II SA/Bk 524/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 4 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Ch. i B. Ch. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Ch. i B. Ch. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 27 czerwca 2024 r. Nr AB-III.7840.5.4.2021.RC w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. , R. Ch. i B. Ch. (dalej: "Skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Wojewody Podlaskiego (dalej: "Wojewoda") z dnia 27 czerwca 2024 r., nr AB-III.7840.5.4.2021.RC, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Łomżyńskiego nr 353/2022 (znak: ROŚ.6740.1.403.2021) z dnia 31 sierpnia 2022 r. zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą K. O. i T. P. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku garażowego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na działce nr [...] w m. J. Skarżący wnieśli również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że ww. inwestycja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wskazali, że realizacja pozwolenia na budowę może doprowadzić do powstania nieodwracalnych lub też trudnych do odwrócenia następstw. Ewentualne uwzględnienie skargi skutkować będzie bowiem wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, co pozbawi inwestora możliwości jej dokończenia. Taka sytuacja wymagać będzie wszczęcia odrębnego postępowania, zmierzającego do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. W ocenie Skarżących, biorąc pod uwagę zarówno nakład środków, jak również czas trwania ewentualnych postępowań w tym zakresie, zasadnym jest uniemożliwienie realizacji spornej inwestycji do czasu wydania przez sąd administracyjny wyroku w niniejszej spawie. Skarżący podnieśli także, że budowa projektowanego budynku mieszkalnego na działce [...] nieodwracalnie przesłoni ich budynek, a w szczególności pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, zlokalizowane na niskim parterze ich budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności, zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu. Ponadto, zauważyć należy, że niebezpieczeństwa, o których mowa w analizowanym przepisie, mogą dotknąć nie tylko skarżącego (wnioskodawcę), lecz także innych uczestników postępowania. Uzasadnia to konieczność przeprowadzania oceny potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej również przez pryzmat uwarunkowań odnoszących się na tle okoliczności sprawy do innych, niż skarżący, uczestników postępowania. Wstrzymanie wykonania aktu nie może szkodzić innym, a jego zastosowanie jest co do zasady wyjątkowe (zob. postanowienia NSA: z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt I OZ 1165/18; z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt I OZ 1041/16; z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie ochrony tymczasowej na czas postepowania sądowoadministracyjnego. Skarżący nie uprawdopodobnili bowiem, że wykonanie decyzji z 27 czerwca 2024 r. może narazić ich na niebezpieczeństwo, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W przepisie tym chodzi o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy konieczność wyważenia racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku strony skarżącej oraz interesów inwestora powoduje, że składający wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji byli obowiązani do szczegółowego uprawdopodobnienia okoliczności przemawiających za jego zasadnością. Tymczasem Skarżący ograniczyli się do ogólnych twierdzeń, które jako pozbawione szerszego uzasadnienia, a także stosownych wyliczeń, co do rozmiaru ewentualnych szkód, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez Sąd o wstrzymaniu wykonania kwestionowanej decyzji. Zauważyć należy, że o ile realizacja zamierzenia budowlanego prowadzi często do trwałej zmiany, chociaż na różną skalę, otoczenia inwestycji, to w ramach rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę, przedmiot oceny stanowi jedynie to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionego w sposób istotny i trwały będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków (por. postanowienie NSA z 6 lutego 2024 r., sygn. akt II OZ 40/24, CBOSA). Takich okoliczności Skarżący nie wskazali. Argumentacja w zakresie przesłonienia ich budynku stanowi w gruncie rzeczy polemikę z zastosowanymi w projekcie budowlanym rozwiązaniami i ewentualnym ich wpływem na nieruchomość sąsiednią. Tymczasem kontrola legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z obowiązującymi przepisami będzie miała miejsce na etapie merytorycznego rozpoznawania sprawy przez Sąd. Dodatkowo zauważyć należy, że specjalny charakter wstrzymania wykonania decyzji został podkreślony przez ustawodawcę w przepisie art. 35a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024 poz. 725), w którym wskazano, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję o pozwoleniu na budowę wstrzymanie wykonania tej decyzji na wniosek skarżącego sąd może uzależnić od złożenia przez skarżącego kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora z powodu wstrzymania wykonania decyzji. W przypadku uznania skargi za słuszną w całości lub w części kaucja podlega zwrotowi. W przypadku oddalenia skargi kaucję przeznacza się na zaspokojenie roszczeń inwestora. Mimo że w niniejszej sprawie Sąd nie zdecydował się na zastosowanie wspomnianego przepisu, to już sama możliwość uzależnienia wstrzymania wykonania decyzji od złożenia kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora potwierdza, że sąd rozpoznający wniosek musi ostrożnie wyważyć sprzeczne interesy inwestora i pozostałych stron postępowania. Zaakcentować też trzeba, że prowadzenie prac przez inwestora, mimo trwającego postępowania sądowego, odbywa się na jego wyłączne ryzyko, kwestia ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego, w razie uchylenia zaskarżonego aktu, będzie obciążać właśnie jego. Udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej nie może natomiast sprowadzać się do powstrzymania procesu inwestycyjnego w ogóle, a za zasadnością zastosowania takiej ochrony przemawiają tylko takie obiektywne okoliczności sprawy, które ze względu na negatywne i nieakceptowane prawem skutki, mogą powodować realne niebezpieczeństwa, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W przypadku wystąpienia negatywnych oddziaływań na nieruchomość Skarżących na etapie realizacji inwestycji, będą oni mogli zwrócić do organu nadzoru budowlanego, który w ramach własnych kompetencji może dokonać oceny prawidłowości wykonywanych robót i w razie potrzeby wydać w stosunku do inwestora odpowiednie nakazy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.