II SA/Bk 507/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata sprawy ze skargi T. P. i M. P. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia aktualizacji gleboznawczej klasyfikacji gruntów p o s t a n a w i a odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. T. P. i jego córka M. P. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (k. 21). Skarżący podnieśli, iż obecnie nie posiadają wolnych środków finansowych, którymi mogliby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej. Wnioskodawcy wskazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z W. P.. Skarżący wykazali brak dochodu. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha, stanowiące własność T. P. oraz o powierzchni [...] ha stanowiące własność M. P.. Skarżący nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności (k. 21-24) W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 08.08.2011 r. (k. 26) skarżący wykazali, iż jedynym źródłem utrzymania ich rodziny stanowi dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego o powierzchni. Córka w maja 2011 r. ukończyła szkołę i złożyła podanie o przyjęcie do pracy, ale jeszcze nie uzyskała odpowiedzi. Skarżący w gospodarstwie rolnym posiada: ciągnik [...], rok produkcji [...], narzędzia z lat 80-tych, samochód osobowy [...], rok produkcji [...], [...] krowę, [...] szt. małych cieląt, [...] sztuk warchlaków i dwie maciory po [...] kg. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż jest osobą schorowaną i wspólnie z rodziną nie starcza im środków na bieżące utrzymanie (k. 27) Do akt sprawy T. P., występujący również w imieniu M. P. dołączył: wyciąg z rachunku bankowego (k. 28-29) oraz dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki: odcinek za polisę ubezpieczeniową – 171,60 zł, fakturę za telefon komórkowy czerwiec – lipiec 2011 r. – 84 zł, fakturę NETIA; kwiecień 2011 r. - 114,67 zł, lipiec 2011 – 66,38 zł, dowód pokwitowania rocznego ubezpieczenia samochodu – 266 zł, kserokopie dowodów rejestracyjnych pojazdów, skierowanie do neurologa, faktury za olej napędowy: czerwiec 2011 r. – 149,99 zł, sierpień 2011 r. – 467 zł, 360 zł, dowód pokwitowania rocznego ubezpieczenia ciągnika – 57 zł, rachunek telefoniczny z kwietnia – 84,03 zł, pokwitowanie uiszczenia składki KRUS w kwietniu 2011 r.: za T. P. – 690 zł, za M. P. – 345 zł, rachunki za Canal+ - 38 zł, rachunki za energię elektryczną: kwiecień – 307,23 zł, lipiec – 328, 53 zł oraz fakturę za energię elektryczną ze zwrotem 227,78 zł w miesiącu kwietniu 2011 r. (k. 30-45). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna T. i M. P. uzasadnia tezę, iż są oni w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie kształtują się na poziomie 200 zł (k. 2) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W złożonych oświadczeniach wnioskodawcy wykazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z W. P. (matką i żoną). Źródłem utrzymania ich trzyosobowej rodziny pozostaje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego tj. łącznie 19,94 ha. M. P. aktualne poszukuje pracy. Skarżący przy tym w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego nie wskazali rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, wysokości dochodu oraz z jakiego tytułu (np. sprzedaż mleka lub płodów rolnych) dochód ten jest uzyskiwany. Poza tym rodzina skarżących posiada ciągnik [...], rok produkcji 1985, narzędzia z lat 80-tych, samochód osobowy [...], rok produkcji [...], [...] krowę, [...]szt. małych cieląt, [...]sztuk warchlaków i [...] maciory po 60 kg Do akt sprawy skarżący przedłożyli dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, skierowanie do neurologa oraz wyciąg z rachunku bankowego. Podsumowując ogólnie wskazane przez skarżących wydatki na przełomie lipca, sierpnia oraz wyliczone stosunku w skali roku lub kwartału należy podnieść, iż ze złożonych dokumentów wynika, iż rodzina skarżącej wydaje miesięcznie około 1.900 zł plus koszty wyżywienia. Podkreślić w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu wniosku skarżących oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa T. i M. P. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Rodzina skarżących wskazuje wprawdzie, iż utrzymuje się z gospodarstwa rolne, lecz nie wykazuje żadnych dochodów. Z przedłożonego zaś do akt wyciągu bankowego za okres maj – sierpień 2011 r. wynika, iż na koncie T. P. są wpływy w postaci renty – 472,52 zł, zwrotu podatku akcyzowego – 306,33 zł i faktur opiewających na kwotę 4.245,76 zł oraz 2.240 zł (k. 28-29). Natomiast wykazane wydatki wynoszą około 1.900 zł. Skarżący przy tym nie wykazują, aby posiadali jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny. W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżący nie udowodnili, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, bowiem ich oświadczenia w zakresie braku dochodu są niewiarygodne. Powyższe okoliczności prowadzą bowiem do wniosku, iż skarżący nie wskazali rzeczywistych kwot osiąganych przez ich rodzinę dochodów. Przedstawione zatem okoliczności odnośnie dochodów skarżących oraz ich wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Powyższe okoliczności, a w szczególności niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie wysokości osiąganego dochodu w kontekście ponoszonych wydatków nie pozwalają na przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.