II SA/Bk 454/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie A. W. i jej syna D. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w A. zostało wszczęte w dniu [...] września 2013r. na wniosek A. T. "K." sp. z o.o. Wniosek uzasadniono tym, że A. W. i jej syn D. P. przebywają na stałe w N., w związku z tym, w stosunku do nich zostało wszczęte postępowanie zmierzające do odzyskania lokalu, który stanowi własność Gminy Miasta A. Postanowieniem Sądu Rejonowego w A. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2013r. sygn. akt III [...] ustanowiony został kurator dla nieobecnych A. W. i D. P. w celu ich reprezentowania w niniejszej sprawie. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że w lokalu przy ul. [...] w A. zamieszkuje S. Z. K.-C. wraz z córką K. C. Siostra obecnej lokatorki A. W. (najemca wskazanego lokalu) około 2003 roku wyjechała do Niemiec w celach zarobkowych i tam założyła rodzinę. Organ I instancji ustalił również, że pismem z dnia [...] lipca 2013r. nr [...] A. T. "K." sp. z o.o. wypowiedziało umowę najmu lokalu przy ul. [...] w A. zawartą z A. W., z terminem wypowiedzenia na dzień [...] sierpnia 2013r. A. T. "K." sp. z o.o. pismem z dnia [...] września 2013r. wezwało również A. W. do dobrowolnego przekazania odnowionego i opróżnionego lokalu przy ul. [...] w A., czego nie uczyniła. Na podstawie zeznań S. Z. K.-C. organ ustalił też, iż A. W. wyjechała do Niemiec w celach zarobkowych, tam zabrała też swojego syna, a do Polski przyjeżdża co 2 lub 3 miesiące na około dwa tygodnie. W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Burmistrz Miasta A. decyzją z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu A. W. i jej syna D. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w A. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł pełnomocnik A. W., domagając się jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa. Wskazał, że organ I instancji nie zapewnił stronom czynnego udziału w postępowaniu w sprawie ich wymeldowania, albowiem strony nie zostały poinformowane o prowadzonym postępowaniu i nie umożliwiono im zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Po rozpatrzeniu w/w odwołania Wojewoda P. decyzją z dnia [...] marca 2014r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że decyzja Burmistrza Miasta A. z dnia [...] stycznia 2014r. dotyczyła wymeldowania zarówno A. W., jak i jej pełnoletniego syna D. P., którzy w trakcie postępowania wyjaśniającego byli reprezentowani przez kuratora wyznaczonego z urzędu. Przedmiotową decyzję zaskarżył jedynie pełnomocnik A. W. W związku z tym, iż ani D. P., ani jego przedstawiciel nie wnieśli odwołania od decyzji Burmistrza Miasta A. z dnia [...] stycznia 2014r., rozstrzygnięcie w części dotyczącej wymeldowania D. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w A., stało się ostateczne, a rozpatrzeniu podlegała wyłącznie kwestia wymeldowania A. W. W dalszej kolejności Wojewoda P. powołał podstawę prawną zaskarżonej decyzji, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyjaśniając, że jedną przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie jest opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. Organ dodał jednocześnie, że za miejsce stałego pobytu uznaje się miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Odnosząc powyższe regulacje do okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że A. W. trwale i dobrowolnie opuściła lokal przy ul. [...] w A. Od ponad 10 lat przebywa bowiem za granicą, gdzie wyjechała w celach zarobkowych. Tam zabrała też syna D. P. i tam też wyszła za mąż. W tym czasie w przedmiotowym lokalu zamieszkuje jej siostra S. Z. K.-C. wraz z córką K. C. W ocenie organu okoliczność długotrwałego niezamieszkiwania A. W. w miejscu stałego zameldowania potwierdza ponadto fakt, iż A. T. "K." sp. z o. o. z dniem [...] lipca 2013r. wypowiedziało jej umowę najmu lokalu przy ul. [...] w A. Wypowiedzenie umowy najmu nastąpiło bowiem z powodu opuszczenia przez A. W. przedmiotowego lokalu i bezprawnego użyczenia tego lokalu S. Z. K.-C. Ponadto, zdaniem organu, nawet ewentualny zamiar powrotu A. W. do przedmiotowego lokalu w obecnej sytuacji prawnej nie mógłby być skuteczny. Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wniósł pełnomocnik A. W., zarzucając jej naruszenie: - art. 7, 8, 10, 24, 77, 79 i art. 107 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego zgromadzenia i ocenienia dowodów a przez to nie wyjaśnienie istoty sprawy, nadużycie zaufania obywatela do organu poprzez niepoinformowanie strony o toczącym się postępowaniu oraz uniemożliwienia skorzystania z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu polegające m.in. na zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym zgłoszenia własnych wniosków dowodowych, a także uniemożliwienie uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu dowodowym a w szczególności w przeprowadzonym dowodzie z zeznań świadka, co miało istotny wpływ na wydane decyzje albowiem uniemożliwienie skorzystania z prawa do obrony na etapie I instancji prowadzi do wniosku o dowolnym rozstrzygnięciu organu zarówno I i II instancji i braku możliwości obiektywnej oceny legalności skarżonych decyzji; - naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania tj. naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu poprzez uniemożliwienie wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu, - art. 61 w zw. 28 k.p.a. poprzez wszczęcie postępowania i uznaniu A. T. " K." sp. z o.o. za stronę bez uprzedniego zbadania interesu prawnego, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego albowiem strona powzięła wiadomość o toczącym się postępowaniu po wydaniu decyzji a zatem utraciła prawo do oceny przez dwie instancje. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę podtrzymał w pełni stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony, bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W świetle powyższego przepisu, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Przy ustalaniu powyższej okoliczności należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy i nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest jednak pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 17 marca 2003r. sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt IIOSK 302/05, Lex nr 159183, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r. sygn. akt IIOSK 561/05, Lex nr 194344). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz, gdy nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7.12. 2005r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). W ocenie Sądu Wojewoda P. w zaskarżonej decyzji właściwie zastosował się do zaprezentowanej wyżej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 ustawy przyjmując, że skarżąca opuściła miejsce stałego pobytu w sposób trwały i dobrowolny. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika bowiem bezsprzecznie, że skarżąca opuściła lokal przy ul. [...] w A. w 2003 roku, wyjeżdżając za granicę w celach zarobkowych. Następnie zabrała ze sobą syna D. P. i za granicą wyszła też za mąż. W przedmiotowym lokalu od ponad 10 lat zamieszkuje natomiast jej siostra S. Z. K.-C. wraz z córką K. C. Fakt przebywania S. Z. K.-C. w tym lokalu potwierdziła sama skarżąca na druku zgłoszenia w dniu [...] lipca 2003r. Jak słusznie wywiodły też organy zawarcie przez A. W. związku małżeńskiego w Niemczech, a następnie udostępnienie przez nią przedmiotowego lokalu siostrze pozwala na przyjęcie, iż skarżąca dobrowolnie zrezygnowała z zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu i podjęła decyzję o zorganizowaniu centrum swoich spraw życiowych w nowym miejscu. Okoliczność długotrwałego niezamieszkiwania skarżącej w miejscu jej stałego zameldowania potwierdza dodatkowo fakt, iż A. T. "K." sp. z o. o. z dniem [...] lipca 2013r. wypowiedziało jej umowę najmu lokalu przy ul. [...] w A., właśnie z powodu opuszczenia przedmiotowego lokalu i bezprawnego użyczenia tego lokalu S. Z. K.-C. W tych okolicznościach organy administracji obu instancji słusznie przyjęły, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające wymeldowanie skarżącej z miejsca jej stałego pobytu w oparciu o przepis art. 15 ust.2 ustawy. Odnosząc się z kolei do zarzutów natury procesowej dotyczących naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 79 i art. 107 k.p.a. stwierdzić trzeba, iż nie znajdują one usprawiedliwionych podstaw. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano także uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Także zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżąca w toczącym się postępowaniu, z uwagi na niemożliwość ustalenia jej adresu zamieszkania, była reprezentowana przez kuratora ustanowionego przez Sąd Rejonowy w A. postanowieniem z [...] listopada 2013r. ([...]). Pełnomocnik skarżącej nie wskazał natomiast żadnych okoliczności, które podważałby prawidłowość tej reprezentacji. Odnosząc się z kolei do zarzutu uznania A. T. "K." z o.o. za stronę niniejszego postępowania wyjaśnić należy, na co trafnie zwrócił uwagę Wojewoda P., że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2013 r. poz. 255) przedmiotem działania towarzystwa budownictwa społecznego jest budowanie domów mieszkalnych i ich eksploatacja na zasadach najmu. Biorąc zaś pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, uznać należy, że A. T. "K." jako podmiot, który zawarł umowę najmu z A. W., a następnie umowę tę wypowiedział, posiada status strony w niniejszym postępowaniu i mógł skutecznie wystąpić z wnioskiem o jego wszczęcie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.