II SA/Bk 498/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Spółki z o.o. z/s w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 5 lipca 2024 r. nr 2001-IOD.4802.10.2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz strony skarżącej T. Spółki z o.o. z/s w B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 5 lipca 2024 r. nr 2001-IOD.4802.10.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS"), na podstawie art. 58 i 59 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu wniosku T. Sp. z o.o. w B P. (dalej: "Spółka", "skarżąca") z 12 czerwca 2024 r. odmówił jejprzywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z 21 marca 2024 r. nr 318000-COC1.4802.5.2024.KK w sprawie nałożenia na kary pieniężnej. W uzasadnieniu DIAS podał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji NPUCS i załączonej koperty wynika, że decyzja została wysłana do Spółki 22 marca 2024 r. Przesyłka została awizowana po raz pierwszy 26 marca 2024 r. Równocześnie zaznaczono na zwrotnym potwierdzeniu odbioru ww. decyzji, że z powodu niemożności doręczenia (adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, osobie uprawnionej w lokalu siedziby), przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP[...], a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tym UP wraz z informacją o możliwością jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 3 kwietnia 2024 r. Z powodu niepodjęcia w terminie przesyłkę zwrócono do organu 10 kwietnia 2024 r. W ocenie organu odwoławczego przesyłka ta zawierała wszystkie informacje co do miejsca oraz terminu odbioru pisma, o których mowa w art. 44 § 1 i § 2 k.p.a. Z wniosku i z uzasadnienia postanowienia wynika, że strona, po uzyskaniu wiedzy o wydanej decyzji w wyniku upomnienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z 5 czerwca 2024 r. doręczonej na adres Spółki 10 czerwca 2024 r. złożyła 12 czerwca 2024 r. odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zdaniem DIAS, w przedmiotowej sprawie odwołanie zostało wniesione po upływie terminu do jego wniesienia. Spółka 10 czerwca 2024 r. powzięła wiadomość o wydanej decyzji, a dwa dni później, tj. 12 czerwca 2024 r., a więc z zachowaniem 7-dniowego terminu, złożyła wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając czynności, dla której był określony termin, tj. złożenia odwołania. Spółka nie uprawdopodobniła jednak, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ odwoławczy stwierdził, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Spółka przy zachowaniu należytej staranności mogła odebrać pismo we wskazanym przez operatora pocztowego miejscu i w terminie zaskarżyć decyzję. Operator pocztowy wykonał wszystkie niezbędne czynności przewidziane w art. 44 k.p.a. Wskazał, gdzie zawiadomienie o pozostawieniu pisma, tzw. awizo, zostało umieszczone. Informacja w tym zakresie w sposób czytelny znalazła odzwierciedlenie w zwrotnym potwierdzeniu jej odbioru. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 44 § 1 i § 4, art. 58, art. 59 § 2 i 134 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja NPUCS została skutecznie doręczona, mimo że korespondencja zawierająca tę decyzję wróciła do nadawcy w nienaruszonej formie wraz z podpisanym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, bez żadnej adnotacji listonosza wskazującej na odmowę jej przyjęcia lub inne uzasadnienie zwrotu. Spółka wskazała, że w dniu 26 marca 2024 r. listonosz Poczty Polskiej przyniósł korespondencję zawierającą ww. decyzję pod adres Spółki wskazany w KRS. Z informacji udzielonej telefonicznie skarżącej Spółce przez funkcjonariusza Urzędu Celnego w Białymstoku wynikało, że zwrotne potwierdzenie odbioru zostało podpisane przez osobę, którą pod tym adresem zastał pracownik poczty. Wskazał, że korespondencja w formie nienaruszonej wraz z podpisanym zwrotnym potwierdzeniem odbioru wróciła do Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku. Skarżąca podniosła również, że z informacji uzyskanej od funkcjonariusza celnego tej jednostki wynikało również, że listonosz na kopercie tej korespondencji nie dokonał żadnej adnotacji wskazującej na odmowę przyjęcia korespondencji lub inną uzasadniającą jej zwrot. Wskazała, że pod adresem Spółki korespondencję odbiera wiele podmiotów, przychodzi wiele korespondencji i przyczyną zaistniałej sytuacji mógł być błąd pracownika poczty i ogólne zamieszanie. Zwrot nienaruszonej korespondencji wraz z podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru osoby odbierającej, jeśli rzeczywiście taki tam widnieje, bez jakiejkolwiek adnotacji listonosza, Spółka uznaje za kuriozalny. Zdaniem autora skargi, organ uchylając się od wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem korespondencji i jej zwrotem przez Pocztę Polską, uznał skutek jej doręczenia przez tzw. doręczenie zastępcze z pokrzywdzeniem Spółki. Wskazał, że uznanie tej korespondencji przez organ za doręczoną było z gruntu błędne, co uzasadnia wniosek o jej ponowne nadanie na adres Spółki. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w takim stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej była prawidłowość rozpoznania przez organ wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z powołanej regulacji płynie podstawowy wniosek, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest możliwe w przypadku stwierdzenia, że doszło do uchybienia temu terminowi. Jeśli takie uchybienie nie wystąpiło, badanie zaistnienia przesłanek przywrócenia terminu i procedowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowe. Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż, jak zostało stwierdzone, nie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Naczelnika PUCS. Badając tę kwestię Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z 27 listopada 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 497/24 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 5 lipca 2024 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd uznał, że w sprawie nie sposób przyjąć, że wystąpiła możliwość skutecznego doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z wyjaśnieniami strony skarżącej pozwalała stwierdzić, że istniała w tej sprawie możliwość doręczenia korespondencji bezpośrednio jej adresatowi. Awizowanie korespondencji i próbę zastępczego doręczenia w takiej sytuacji sąd uznał za niedopuszczalne. Ponadto ocenił, że wypełnione przez pracownika poczty zwrotne potwierdzenie odbioru powoduje, że nie doszło do spełnienia przesłanek, które pozwalają na przyjęcie fikcji doręczenia. Zwrot nienaruszonej korespondencji wraz z podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru osoby odbierającej - p. K. G., bez jakiejkolwiek adnotacji listonosza, nie pozwalał przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia spornej decyzji. Doręczyciel na kopercie tej korespondencji nie dokonał żadnej adnotacji wskazującej na odmowę przyjęcia korespondencji lub inną uzasadniającą jej zwrot. Sąd przyjął, że skoro na druku dowodu doręczenia jest podpis pracownika Spółki, a jednocześnie listonosz nie wskazał przyczyny nieoddania przesyłki ww. pracownikowi, to nie można uznać za skuteczne doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. Skoro decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona skarżącej w sposób skuteczny, to stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia przez Spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, było wadliwe. W sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji nie można też mówić o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Termin ten nie rozpoczął bowiem biegu. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych niedopuszczalnym było, zdaniem sądu, orzekanie przez organ w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Zaskarżone postanowienie narusza przepisy art. 44 k.p.a. i art. 58 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy orzekając o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zobowiązany jest każdorazowo ustalić, czy istniały przesłanki do procedowania w tym trybie. W tym celu zobowiązany jest ocenić prawidłowość doręczenia decyzji, gdyż - jak wskazano - przywrócić można jedynie termin, któremu uchybiono. W tej sprawie organ dokonując ustaleń w ocenie Sądu uczynił to wadliwie. Przesądzenie skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i uchybienia w związku z tym terminowi do wniesienia odwołania jest warunkiem rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie. Tylko prawidłowo dokonane doręczenie wywołuje zatem związane z tą czynnością skutki prawne. Jeżeli więc nie doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej odwołania, co wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia czyni bezprzedmiotowym. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie złożyła odwołania w ustawowym terminie, twierdząc jedynie, że uchybienie to nie zostało przez nią zawinione (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 238/18 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 23 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 783/23, dostępne: jw.). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.