II SA/Bk 522/17
WyrokWSA w Białymstoku2017-10-12
Skład orzekający: Mieczysław Markowski, Marek Leszczyński, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli na części nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia (budowa parkingu), a na innej części znajduje się pawilon handlowy, który nie jest trwale związany z gruntem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 107 § 3 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, Sąd uznał za zasadne naruszenie art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazując na konieczność jednoznacznego ustalenia, czy pawilon handlowy jest budynkiem w rozumieniu przepisów, co jest kluczowe dla oceny możliwości podziału nieruchomości i jej zwrotu.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, argumentując, że cel wywłaszczenia (budowa parkingu) nie został zrealizowany w całości, a na części nieruchomości znajduje się pawilon handlowy. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując na częściową realizację celu (parking) oraz na niemożność podziału nieruchomości ze względu na pawilon handlowy, który uznały za budynek w rozumieniu art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną interpretację przepisów dotyczących podziału nieruchomości zabudowanej oraz brak ustalenia, że pawilon handlowy nie jest trwale związany z gruntem.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody P. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty B. Zasądzenie od Wojewody P. solidarnie na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi K. P., B. W., J. W., J.W.– P. i L. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] marca 2017 roku, nr [...]; 2. zasądza od Wojewody P. solidarnie na rzecz skarżących K. P., B. W., J. W., J. W.– P. i L. C. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w B., oznaczonej na dzień wywłaszczenia numerami geodezyjnymi: [...], obręb [...], obecnie wchodzącej w skład działki oznaczonej w obrębie [...] Przemysłowy numerem geodezyjnym [...], stanowiącej własność Gminy B.
Decyzja Wojewody P. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Decyzją zatwierdzającą plan realizacyjny z dnia [...] lutego 1981 r., nr [...], wydaną przez Prezydenta Miasta B., działki stanowiące współwłasność R. W. i J. W., oznaczone numerami geodezyjnymi [...], zostały przeznaczone pod budowę parkingu przy ul. [...] przez P. w B. Następnie decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1981 r., nr [...], orzeczono o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości niezabudowanych, położonych w B. przy ul. [...], w tym nieruchomości oznaczonej numerami geodezyjnymi działek [...] o powierzchni 462 m2 i [...] o powierzchni 186 m2. Przejęcie nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę parkingu. Za przejętą nieruchomość oznaczoną numerami geodezyjnymi działek [...] o łącznej powierzchni 648 m2 zostało ustalone odszkodowanie w wysokości 35.571 zł.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2014 r. spadkobiercy ustawowi dawnych współwłaścicieli przedmiotowych działek, tj. K. P., B. W., J. W., J. W. i L. C., wnieśli o ich zwrot z uwagi na niezrealizowanie celu wywłaszczenia.
Starosta B. decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr. [...], odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że aktualnie część wywłaszczonej nieruchomości objęta wnioskiem o zwrot, wchodzi w skład działki oznaczonej numerem [...], stanowiącej własność Gminy B. Podczas oględzin nieruchomości ustalono, że obszar działki nr [...] w granicach dawnej działki nr [...] stanowi teren utwardzony w części asfaltem, a w części płytami betonowymi ażurowymi. Obszar utwardzony asfaltem pełni funcie wjazdu na parking urządzony na pozostałej części działki. Natomiast działka nr [...] w granicach dawnej działki nr [...] w części stanowi teren utwardzony płytami betonowymi ażurowymi, a w części stanowi teren zabudowany budynkiem parterowym, pełniącym funkcję handlową.
Dalej organ przytoczył przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 z późn. zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.) i stwierdził, że bieg terminów określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w odniesieniu do konkretnej nieruchomości nie mógł rozpocząć się przed ich wprowadzeniem do porządku prawnego, tj. 7-letni z dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli z dniem 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letni z dniem 22 września 2004 r.
W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że na części nieruchomości gruntowej będącej przedmiotem niniejszego postępowania, położonej w B., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...], stanowiącej obecnie część działki oznaczonej numerem [...], został zrealizowany cel wywłaszczenia oraz, że ta część nieruchomość była zgodnie z tym celem wykorzystana. Przedmiotowa nieruchomość w części zagospodarowana jako parking nie może być więc uznana za zbędną. Natomiast na części nieruchomości gruntowej stanowiącej obecnie obszar zabudowany budynkiem pawilonu handlowego, nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, tj. budowa parkingu. W związku z powyższym, tę część działki nr [...] należy uznać za zbędną na cel przejęcia. Z uwagi na powyższe zlecono uprawnionemu geodecie opracowanie dokumentacji geodezyjno-prawnej w celu wydzielenia części nieruchomości przeznaczonej do zwrotu. Jednakże uprawniony geodeta stwierdził brak podstaw prawnych do podziału działki nr [...] (w granicach dawnej działki nr [...], w części obecnie zabudowanej budynkiem pawilonu handlowego). Podziałowi, a w konsekwencji zwrotowi części działki zbędnej na cel wywłaszczenia, sprzeciwia się treść art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten czyni dopuszczalnym tylko taki podział działki, również w celu zwrotu jej części poprzednim właścicielom, który przebiegałby po pionowych ścianach budynku przez całą jego wysokość (od fundamentu po dach). Na żądanej do zwrotu nieruchomości położona jest tylko część budynku pawilonu handlowego. A zatem wydzielenie takich płaszczyzn w budynku pawilonu handlowego na działce nr [...] jest niemożliwe, gdyż granice dawnej działki nr [...] przebiegają w przypadkowych miejscach tego budynku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła J. W.
Decyzją z dnia z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], Wojewoda P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, zaś w uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia spornych kwestii, a zebrany w sprawie materiał dowodowy i jego analiza pozwoliły na prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie. W dalszej części uzasadnienia organ szczegółowo opisał przedmiot sprawy oraz dotychczasowy jej przebieg. Przytoczył też przepisy art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 ust. 1 i 2, a także dokonał ich interpretacji. Na tej podstawie stwierdził, że stanowisko organu I instancji zasługuje na aprobatę.
Dalej organ wyjaśnił, że w myśl art. 93 ust. 3b u.g.n., jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie odrębnie wykorzystywane części. W ocenie organu stosowanie powyższej zasady w sytuacji, gdy utworzenie nowej działki ewidencyjnej następuje na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej obecnie część innej działki, jest o tyle uzasadnione, że nowa granica ewidencyjna, gdy decyzja o zwrocie nieruchomości stanie się ostateczna, staje się granicą prawa własności przysługującego innemu podmiotowi niż dotychczas. Jeśli zatem nowa działka ma obejmować część budynku, to należy uznać za dopuszczalny tylko taki podział, gdy jego część zmieniająca właściciela będzie mogła być prawnie wyodrębniona. Powyższe oznacza, że w sprawach dotyczących podziału nieruchomości na potrzeby postępowania zwrotowego znajdują zastosowanie wymogi związane z podziałem budynku wzdłuż pionowych płaszczyzn ścian (podział nieruchomości zabudowanych). Jeżeli okaże się, że sposób podziału budynku pozostaje w sprzeczności z obowiązującymi regulacjami prawnymi, to zwrot zabudowanej części terenu nie jest możliwy.
W ocenie organu, w niniejszej sprawie, zgodnie z opinią geodety uprawnionego, nie da się podzielić nieruchomości w taki sposób aby nie naruszyć przepisu art. 93 ust. 3b u.g.n. Zaistniała sytuacja musi zatem skutkować wydaniem decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnieśli K. P., B. W., L. C., J. W. i J. W., w której zarzucili:
– naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.,
– naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że celem wywłaszczenia była budowa parkingu miejskiego przy ul. [...]. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek P. w B. w roku 1981. Jednak jak wynika z dokumentacji zebranej przez Starostę B., wskazane przedsiębiorstwo nie posiada w swoich zasobach dokumentacji dot. budowy tego parkingu, co oznacza, że nie budowało ono tego parkingu. Także Urząd Miejski potwierdził, że nie posiada takiej dokumentacji. Brak jest zatem dokumentów stwierdzających, że jest tam parking. Ponadto w chwili obecnej przy wjeździe na działkę [...] brak jest jakiegokolwiek oznakowania, że utwardzony plac jest parkingiem. Z rozmów z mieszkańcami sąsiednich posesji wynika, że w latach 80-tych był to teren nieutwardzony podmokły i był on wykorzystywany przez tzw. taksówki bagażowe i pojazdy ciężarowe wożące węgiel z tzw. sąsiedniej "Węglówki." Na początku lat 90 -tych kierowcy tych pojazdów sami na własny koszt nawieźli i ułożyli płyty ażurowe betonowe, które leżą do dnia dzisiejszego i stanowią plac utwardzony a nie parking.
Dalej skarżący wyjaśnili, że na części dawnej działki [...] posadowiony jest pawilon usługowo- handlowy o powierzchni 163 m2, który został wybudowany w roku 1996, a teren pod pawilonem został wydzierżawiony przez Urząd Miejski w B. i dzierżawiony jest do chwili obecnej przez osobę trzecią. Pawilon nie jest trwale związany z gruntem, a zatem nie jest budynkiem, a tylko obiektem budowlanym przeznaczonym do czasowego użytkowania. Z definicji budynku wynika, że jedynym kryterium niezbędnym do zaliczenia obiektu budowlanego do tej kategorii jest jego trwałe związanie z gruntem oraz posiadanie fundamentów. Natomiast pawilon usługowo-handlowy, w/g dokumentacji technicznej, posadowiony jest na tzw. niskim cokoliku ułożonym z bloczków betonowych. Dlatego nie ma tu zastosowania art. 93 ust. 3b ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast stan ten całkowicie wypełnia znamiona art. 136 i art. 137 tej ustawy.
Na koniec skarżący wskazali, że z tytułu dzierżawy i podatku od działalności usługowo - handlowej od 1996 r. Urząd Miejski w B. uzyskiwał korzyści finansowe, czego Starosta B. nie ustalił. W chwili obecnej czynsz dzierżawny wynosi 2200 zł a podatek z tytułu działalności handlowej wynosi 200 zł., zatem dochód UM w B. wynosi 2400 zł miesięcznie Przewidziana w art. 21 ust. 2 Konstytucji instytucja wywłaszczenia nie może prowadzić do przysposobienia wywłaszczycielowi korzyści zarobkowych lub fiskalnych dopóki nie zostanie zrealizowany cel wywłaszczenia. Zatrzymując w takiej sytuacji wywłaszczoną nieruchomość, państwo osiągało korzyści materialne kosztem swoich obywateli.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty, są zasadne.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147; dalej: "u.g.n.").
Zgodnie z dyspozycją art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji
o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140. Art. 137 ust. 1 u.g.n. wyjaśnia natomiast pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy spór nie dotyczy kwestii wynikającej z naruszenia terminu rozpoczęcia prac lub naruszenia terminu zrealizowania celu wywłaszczenia, tylko tego, czy cel wywłaszczenia został w ogóle zrealizowany.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca podlegają uchyleniu, gdyż zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, które to naruszenie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie art. 93 ust. 3b u.g.n., które to naruszenie, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., miało wpływ na wynik sprawy.
Przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest bowiem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, organy dopuściły się takiego naruszenia. Zauważenia bowiem wymaga, że jak trafnie wskazano w wyroku NSA z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 610/15, odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być jedynie konsekwencją ustalenia, że na nieruchomości tej doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia. Bez znaczenia w takiej sytuacji pozostaje zaś okoliczność, że po zrealizowaniu celu wywłaszczenia nieruchomość została zagospodarowana przez aktualnego właściciela w inny sposób.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy winny zatem pochylić się najpierw nad ustaleniem, czy nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia, czyli czy został wybudowany parking na całym obszarze działek o nr [...], które wchodzą obecnie w skład działki oznaczonej nr [...]. O ile bowiem skupiły się one na budowie parkingu na działce nr [...] i częściowo na działce nr [...], o tyle nie zbadały kwestii, czy czasami parking nie był też wybudowany na pozostałej części działki nr [...], na której znajduje się wybudowany dopiero w 1996 r. pawilon handlowy. Wywłaszczenie odbyło się bowiem w 1981 r., a pawilon pobudowano dopiero w 1996 r., czyli 15 lat później. Gdyby parking był zbudowany wcześniej, to jak wskazano już wyżej, późniejsza zmiana przeznaczenia tej części działki nr [...], na której postawiono następnie pawilon, pozostałaby bez wpływu na ocenę, czy nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia, którym było przecież wybudowanie parkingu.
Dodatkowo zauważenia wymaga, że organy nie wyjaśniły także innej, istotnej dla rozstrzygnięcia, kwestii. Otóż stanęły one na stanowisku, że przedmiotowy pawilon jest budynkiem w rozumieniu art. 93 ust. 3b u.g.n., bez poczynienia w tym kierunku jakichkolwiek badań. Na dzień orzekania nie dysponowały one (a przynajmniej się na to nie powołują) bowiem żadną dokumentacją, która by obrazowała, czym jest ten pawilon i jak został zbudowany. Dopiero skarżący dołączyli do skargi decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 10 października 1995 r. dotyczącą przedmiotowego pawilonu, a także decyzję z dnia 3 stycznia 1996 r. o pozwoleniu na budowę tymczasowego pawilonu handlowego wraz z opisem technicznym projektowanego obiektu w formie opisowej i rysunkowej. W opisie technicznym wskazano (k. 13 akt sądowych), że projektowany obiekt to pawilon handlowo-usługowy o konstrukcji drewnianej szkieletowej, nietrwale związany z gruntem, parterowy, z jednospadowym dachem. Natomiast na rysunku przedmiotowy obiekt został przedstawiony w ten sposób, że jego konstrukcja nośna (słupy), została posadowiona na fundamentach i ławach fundamentowych umieszczonych na głębokość 1,4 m pod ziemią – patrz k. 17 akt sądowych. Pomimo zatem określenia w opisie technicznym, że "posadowienie pawilonu wymaga ułożenia z bloczków betonowych lub wylania z betonu niskiego cokolika", oraz wskazania w decyzji o pozwoleniu na budowę, że inwestycja dotyczy "tymczasowego pawilonu handlowego", przedmiotowy obiekt, zgodnie zresztą z opisem technicznym, może być fizycznie trwale z gruntem związany, a zatem hipotetycznie może być uznany za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332). Kwestie te jednak wymagają wyjaśnienia i stosownych ustaleń, a Sąd nie jest uprawniony do zastąpienia w tym organów.
Jako zasadny należało także uznać zarzut naruszenia art. 93 ust. 3b u.g.n. We wskazanym przepisie jest bowiem wyraźna mowa o "wysokości budynku od fundamentu do przekrycia dachu", a to oznacza, że ustawodawcy chodziło o budynek, przez który należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (patrz definicja z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Sąd nie podziela stanowiska organów, że za budynek w rozumieniu omawianego przepisu może być uznany także obiekt, który nie jest budynkiem w rozumieniu cytowanego przepisu Prawa budowalnego. W szczególności nietrafne jest stanowisko organu odwoławczego wyrażone dopiero w odpowiedzi na skargę, że pojęcie "budynek" użyte w art. 93 ust. 3 b u.g.n. należy definiować przez pryzmat § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1034) i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) (Dz. U. poz. 1316 oraz z 2002 r. poz. 170). Przywołane przepisy definiują pojęcie budynku znacznie szerzej, lecz robią to na potrzeby inne niż podział nieruchomości. Z konstrukcji zaś art. 93 ust. 3b u.g.n., jak zresztą całego art. 93 u.g.n. wynika, że podział nieruchomości, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, dotyczy nieruchomości gruntowej. Ust. 2 omawianego przepisu stanowi bowiem jednoznacznie, że zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. A skoro tak, to sformułowanie użyte w art. 93 ust. 3b u.g.n. "jeżeli przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana" należy rozumieć przez pryzmat art. 4 pkt 1 u.g.n., że ilekroć w ustawie jest mowa o nieruchomości gruntowej, to należy przez to rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. Jeżeli zatem do nieruchomości gruntowej nie zalicza się budynków, które nie stanowią jej części składowych, to tym bardziej nie zalicza się obiektów, które w ogóle nie są z tą nieruchomością związane trwale. Wobec powyższego, skoro zgodnie z art. 96 ust. 1b u.g.n., w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1, a ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział, to nowa granica ewidencyjna staje się granicą prawa własności przysługującego innemu podmiotowi niż dotychczas. Jeśli zatem nowa działka ma obejmować część budynku, to należy uznać za dopuszczalny tylko taki podział, gdy jego część zmieniająca właściciela będzie mogła być prawnie wyodrębniona (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 25 września 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 540/12). Aby jednak część budynku znajdująca się na wyodrębnianej działce mogła zmienić właściciela, to ta część budynku musi być na trwale z gruntem połączona, gdyż w przeciwnym razie stanowić będzie nadal własność dotychczasowego właściciela tego obiektu, którym może być ktoś inny niż właściciel działki. Z tego wniosek, że obiekt, który nie jest na trwałe z gruntem związany (nie jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego), nie stanowi przeszkody do wydzielenia nowej działki w ramach zwrotu nieruchomości określonego w art. 136 ust. 3 u.g.n. A zatem, bez jednoznacznego ustalenia, czy przedmiotowy pawilon jest budynkiem, czy też obiektem nietrwale z gruntem związanym, nie da się odpowiedzieć na pytanie, czy w sprawie niniejszej znajdzie zastosowanie art. 93 ust. 3b u.g.n.
Jako niezasadne należy natomiast uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów w zakresie przyjęcia, że na dawnej działce nr [...] i części dawnej działki nr [...], zrealizowano cel wywłaszczenia w postaci parkingu. Brak stosownej dokumentacji odnośnie budowy parkingu pozostaje bez wpływu na fakt, że parking został faktycznie wybudowany. A o tym, że parking został wybudowany, świadczy już zapis z decyzji o warunkach zabudowy z dnia 10 października 1995 r.: "teren istniejącego parkingu o nawierzchni utwardzonej" – k. 9 akt sądowych. Istnienie parkingu także w dacie [...] grudnia 2015 r. potwierdziły oględziny – k. 80 akt adm., oraz zdjęcia wykonane podczas tych oględzin – k. 75-77 akt adm. Brak oznaczenia przedmiotowego parkingu jako parkingu (jak wskazują skarżący) pozostaje bez wpływu na to, że jest to parking. Teren ten bowiem jest ogólnodostępny i jak widać ze zdjęć, parkują tam samochody. Kwestia natomiast nieustalenia przez organy, ze względu na brak dokumentacji, kto parking wybudował, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż żaden przepis obowiązującego prawa nie nakazuje, aby cel wywłaszczenia był realizowany bezpośrednio przez podmiot, na którego rzecz nieruchomość wywłaszczono. Zresztą ze zdjęcia z k. 76 akt adm. wynika jednoznacznie, że teren parkingu został wyłożony płytami betonowymi, a wielkość inwestycji i jej jakość (utwardzenie terenu pod płytami powodujące gładkość nawierzchni) świadczą o tym, że musiała być ona dosyć kosztowna. Jako więc całkowicie nieprawdopodobne jawią się twierdzenia skarżących, że inwestycja ta została wykonana przez jakichś taksówkarzy, którzy okazyjnie korzystali z tego parkingu.
Jako niezasadny należy także uznać zarzut braku wyliczenia przez organy korzyści finansowych, które osiągnął Urząd Miejski w B. w związku z pobieraniem podatku oraz czynszu dzierżawnego z tytułu prowadzenia na części wywłaszczonej nieruchomości działalności usługowo – handlowej w pawilonie handlowym. Kwestie te pozostawały bowiem poza zakresem rozważań organów, gdyż nie mogły stanowić przedmiotu niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy wezmą pod uwagę argumentację przedstawioną przez Sąd w niniejszym wyroku, a przy wydawaniu rozstrzygnięcia zobowiązane będą uwzględnić dokonaną wykładnię omawianych przepisów.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło