II SA/Bk 474/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 12 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. S. i T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia w ramach wznowionego postępowania ostatecznej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy postanawia - oddalić wniosek Z. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem T. S. (k. 15). T. S. od [...] r. przebywa za granicą, posiada zgromadzone oszczędności w kwocie powyżej 4.000 funtów. W konsekwencji wnioskodawczyni sama prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącej stanowi emerytura w wysokości 924,72 zł miesięcznie. W skład majątku rodziny wchodzi mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni [...] m² (stanowiące własność odrębną). Pismem z dnia 12 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał Z. S. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: rodzaj pomocy materialnej uzyskiwanej przez skarżącą od współmałżonka T. S., należało również określić wysokość otrzymywanej miesięcznie pomocy finansowej; wysokość dochodu miesięcznego osiąganego przez T. S. z tytułu pracy za granicą; wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni (np. zakup żywności, opłaty za prąd, wodę, telefon, koszty eksploatacji posiadanego samochodu itp.); stan majątkowy przebywającego za granicą współmałżonka T. S. (nieruchomości, samochody, przedmioty wartościowe). Dodatkowo skarżąca została zobligowana do nadesłania: dokumentów poświadczających wysokość uzyskiwanej emerytury (np. ostatni odcinek emerytury) oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) z okresu trzech ostatnich miesięcy (k. 17). W odpowiedzi Z. S. wywiodła, iż nie zna wysokości zarobków T. S., który przebywał ostatnio w kraju półtora roku temu. Wnioskodawczyni utrzymuje z mężem jedynie kontakt telefoniczny. Wyszczególnione wydatki miesięczne skarżącej stanowią: czynsz – około 300 zł; energia elektryczna – 30 zł; gaz – 30 zł; telefon – 60 zł; bilet miesięczny - 32 zł; ubezpieczenie [...] – około 70 zł. Pozostała część uzyskiwanego dochodu przeznaczona jest na pokrycie kosztów zakupu żywności i lekarstw (wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą na c.). Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła: odcinek emerytury za miesiąc [...] 2008 r. (k. 20). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu Z. S. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z przebywającym od [...] r. za granicą współmałżonkiem T. S. Małżonek skarżącej posiada zgromadzone oszczędności w kwocie ponad 4.000 funtów. Wnioskodawczyni nie potrafiła podać wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez T. S. Źródło utrzymania Z. S. stanowi emerytura w kwocie 1098,59 zł brutto (924,72 zł netto) miesięcznie (k. 20). Wyszczególnione miesięczne wydatki skarżącej wynoszą łącznie 522 zł (czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon, bilet miesięczny, ubezpieczenie) pozostała część uzyskiwanego dochodu przeznaczona jest na pokrycie innych stałych kosztów bieżącego utrzymania. Wnioskodawczyni jest osobą przewlekle chorą, ponoszącą zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Wykazany majątek rodziny stanowi: mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni [...] m². Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym współmałżonka skarżącej T. S. zasobów pieniężnych w kwocie ponad 4.000 funtów pozwala na uznanie, iż Z. S. jest w stanie pokryć koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. W tym miejscu należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Przepis ten nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, nie wyłącza go nawet pozostawanie małżonków w rozdzielności majątkowej (vide. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8; postanowienie NSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II FZ 629/07, niepublikowane). Nie wyklucza również tego obowiązku fakt pobytu jednego ze współmałżonków za granicą. Podkreślenia wymaga, iż zgromadzone zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe), powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sadowoadministracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy wielokrotnie je przewyższają. Niewątpliwie koszty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków (w tym zgromadzone oszczędności w kwocie powyżej 4 000 funtów) powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależnione jest zatem od wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie niniejszej dochód miesięczny Z. S. wystarcza do pokrycia wykazanych wydatków związanych z jej bieżącym utrzymaniem - przy jednoczesnym braku zadłużenia skarżącej w tym zakresie. Dodatkowego podkreślenia wymaga również, iż skarżąca nie nadesłała wyciągów z posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) za okres trzech ostatnich miesięcy, tym samym w tej części nie uczyniła zadość cytowanemu wezwaniu tut. Sądu z dnia z dnia 12 sierpnia 2008 r. Wobec powyższych okoliczności należało uznać, iż Z. S. nie wykazała w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego – kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia radcy prawnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.