II SA/Bk 455/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi W. N. na pismo Rektora U. M. w B. z dnia [...] kwietnia 2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy zgody na przystąpienie do egzaminu bez obowiązku uczestniczenia i zaliczenia zajęć oraz odmowy wskazania sposobu odrobienia zajęć postanawia odrzucić skargę Pismem z dnia [...] marca 2012 r. W. N. (dalej: skarżący) - student V roku Wydziału Lekarskiego U. M. w B. - zwrócił się do Dziekana tego Wydziału z wnioskiem o wyrażenie zgody na zdawanie egzaminu z przedmiotu Neurologia bez konieczności odrobienia zajęć praktycznych. Jak wynika z jego wniosku i z akt sprawy, studiując na IV roku nie zaliczył on Neurologii i został dopuszczony na V rok studiów z warunkowym zaliczeniem tego przedmiotu. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że terminy zajęć z Neurologii pokrywają się z zajęciami zblokowanymi na V roku, co wiąże się z tym, że byłby nieobecny na przynajmniej 3 przedmiotach zblokowanych V roku. Ponadto wskazał na fakt zaliczenia wszystkich ćwiczeń oraz egzaminu praktycznego w roku ubiegłym. Dziekan Wydziału Lekarskiego potraktował podanie skarżącego odmownie. Następnie Rektor U M w B, w odpowiedzi na pismo – odwołanie skarżącego, pismem z dnia [...] kwietnia 2012r. podtrzymał decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego w sprawie odmowy zdawania przez skarżącego egzaminu bez konieczności odrobienia zajęć praktycznych. Powołał przy tym przepis §10 Regulaminu Studiów UMB, z którego wynika, że student jest zobowiązany do obowiązkowego uczestniczenia we wszystkich formach zajęć dydaktycznych wynikających z planu zajęć danego kierunku lub specjalności. Wskazał, że nie ma możliwości zwolnienia studenta z zajęć praktycznych, gdyż są one niezbędne w celu należytego przygotowania do egzaminu, przy czym dotyczy to również powtarzanego warunkowo przedmiotu. Poinformował też, że wszelkie decyzje dotyczące przebiegu studiów studenta należą do władztwa wewnętrznego uczelni. W. N. złożył skargę na wskazane wyżej rozstrzygnięcie Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie Dziekana Wydziału Lekarskiego, żądając ich uchylenia jako rażąco naruszających art. 2 w zw. z art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 207 ust. 1 ustawy z 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z art. 6, 7, 9, 10, 11, 107 §1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także zobowiązania organu uczelni do wyjaśnienia, jak w celu realizacji przysługującego konstytucyjnego prawa do nauki skarżący może zaliczyć przedmiot Neurologia w sytuacji niezapewnienia przez uczelnię możliwości uczestniczenia w zajęciach z tego przedmiotu, spowodowanej kolizją terminu zajęć z innymi zajęciami obowiązkowymi dla roku. W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano, że kwestionowane rozstrzygnięcie jest rozstrzygnięciem zewnętrznym, decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Podniesiono, że w takiej sytuacji decyzja dziekana nie spełnia wymogów określonych w art. 107 1 i 3 k.p.a. Nie została też zrealizowana zasada praworządności oraz przekonywania i pogłębiania świadomości prawnej. Tymczasem skarżona decyzja, mając charakter uznaniowej, powinna zawierać wszechstronną analizę materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Ponadto, zdaniem skarżącego, naruszono zasady ogólne postępowania administracyjnego, zwłaszcza zaś czynnego udziału strony w postępowaniu, gdyż nie tylko nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, ale także w ogóle nie przeprowadzono postępowania dowodowego. Skarżący stwierdził, że został przez niego zrealizowany obowiązek wynikający z §10 Regulaminu Studiów Stacjonarnych U. M. w B., pełnego wykorzystania możliwości kształcenia stwarzanych przez uczelnię. Jednak uczelnia nie stworzyła mu możliwości odrobienia zajęć praktycznych z Neurologii, gdyż w tych samych godzinach wyznaczyła mu zajęcia z co najmniej 3 innych przedmiotów zblokowanych dla V roku. W związku z tym nie było fizycznej możliwości odrobienia tych zajęć. Podniesiono ponadto, że skarżone decyzje będą skutkowały skreśleniem go z listy studentów. Skarżący stwierdził, że jest niesprawiedliwym, aby ponosił on daleko idące konsekwencje niezawinionego przez niego niezapewnienia mu przez uczelnię warunków studiowania. Skoro bowiem U. wymaga od niego zaliczenia określonych przedmiotów i uczęszczania na zajęcia, to powinien tak ukształtować siatkę godzin, by miał on możliwość realizacji tego obowiązku. W odpowiedzi na skargę Rektor U. M. wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że jego decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Dziekana, nie jest decyzją w rozumieniu prawa administracyjnego, lecz stanowi jedynie przejaw władztwa wewnętrznego uczelni, który jest wyłączony spod kognicji sądownictwa administracyjnego. Powołano przy tym art. 70 ust. 5 Konstytucji RP, który gwarantuje uczelniom autonomię w granicach określonych w ustawie. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje zaś możliwość wydawania decyzji administracyjnych wyłącznie w sprawach ściśle tam określonych. Wśród nich nie mieści się jednak kwestia zwolnienia studenta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach. Materia ta należy bowiem do zakresu spraw związanych z tokiem studiów i związanych z nim obowiązków studenta kształtowanych regulaminem studiów (art. 160 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym). Decyzja taka należy do aktów wewnętrznych uczelni regulujących indywidualne sprawy studentów. Podniesiono, że U. M. jako uczelnia wyższa, zaliczana do zakładów publicznych, wydając rozstrzygnięcie skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wpływają na sam byt tego stosunku, nie wydaje decyzji indywidualnych, a tym samym rozstrzygnięcia takie, niebędące decyzjami administracyjnymi, nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego i nie są bezpośrednio zaskarżalne do sądu administracyjnego. Wskazano też na brak możliwości zezwolenia studentowi na zdawanie egzaminu bez obowiązku zaliczenia zajęć. Podkreślono, że skarżący nie informował właściwego dziekanatu o trudnościach w odbyciu zajęć z przedmiotu Neurologia. Pierwsza taka informacja wpłynęła w marcu 2012r., a zatem dopiero w semestrze letnim. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że w przypadku, gdy sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, sąd odrzuca skargę. Zakres właściwości sądów administracyjnych wyznaczony zaś został przez katalog zawarty w art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten zawiera wskazanie tych form działalności organów administracji publicznej, które podlegają kontroli pod względem legalności sprawowanej, zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, przez sądy administracyjne. Kontroli takiej podlegają m.in. decyzje administracyjne jak też inne niż decyzje czy postanowienia lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej u.s.w), do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Art. 169 ust. 10 i 11 u.s.w. dotyczy decyzji w sprawie przyjęcia na studia, zaś art. 196 ust. 3 u.s.w. odnosi się do decyzji w sprawie przyjęcia na studia doktoranckie. W przedmiotowej sprawie należało rozważyć zagadnienie, czy decyzje podjęte przez organy uczelni - Dziekana, a następnie Rektora U. M. są takimi, do których należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i czy podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że szkoła wyższa jest zakładem administracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 13 października 2003 r. (OPS 5/03, ONSA 1/2004, poz. 9), "istotę władztwa zakładowego stanowi zakres upoważnień dla organów zakładu co do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami), jak również z osobami, które znalazły się na terenie zakładu w innym charakterze (...)". Natomiast Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 października 2005 r. (SK 39/05, OTK-A 9/2005, poz. 99), podkreślił, że "nie wymagają wydania indywidualnej decyzji jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach władztwa zakładowego, które nie wpływają na sam byt tego stosunku, tzw. akty wewnętrzne" (zob. również J. Homplewicz: Glosa do postanowienia z 31.VIII.1984, SA/Wr 357/84, PiP 5/1985, s. 135). Innymi słowy, dla wskazania, czy w danej sprawie wydana winna być indywidualna decyzja, pomocne jest przeprowadzenie rozumowania sprowadzającego się do oceny wpływu analizowanej kwestii na status, a dokładnej: powstanie, trwanie, przekształcenie i wygaśnięcie statusu, użytkownika zakładu. Wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2007r. (I OSK 478/07) wyjaśnił, że sprawy ocen, trybu zaliczeń przedmiotów i semestrów dotyczą stosunków "wewnątrz" zakładu i są rezultatem wykonywania władztwa zakładowego w stosunku do studentów – użytkowników zakładu i te rozstrzygnięcia podlegają weryfikacji tylko w trybie i na zasadach określonych w statucie Uczelni i regulaminie studiów, a w konsekwencji decyzje podjęte w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądowej. Podobnie Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 20 lipca 2011r. (III SA/Kr 327/11 zajął stanowisko, zgodnie z którym "szkoła wyższa jest zakładem publicznym, w którym podejmowanie aktów dotyczących destynatariuszy - użytkowników zakładu (w tym przypadku studentów), podlega dwóm reżimom prawnym. Akty administracyjne wywierające skutek "na zewnątrz", czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego, są wydawane na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego i zaskarżalne do sądu. Inaczej jednak wygląda sprawa podejmowania przez organy zakładu publicznego aktów o charakterze wewnętrznym, regulujących stosunki wewnątrz zakładu publicznego, wydawanych w oparciu o akty normatywne i w wykonaniu ustawowych kompetencji tych organów. Takie sprawy - jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wypływają na sam byt tego stosunku nie wymagają wydawania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego i nie są bezpośrednio zaskarżalne do sądu administracyjnego". Tutejszy Sąd podziela przytoczone wyżej zapatrywania. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest możliwość przystąpienia do egzaminu bez obowiązku uczestniczenia i zaliczenia zajęć oraz wskazanie sposobu odrobienia zajęć. Rozstrzygnięcia w tych kwestaich należy bez wątpienia zakwalifikować jako rozstrzygnięcia o charakterze wewnętrznym. Na skutek ich wydania student objęty władztwem zakładowym, ma ustalony sposób zaliczenia przedmiotu. Ustalenie tego zakresu nie posiada bezpośredniego związku z kwestią, czy Zainteresowany jest destynatariuszem zakładu, nie powoduje to przekształcenia ani ustania istniejącego stosunku zakładowego. Innymi słowy, wydane rozstrzygnięcia nie mają wpływu na status Skarżącego jako destynatariusza zakładu. Dlatego też brak jest podstaw do tego, by wydawane w tym przedmiocie rozstrzygnięcia podnosić do rangi decyzji podlegających kontroli sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga natomiast, że w przypadku, gdyby nastąpiło skreślenie Skarżącego z listy studentów, takie rozstrzygnięcie, jako pozbawiające Skarżącego przymiotu użytkownika zakładu, mogłoby być poddane kontroli sądowej. Taka konstrukcja zapewnia ochronę praw Skarżącego. W ewentualnym postępowaniu Sąd władny byłby bowiem do kontroli spełnienia przesłanek skreślenia z listy studentów. W takim stanie rzeczy nie jest dopuszczalnego poddawanie wydanych w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięć kontroli sądu administracyjnego, ze względu na okoliczność, że nie mieszczą się one w sferze jego właściwości. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 ppsa orzekł, jak w sentencji postanowienia.