II SA/Bk 419/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 04 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. P., K. Ż. i P. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie p o s t a n a w i a odmówić przyznania J. P. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. J. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 4v). Skarżąca podniosła, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania wnioskodawczyni stanowi dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.819,14 zł brutto. Majątek skarżącej stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m², współwłasność 1/3 działki (wspólnie z rodzeństwem) w miejscowości Z. oraz oszczędności w wysokości 5.000 zł, a także środki finansowe znajdujące się na funduszu emerytalnym w wysokości 10.000 zł (k. 21-22). Pismem z dnia 27 czerwca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. P. wywiodła, iż jej wynagrodzenie za pracę wynosi 1.957,08 zł netto, zaś miesięczne wydatki związane z jej bieżącym utrzymaniem przedstawiają się następująco: wspólnota mieszkaniowa (czynsz za mieszkanie i fundusz remontowy) – 362,10 zł, fundusz emerytalny – 330 zł, energia elektryczna – 105,15 zł, gaz – 23,51 zł, telefon komórkowy – 70 zł, obowiązkowe składki OIL (Okręgowa Izba Lekarska i KID (Krajowa Izba Diagnostów) – 65 zł, wykształcenie N. K. zamieszkałej w K. – 45 zł, ubezpieczenie medyczne rodziców – 85 zł, leki – 150 -200 zł, pozostałe utrzymanie (żywność, odzież, obuwie i oszczędności) -720 zł. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, iż oszczędności gromadzone są na przewidywany remont mieszkania. Końcowo podniosła także, iż nie posiada samochodu osobowego (k. 28-29). Na tej podstawie skarżąca wywiodła, iż nie jest w stanie pokryć całości kosztów sądowych oraz opłacić profesjonalnego pełnomocnika. Do wniosku J. P. dołączyła wyciągi z rachunku bankowego potwierdzające min. wysokość uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, a także zaświadczenie z zakładu pracy (k. 30-35). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna J. P. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jest ona w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu J. P. wykazała, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a wysokość jej miesięcznego dochodu wynosi 1.957,08 zł netto. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni wynoszą łącznie około 1.300 zł. W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m² (współwłasność), współwłasność 1/3 działki w miejscowości Z. J P posiada zgromadzone oszczędności w wysokości 5.000 zł, a także środki finansowe znajdujące się na funduszu emerytalnym w wysokości 10.000 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu w wysokości 1.957,08 zł oraz poczynione przez wnioskodawczynię oszczędności w kwocie 5.000 zł, w połączeniu z wykazanymi wydatkami, które kształtują się na poziomie 1.300 zł plus koszty wyżywienia i posiadanym majątkiem nie pozwalają na przyznanie J P prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Posiadane aktualnie oszczędności są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych, które mogą powstać w sprawie niniejszej oraz do pokrycia kosztów ustanowienia adwokata. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez wnioskodawczynię kosztów sądowych nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, a przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Zaakcentować bowiem należy, iż wykazana we wniosku kwota oszczędności w wysokości 5.000 zł – mimo przeznaczania na remont mieszkania - może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo – administracyjnego, które powinny być traktowane równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami (podobnie postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2009 roku w sprawie sygn. akt II OZ 564/09 i postanowienie z dnia 22 września 2009 roku w sprawie sygn. akt I OZ 875/09). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Prawo pomocy stanowi instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Fakt posiadania przez skarżącą stałego źródła dochodu oraz oszczędności, mając przy tym na uwadze, iż skarżącej po rozliczeniu bieżących wydatków zostaje jeszcze kwotą wolnych środków finansowych, która jest przeznaczana na oszczędności, stanowi zatem negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.