnienie do wykonywania badań technicznych pojazdów nr [...] wydane przez ten organ w dniu [...] grudnia 2004 r. oraz ustalił, że ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna. W uzasadnieniu organ wskazał, iż M. Ś. wyrokiem Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II K 366/08 został uznanym winnym poświadczenia w dniu [...] kwietnia 2005 r. nieprawdy w dokumentacji dotyczącej przeglądu technicznego pojazdu, co do okoliczności mającej znaczenie prawne w ten sposób, że pomimo nie spełnienia przez pojazd warunków technicznych określonych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu niezbędnego ich wyposażenia, wystawił zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym dopuszczając tym samym pojazd do ruchu w wyniku, czego został on zarejestrowany w Starostwie Powiatowym w W. M. pod nr [...]. W ocenie organu powyższa okoliczność uzasadnia cofnięcie M. Ś. uprawnień diagnosty stosownie do treści art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Z decyzją S. W. nie zgodził się M. Ś. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W odwołaniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skazujący wyrok karny uprawnia Starostę do cofnięcia diagnoście na podstawie w/w przepisu uprawnień do wykonywania badań technicznych. Odwołujący się wskazał, iż literalna wykładnia art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, że uprawnienie do cofnięcia uprawnień przysługuje Staroście jedynie, gdy w czasie kontroli, o której mowa w art.83 w/w ustawy stwierdzi przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonywania lub wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż skoro Starosta W. powziął wiadomość o naruszeniu przez M. Ś. obowiązków diagnosty polegającym na wydaniu zaświadczeń o przeprowadzonym badaniu technicznym bez przeprowadzenia tego badania, to obowiązany był wydać w tej sprawie decyzję o cofnięciu mu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów, stosownie do treści art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie organu, nie ma przy tym znaczenia, iż stwierdzone uchybienie nie zostało powzięte w wyniku kontroli u zainteresowanego, lecz w wyniku ustaleń dokonanych przez sąd w sprawie karnej. Organ II instancji powołał się przy tym na pogląd wyrażony w komentarzu do art. 84 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta nie musi oczekiwać na wydanie prawomocnego wyroku w sprawie karnej, a wystarczające jest, że w ramach prowadzonego w tej sprawie postępowania administracyjnego, np. na podstawie akt śledztwa lub dochodzenia ustali fakt naruszenia obowiązków diagnosty, a niekoniecznie - jak przyjmuje się w piśmiennictwie - w toku kontroli, wykonywanej z racji nadzoru nad stacjami kontroli pojazdów. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku złożył M. Ś. zarzucając naruszenie art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędną wykładnię oraz art.15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. polegające na niedopełnieniu wynikającego z w/w przepisów obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu skarżący wskazał , iż uprawnienie Starosty do cofnięcia uprawnień diagnosty powstaje jedynie w razie stwierdzenia dwóch rodzajów uchybień w trakcie kontroli stosownie do literalnego brzmienia art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. W ocenie skarżącego nie jest dopuszczalne wykładnia rozszerzająca tego przepisu i cofnięcie uprawnień do wykonywania badań technicznych w oparciu o skazujący wyrok karny za przestępstwo poświadczania nieprawdy. Skarżący powołał się przy tym na prezentowane w tej kwestii orzecznictwo sądów administracyjnych, m.in. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2006 r. sygn. akt III SA/Gd 342/06. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję organu I instancji oraz zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych ewentualnie stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej w dalszej części p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, a podstawowym kryterium kontroli jest zgodność zaskarżonego aktu z prawem. Badając legalność zaskarżonej decyzji, w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż została ona wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym konieczność jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Na wstępie wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w wyniku przesłania odpisu prawomocnego wyroku karnego Sądu Rejonowego w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 4 lipca 2008 r., sygn. akt II K 366/08, mocą którego skarżący został uznany za winnego czynu polegającego na tym, że w dniu [...] kwietnia 2005 r. pełniąc obowiązki diagnosty poświadczył nieprawdę co do stanu technicznego pojazdu, który nie spełniał wymogów technicznych. W przedmiotowej sprawie jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organy wskazały przepis art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze.zm.). W myśl w/w przepisu starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83 ust.6 stwierdzono przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania /pkt1/, a także wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami /pkt2/. Zaznaczyć trzeba, iż cytowany przepis odwołuje się do kontroli "o której mowa w art. 83 ust. 6". Tymczasem art. 83 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, nie zawierał ust. 6, co należy uznać jako oczywiste niedopatrzenie ustawodawcy, który nowelizując treść art. 83 mocą art. 22 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), wchodzącą w życie z dniem 21 sierpnia 2004 r., nie dokonał zmian w art. 84 ust. 3 pkt 2, pozostawiając odesłanie do nieistniejącego ust. 6 art. 83. Obowiązujący do 20 sierpnia 2004 r. przepis art. 83 ust. 6 ustawy stanowił, że "starosta przeprowadza, co najmniej raz w roku, kontrolę stacji kontroli pojazdów w zakresie zgodności z wymaganiami, o których mowa w ust. 2 i art. 82 ust. 2, prawidłowości wykonywania badań technicznych pojazdów oraz prowadzenia wymaganej dokumentacji". Wraz z wejściem w życie nowej treści art. 83, nie zawierającego już ust. 6, ustawodawca wprowadził do ustawy art. 83b. Ten nowo dodany art. 83b w istocie zastąpił normę prawną wynikającą z ust. 6 art. 83, podtrzymując m.in. zasadę zgodnie, z którą nadzór nad stacjami kontroli pojazdów sprawuje starosta. Stąd też organ administracji, stosując art. 84 ust. 3 powyższej ustawy zobowiązany jest zastosować ust. 2 art. 83b tejże ustawy. Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zastosowany w sprawie przepis art. art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym może stanowić podstawę prawną wydania decyzji przez organ administracji, w sytuacji gdy o nieprawidłowościach, których dopuścił się diagnosta starosta powziął wiadomość z wyroku sądowego, nie zaś w wyniku przeprowadzonej kontroli. Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie, art. 84 ust. 3 powyższej ustawy daje staroście prawo do orzeczenie w drodze decyzji administracyjnej zakazu, który w swojej treści odpowiada orzeczeniu przez sąd powszechny środka karnego w postaci zakazu wykonywania określonego zawodu lub pełnienia funkcji. Tym samym na organie administracji spoczywa obowiązek zachowania wyjątkowej staranności w dokonywaniu oceny zebranego materiału dowodowego i wydawaniu decyzji o cofnięciu uprawnień (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2008 r., II SA/Po 106/2008). Należy przy tym podkreślić, iż okoliczności, w których organ administracji wykonuje w/w uprawnienie zostały ściśle określone przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym i nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tych przesłanek. Analiza przywołanego wyżej art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie pozostawia wątpliwości, że cofnięcie przez starostę uprawnień diagnoście do wykonywania badań technicznych musi być – wbrew twierdzeniom organów obu instancji - poprzedzone przeprowadzeniem kontroli, przy czym wyłącznie uchybienia stwierdzone w jej trakcie mogą stanowić podstawę do nałożenia sankcji, o których mowa w cytowanym przepisie. Oznacza to, że o ile wyniki kontroli przeprowadzonej w trybie ustawowo określonym nie wykażą, aby diagnosta dopuścił się przeprowadzenia badania technicznego w sposób niezgodny z określonym zakresem i sposobem wykonania lub też by dopuścił się on wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu w sposób niezgodny ze stanem faktycznym lub przepisami, niemożliwym staje się odebranie mu uprawnień w trybie określonym w art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei samo powzięcie przez starostę wiadomości o naruszeniu przez stronę obowiązków diagnosty w związku z zapadłym wyrokiem karnym za przestępstwo poświadczania nieprawdy, nie może stanowić samodzielnej podstawy do wydania przez organ decyzji w trybie art. 84 ust. 2 pkt 3. Nie oznacza to bynajmniej, że diagnosta taki nie może ponieść konsekwencji popełnionego czynu. Jednakże kompetencje do pozbawienia diagnosty uprawnień zawodowych w takiej sytuacji posiada jedynie sąd, który może zdecydować o orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu wykonywania określonego zawodu w oparciu o art. 39 pkt 2 k.k. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 lipca 2006 r., II SA/Sz 356/06). Powyższej konstatacji zmienić nie może przywołane przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko wyrażone w komentarzu do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście wystarczające jest, aby w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdzony został fakt naruszenia obowiązków diagnosty np. na podstawie akt śledztwa lub dochodzenia, a niekoniecznie w toku kontroli, wykonywanej z racji nadzoru nad stacjami kontroli pojazdów. Pogląd ten traktować należy jako odosobniony, nie odnosi się on bowiem ani do ugruntowanej już w tym przedmiocie linii orzeczniczej sądów administracyjnych, ani też do dorobku doktryny, nie wyjaśnia również przyczyn jakie legły u podstaw tak zajętego stanowiska. Przekładając dotychczasowe wywody na realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skoro kontrola stacji pojazdów skarżącego, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie w dniu [...] grudnia 2005 r., nie wykazała jakichkolwiek nieprawidłowości w pełnieniu przez M. Ś. obowiązków diagnosty, to brak było podstaw do orzeczenia przez Starostę o cofnięciu mu uprawnień do wykonywania zawodu. Okoliczność, iż Sąd Rejonowy w Wysokiem Mazowieckiem uznał skarżącego za winnego popełnienia poświadczenia nieprawdy w dniu [...] kwietnia 2005 r., nie mogła stać się przyczyną nałożenia na niego sankcji w trybie art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jedynie sąd w ramach postępowania karnego mógł odebrać skarżącemu przedmiotowe uprawnienia, czego jednak – uznając najwidoczniej, iż nie jest to w rozpoznawanym przypadku celowe – nie uczynił. Reasumując, powyższe uchybienia powodują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej jej wydanie decyzji Starosty Powiatowego w W.M. z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien raz jeszcze ocenić w oparciu o zebrany materiał dowodowy, czy zachodzą przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia M. Ś. uprawnień w trybie art. 84 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, mając na względzie wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji, czego konsekwencją było stwierdzenie w pkt 2 wyroku, iż zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia. O zwrocie kosztów postępowania, w skład których wchodzi kwota uiszczona tytułem wpisu od skargi, koszty zastępstwa procesowego oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa, orzeczono w oparciu o art. 200 w zw. z art. 250 p.p.s.a. oraz w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).