II SA/Bk 526/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-01-10
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Elżbieta Lemańska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo posiadanie znacznej ilości środków zastępczych wraz z akcesoriami do ich porcjowania, bez bezpośrednich dowodów na ich udostępnienie osobom trzecim, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za wprowadzanie ich do obrotu?Ratio decidendi
Samo posiadanie znacznej ilości środków zastępczych i narzędzi do ich porcjowania nie jest wystarczające do stwierdzenia faktu wprowadzenia ich do obrotu w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Organy administracyjne nie mogą opierać się wyłącznie na domniemaniu, że do wprowadzenia do obrotu doszło, lecz muszą wykazać ten fakt konkretnymi dowodami. W przeciwnym razie naruszone zostają przepisy postępowania, co może skutkować wadliwym zastosowaniem prawa materialnego.Stan faktyczny
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nałożył na K. A. karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Kara została nałożona po tym, jak podczas przeszukania lokalu mieszkalnego skarżącej zabezpieczono znaczne ilości substancji psychoaktywnych oraz akcesoria do ich porcjowania, w tym wagę elektroniczną. Organ uznał, że okoliczności te świadczą o wprowadzaniu środków do obrotu, mimo braku bezpośrednich dowodów na udostępnienie ich osobom trzecim. Decyzja organu I instancji została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 roku numer [...]; 2. zasądza od P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz skarżącej K. A. kwotę 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. (zwany dalej: "PPIS") decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] wymierzył K. A. (zwanej dalej również: "skarżącą") na podstawie art. 52a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2017 r., poz. 783 ze zm., dalej: "u.p.n.") karę pieniężną w kwocie 20.000 zł za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych posiadających w swoim składzie substancje psychoaktywne: 3-CMC, 4-CEC i mexedron, których wycofanie z obrotu nakazano skarżącej na mocy ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] stycznia
2017 r., podczas przeszukania lokalu mieszkalnego nr [...], położonego w budynku usytuowanym przy ul. Ś. [...] w B., zajmowanego przez K. A., funkcjonariusze Komendy Miejskiej Policji w B. zabezpieczyli: a) woreczek foliowy z zapięciem strunowym, b) zbryloną krystaliczną substancję koloru białego o łącznej wadze 22,24 g netto (po badaniu 22,12 g netto) z zawartością 4-CEC, c) częściowo zbryloną substancję sypką koloru białego o wadze 0,26 g netto (po badaniu 0,158 g netto) z zawartością MDPHP, d) krystaliczną substancję koloru biało-beżowego o wadze 0,44 g netto (po badaniach 0,43 g netto) z zawartością mexedronu, e) trzy opakowania koloru szarego z opisami treści: "MDPHP...", ,,4CEC..." "4CMC" i trzy woreczki foliowe z zapięciem strunowym, f) krystaliczną substancję sypką koloru białego o wadze 0,24 g netto (po badaniu 0,19 g netto) z zawartością 3-CMC, g) opakowanie
z opisem o treści: "cherry..." i woreczek foliowy z zapięciem strunowym.
Dokumentacja potwierdzająca powyższe, obejmująca m.in. protokół
z przeszukania ww. pomieszczenia mieszkalnego z dnia [...] stycznia 2017 r. wraz ze spisem i opisem rzeczy znalezionych w toku przeszukania oraz opinia Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w B. z zakresu badań chemicznych z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], a także protokoły: zatrzymania skarżącej z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz przesłuchania skarżącej
w charakterze podejrzanej z dnia [...] stycznia 2017 r., zostały, na mocy postanowienia organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] włączone do akt prowadzonego przez organ postępowania znak [...], w sprawie zakazu wprowadzania do obrotu środków zastępczych mających wpływ na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi oraz nakazu wycofania ich z obrotu została organowi przekazana przez Komendę Miejską Policji w B. Uzyskana
w toku tego postępowania opinia z zakresu badań chemicznych, sporządzona przez Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Policji w W. wykazała, że
w zabezpieczonym ww. materiale dowodowym, stwierdzono substancje psychoaktywne: 3-CMC, 4-CEC, MDPHP oraz mexedron, o łącznej wadze około 23,18 g netto po badaniach (sprawozdanie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r.). Postępowanie to zostało zakończone wydaniem w dniu [...] sierpnia 2017 r. decyzji nr [...] nakazującej skarżącej, na podstawie art. 44c ust. 4 u.p.n., wycofanie ww. środków z obrotu oraz orzekającej przepadek na rzecz Skarbu Państwa ww. zabezpieczonych w dniu [...] stycznia 2017 r. środków zastępczych wraz z opakowaniami. Decyzji tej w zakresie nakazu wycofania z obrotu tych środków, nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W ocenie organu I instancji, w przedmiotowej sprawie zachodzą wyraźne znamiona wprowadzania do obrotu ww. środków zastępczych. W tym zakresie organ wskazał, że oprócz tego, że podczas przeszukania w dniu [...] stycznia 2017 r.,
w lokalu mieszkalnym zajmowanym przez skarżącą, ujawniono w lodówce ww. środki zastępcze o łącznej wadze 23,18 g, to ujawniona waga elektroniczna posiadała na swojej powierzchni zabrudzenia delta-9-tetrahydrokannabinolu i kannabinolu, które pochodzą od ziela konopi lub żywicy konopi. W zabrudzeniach wagi oznaczono również obecność substancji 4-CEC, 3-CMC, 4-CMC oraz N-etylopentynolu. Ponadto zabezpieczono woreczki foliowe z zapięciami strunowymi. Okoliczności te, w ocenie organu świadczą o tym, że skarżąca wprowadzała do obrotu środki zastępcze.
W tym zakresie organ nie dał wiary zeznaniom skarżącej złożonym w dniu
[...] sierpnia 2017 r., w trakcie których stwierdziła, że nie wie skąd znalazły się ww. tzw. dopalacze w jej domu, a także waga, na której, z niewiadomych dla niej przyczyn, ujawniono ślady dopalaczy. Organ oparł swoje stanowisko na braku logiczności tych zeznań, ich przeciwstawności względem materiału dowodowego oraz na okoliczności ujawnienia podczas przeszukania również środków odurzających grupy I-N i IV-N.
Powołując się na art. 4 pkt 34 u.p.n., zawierający definicję czynności wprowadzania do obrotu, organ stwierdził, że jej zakres obejmuje również postawę bierną polegającą na pozostawieniu do dyspozycji (przyzwoleniu), a więc także stwarzanie możliwości nabycia takich środków w danym miejscu. Mając zaś na względzie sporządzoną w dniu [...] marca 2018 r. opinię biegłego sądowego
z zakresu toksykologii i chemii sądowej - specjalisty z zakresu Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej, wskazał, że wywołująca efekt stymulujący średnia porcja przyjmowanego jednorazowo dopalacza z grupy syntetycznych katynonów takich jak ujawnione w mieszkaniu substancje, waha się w granicach od 20 do 100 mg.
W związku z powyższym z zabezpieczonych środków zastępczych można sporządzić od 232 do 1159 jednorazowych dawek. Najczęściej zaś spotykanymi obecnie na rynku porcjami dilerskimi są ilości od ok. 0.3 -1.0 g proszku. W związku
z tym, z zatrzymanych u skarżącej środków można by przygotować od 23.18 do 77.26 porcji dilerskich. Tak znaczna ilość środków zastępczych oraz akcesoria do ich porcjowania, w tym waga zanieczyszczona śladowymi ilościami tych substancji, dostarczyły organowi wystarczającego przekonania, że skarżąca wprowadzała do obrotu środki zastępcze.
Organ wskazał, że wymierzając przedmiotową karę na podstawie art. 52a u.p.n. uwzględnił całokształt działalności skarżącej, w szczególności ilość rodzajów środków zastępczych, zaś ustalając jej wysokość kierował się w szczególności ilością tych środków zastępczych, ilością szacunkowych dawek aktywnych (tj. minimalnej ilości substancji psychoaktywnej, którą można wywołać stan odurzenia), a także faktem szkodliwego i niebezpiecznego dla zdrowia lub życia odziaływania po spożyciu zabezpieczonych środków oraz taryfikator. Organ wziął również pod uwagę przesłanki wynikające z art 189d k.p.a., w zakresie w jakim nie są one sprzeczne
z art. 52a u.p.n., ustanawiające tzw. dyrektywy wymiaru kary, a przy tym wagę
i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, która w przypadku wprowadzania środków zastępczych do obrotu jest dobrem nadrzędnym i szczególnie chronionym. Ponadto organ uwzględnił okoliczność, że jest to pierwszy czyn popełniony przez skarżącą, a także świadomość oraz dobrowolność jej działania, ukierunkowanego na chęć osiągnięcia zysku ze sprzedaży środków zastępczych kosztem zdrowia, a nawet życia ludzkiego. Organ wskazał, że wymierzona kara jest najniższą możliwą – określoną w art. 52a u.p.n.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. (dalej: "PPWIS") utrzymał w mocy ww. decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, podzielił ocenę materiału dowodowego, dokonaną przez PPIS, w zakresie stwierdzenia na jego podstawie znamion wprowadzania przedmiotowych substancji do obrotu oraz wykluczenia ich przeznaczenia na użytek własny. W tym względzie organ podkreślił, że na podstawie art. 80 k.p.a. może on opierać swoje ustalenia na dowodach pośrednich.
Organ wskazał, że na gruncie u.p.n. za wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i nowych substancji psychoaktywnych (rozdział 6 u.p.n.) służy kara administracyjna, zaś za określone czyny dotyczące środków odurzających
i substancji psychotropowych, ponosi się odpowiedzialność karną (rozdział 7 u.p.n.). Odnosząc się natomiast do definicji wprowadzania substancji do obrotu, organ odwoławczy wskazał, że na gruncie art. 52a u.p.n. obejmuje ona każdą postać udostępniania środków innej osobie oraz jest rozumiana szeroko, a więc tak, jak wskazuje na to art. 4 ust. 34 u.p.n. – tj. jako każda postać udostępnienia osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, a nawet jedynie "przy okazji". Wskazując, że zasady wiedzy, doświadczenia i logicznego rozumowania nakazują przyjąć, że ilość, zawartość i sposób przechowywania ujawnionych w mieszkaniu skarżącej środków, a także zabezpieczona waga i woreczki foliowe, wskazują na ich przeznaczenie do dalszej odsprzedaży, organ odwoławczy w pełni podzielił ustalenia oraz wnioski organu I instancji, a przy tym i podstawy wymiaru kary pieniężnej, wymierzonej skarżącej.
Skargą skierowaną do tut. Sądu, K. A., działająca przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości ww. decyzję, zarzucając jej w punkcie I:
1) Rażące naruszenie przepisów prawa tj.:
A. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 44b u.p.n. przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że
w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca dopuściła się wprowadzenia do obrotu zakazanych substancji, podczas gdy z ustaleń faktycznych wynika, że nie podjęła ona żadnych starań w kierunku udostępnienia ww. środków osobom trzecim, nie stwarzała ona mianowicie możliwości do nabycia środków w miejscu swojego zamieszkania;
b) art. 62 ust. 2 u.p.n. przez błędną wykładnię pojęcia: "znacznych ilości środków" i przyjęcie wyłącznie zawyżonego czynnika ilościowego, podczas gdy zgodnie z aktualnie obowiązującą linią orzeczniczą analizując ww. pojęcie brać należy na wzgląd czynniki ilościowe, ale i jakościowe, a także i to,
w jakim celu sprawca środki te lub substancje posiadał.
B. Mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na:
- niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym, nie wyjaśnieniu, czy skarżąca faktycznie wprowadzała substancje zakazane do obrotu, m.in. nie załączono do akt niniejszego postępowania akt postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. akt: [...];
- dowolnej ocenie materiału dowodowego polegającej na odmowie przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej przy jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na niekorelującym
z pozostałą częścią materiału dowodowego, domniemaniu co do wprowadzenia przez skarżącą niedozwolonych substancji do obrotu;
a) art. 8 i 107 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji
w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego organ uznał, że wyjaśnienia skarżącej, nie polegają na prawdzie;
b) wobec decyzji, której dotyczy skarga także: naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- wskutek których wobec skarżącej orzeczono karę pieniężną mimo braku występowania w stanie faktycznym sprawy ustawowych przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia, przez co doszło do rażącego naruszenia prawa i istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięć.
2) Wydanie jej w oparciu o decyzję I instancji ostatecznej i decyzji PPIS z dnia
[...] sierpnia 2017 r., nr [...], co do których także zachodzą podstawy do stwierdzenia ich nieważności wobec rażącego naruszenia prawa wynikającego z tożsamych uchybień procesowych i materialnych.
Uchybienia te, w ocenie pełnomocnika skarżącej skutkowały tym, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Ewentualnie zaś, w razie stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności, zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił w punkcie II:
1) Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 44b u.p.n. przez błędne jego zastosowanie i przyjęcie, że
w okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca dopuściła się wprowadzenia do obrotu zakazanych substancji, podczas gdy z ustaleń faktycznych wynika, że nie podjęła ona żadnych starań w kierunku udostępnienia ww. środków osobom trzecim, nie stwarzała ona mianowicie możliwości do nabycia środków w miejscu swojego zamieszkania;
b) art. 62 ust. 2 u.p.n. przez błędną wykładnię pojęcia: "znacznych ilości środków" i przyjęcie wyłącznie zawyżonego czynnika ilościowego, podczas gdy zgodnie z aktualnie obowiązującą linią orzeczniczą analizując ww. pojęcie brać należy na wzgląd czynniki ilościowe, ale i jakościowe, a także
i to, w jakim celu sprawca środki te lub substancje posiadał.
2) Mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.:
a) art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. polegające na:
- niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego
i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym, nie wyjaśnieniu, czy skarżąca faktycznie wprowadzała substancje zakazane do obrotu, m.in. nie załączono do akt niniejszego postępowania akt postępowania karnego toczącego się przed Sądem Rejonowym w B. pod sygn. akt: [...];
- dowolnej ocenie materiału dowodowego polegającej na odmowie przyznania waloru wiarygodności wyjaśnieniom skarżącej przy jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia wyłącznie na, niekorelującym z pozostałą częścią materiału dowodowego, domniemaniu co do wprowadzenia przez skarżącą niedozwolonych substancji do obrotu;
c) art. 8 i 107 k.p.a. polegające na nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego organ uznał, że wyjaśnienia skarżącej, nie polegają na prawdzie;
d) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu
I instancji;
- wskutek których wobec skarżącej orzeczono karę pieniężną mimo braku występowania w stanie faktycznym sprawy ustawowych przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia.
Wobec powyższych zarzutów skarżąca wniosła o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji. Na wypadek zaś stwierdzenia braku podstaw do stwierdzenia nieważności, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu I instancji.
Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze sporządzonego po wydaniu decyzji II instancji dokumentu - tj. wysłanego w dniu
[...] lipca 2018 r. (datowanego na dzień [...] lipca 2018 r.) oraz załączonego do skargi, wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PPIS z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], w przedmiocie nakazania skarżącej wycofania z obrotu środków zastępczych oraz przepadku wymienionych w ww. rozstrzygnięciu przedmiotów, jak również potwierdzenia nadania ww. pisma oraz z kopii z akt ww. decyzji - na okoliczność istnienia podstaw do stwierdzenia nieważności kolejno wydawanych
w przedmiotowej sprawie decyzji z powodu rażącego naruszenia przez organ administracji przepisów prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pełnomocnik organu w dniu [...] grudnia 2018 r. złożył do akt sprawy prawomocną decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia
[...] października 20918 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję PPWIS z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji PPIS z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] (k. 53-55).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja P. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Materialnoprawną podstawę dla wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U.
z 2017 r., poz. 783; dalej: "u.p.n."), a w szczególności przepis art. 52a ust. 1, zgodnie
z którym kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł.
W myśl bowiem art. 44 b ust. 1 u.p.n, ustawodawca zakazał wytwarzania, przywozu i wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków zastępczych i innych substancji psychoaktywnych.
Zgodnie zaś z art. 4 pkt 34 u.p.n. określenie wprowadzanie do obrotu oznacza udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych.
Z art. 52a ust. 1 u.p.n. wynika, że odpowiedzialności administracyjnej podlega obiektywnie każda osoba, która wprowadza do obrotu środek zastępczy (tzw. dopalacze). W utrwalonym orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że przez "wprowadzenie do obrotu", o jakim mowa w art. 52a ust. 1 u.p.n., należy rozumieć udostępnienie w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13; z dnia 29 września 2015 r., sygn., akt II OSK 1407/15; z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt: II OSK 2255/15,
II OSK 1400/15, II OSK 996/15, II OSK 1799/15, II OSK 2794/15, II OSK 2984/15 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu: z dnia
15 listopada 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 40/16; z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt
IV SA/Wr 526/16 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 385/16,
w Gliwicach: z dnia 27 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 674/16).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone decyzje zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co pociągnęło za sobą wadliwe zastosowanie art. 52a ust. 1 u.p.n.
W sprawie niniejszej nie ma sporu odnośnie kwestii, że substancje znalezione u skarżącej są środkami zastępczymi w rozumieniu omawianej ustawy. Poza sporem jest także, że kara pieniężna została wymierzona skarżącej za "wprowadzenie do obrotu" na terytorium RP środków zastępczych. Spór dotyczy natomiast faktu, czy skarżąca wprowadziła do obrotu środki zastępcze.
Zdaniem Sądu, stanowisko organów w przedmiocie uznania, że skarżąca wprowadziła do obrotu środki zastępcze jest nieprawidłowe, a co najmniej przedwczesne. Sąd zwraca uwagę, że w konkretnym przypadku organy administracyjne wymierzając karę nie stwierdziły "wprowadzania do obrotu" przez skarżącą środków zastępczych na podstawie jakiegokolwiek dowodu, ale wprost przyznały, że wobec faktu ujawnienia znacznej ilości środków zastępczych
w pomieszczeniu użytkowanym przez skarżącą, co oznacza że była ona w ich posiadaniu, nabrały przypuszczenia, że mogła wprowadzić je do obrotu.
W przedmiotowej sprawie przy wymierzaniu kary administracyjnej organy oparły się zatem wyłącznie na domniemaniu, że zakwestionowane środki zastępcze miały zostać wprowadzone do obrotu. Tymczasem jak to już wyżej wskazano, przez "wprowadzenie do obrotu", o jakim mowa w art. 52a ust. 1 u.p.n., należy rozumieć udostępnienie środka zastępczego w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 661/17). W konsekwencji prowadząc postępowanie w celu wymierzenia kary pieniężnej, organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzenia do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie
i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 526/16). W sprawie niniejszej organy utożsamiły natomiast samo posiadanie przez skarżącą znacznej ilości środków zastępczych oraz narzędzi do ich porcjowania
z wprowadzaniem ich do obrotu. Uczyniły to przy tym bez jakiegokolwiek dowodu dającego podstawę do przyjęcia, że rzeczywiście uzasadnionym jest przyjęcie faktu, iż doszło do wprowadzenia tych środków do obrotu. Co więcej organy nie podjęły nawet próby wykazania, aby to skarżąca przekazała komukolwiek posiadane substancje. Tymczasem oparcie się przez organy wyłącznie na przypuszczeniu, że środki zastępcze mogły być wprowadzane do obrotu, choćby nawet przypuszczenie to znajdowało pewne uzasadnienie w logicznym rozumowaniu z uwagi na ilość posiadanych środków, jest niedopuszczalne wobec konieczności jednoznacznego stwierdzenia, że rzeczywiście środki te wprowadzano do obrotu. Sam zamiar wprowadzenia do obrotu nie jest bowiem wystarczający do uznania, że to wprowadzenie do obrotu nastąpiło (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 maja
2018 r., sygn. akt III SA/Kr 7/18).
Sąd nie podziela przy tym stanowiska organów odnośnie interpretacji wyroku WSA w Gdańsku z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 898/10. W orzeczeniu tym wskazano bowiem, że w ramach normy art. 80 k.p.a., organ dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, może uznać daną okoliczność za udowodnioną, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego z innych ustalonych faktów, a w sprawie brak jest bezpośrednich środków dowodowych wykazujących dane okoliczności. Skonstruowanie domniemania faktycznego wymaga jednak uprzedniego udowodnienia faktów, na podstawie których organ wnioskuje o zaistnieniu innego faktu.
W ocenie niniejszego składu orzekającego, z udowodnionych faktów w postaci posiadania przez skarżącą znacznych ilości środków zastępczych oraz narzędzi do ich porcjowania nie można przyjąć za okoliczność udowodnioną, że wprowadzała ona te środki do obrotu. Z faktów tych można co najwyżej wywodzić, że miała ona taki zamiar, może nawet czyniła ku temu przygotowania, ale nadal brak jest dowodu na okoliczność wprowadzenia ich do obrotu. Sam zaś zamiar (por. wyrok WSA
w Krakowie z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 7/18, a także wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 302/18 i z dnia
10 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 590/18) oraz samo przygotowanie do wprowadzenia do obiegu znacznej ilości środków zastępczych (por. wyrok WSA
w Lublinie z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 661/17), nie są wystarczające do uznania, że to wprowadzenie nastąpiło. Powyższe oznacza, że organy przedwcześnie uznały za udowodniony fakt wprowadzenia przez skarżącą do obrotu tych środków.
Co więcej nawet przy założeniu, że "udostępnianie" jest pojęciem szerszym niż "dawanie", "wręczanie", "przekazywanie", w myśl powoływanego przez organy obu instancji wyroku WSA w Lublinie z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 276/16 i oznacza także samo "stwarzanie możliwości" nabycia takich środków
w danym miejscu np. w lokalu mieszkalnym, trudno jest uznać na podstawie akt niniejszej sprawy, że skarżąca prowadziła w pomieszczeniu jakakolwiek działalność, w wyniku której stwarzała nawet "przy okazji" możliwość nabywania takich środków przez inne osoby. Taka sytuacja nie została wykazana w sprawie niniejszej, co więcej jak już wyżej wskazano, organy nie prowadziły postępowania w powyższym kierunku. W tym miejscu jeszcze raz podkreślić należy, że samo ujawnienie środków zastępczych posiadanych przez skarżącą oraz narzędzi do ich porcjowania nie przesadza o tym, że do obrotu tymi środkami doszło.
Sąd zwraca ponadto uwagę, że z notatki urzędowej Komendy Miejskiej Policji z dnia [...] stycznia 2017 r., na którą powołuje się organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wynika że powodem przeszukania mieszkania skarżącej była informacja
o mogących się znajdować pod tym adresem środków odurzających. Notatka ta nie stanowi jednak - wbrew twierdzeniom organu – potwierdzenia, że doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych, a jedynie wskazuje powód dokonanego przeszukania. Sąd nie kwestionuje faktu, że dokument ten stanowi dowód w sprawie administracyjnej, jednakże jego ocena w powiązaniu z pozostałym materiałem sprawy nie daje podstaw do wywodzenia o wprowadzaniu do obrotu środków zastępczych przez skarżącą. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego treść notatki, czy nawet pozwalającego na zweryfikowanie jej treści. W szczególności żaden z policjantów nie potwierdził, że wie o rozprowadzaniu przez skarżącą takich środków lub widział takie zdarzenie, które potwierdzałoby treść tej notatki. Podobnie decyzja z dnia [...] sierpnia 2017 r [...] dotycząca wycofania z obrotu środków zastępczych zabezpieczonych przez Policję podczas przeszukania lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącą oraz przepadku na rzecz Skarbu Państwa i zniszczenia na koszt strony postępowania przedmiotowych środków zastępczych", na którą powołują się organy w swoich decyzjach, nie stanowi swoistego prejudykatu do wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Wydanie tej decyzji nastąpiło w odrębnym postępowaniu, w oparciu o odmienną podstawę prawną.
W obowiązującym zaś porządku prawnym brak jest przepisu, który wskazywałby, że wydanie decyzji o wycofaniu z obrotu środków zastępczych warunkuje wymierzenie omawianej kary. Inaczej rzecz ujmując, wbrew przekonaniu organów inspekcji sanitarnej wydanie decyzji o wycofaniu z obrotu środków zastępczych nie zwalniało organów od prowadzenia własnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy doszło do wprowadzenia do obrotu środków zastępczych. Na rozpatrzenie sprawy niniejszej mogły mieć wpływ ustalenia fatyczne dokonane
w postępowaniu w sprawie wycofania z obrotu środków zastępczych, jednakże okoliczności te winne być ocenione jak każdy inny dowód zgromadzony w danej sprawie, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego.
Końcowo wskazać należy, że prawidłowe rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej, wiążące się z właściwym zastosowaniem odpowiednich norm prawa materialnego, uzależnione jest od uprzedniego wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania odpowiednich dowodów i ich oceny,
w myśl reguł przewidzianych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zmaterializowanie owych reguł powinno przejawiać się w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym po myśli art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu powyższe reguły postępowania bezopornie zostały naruszone przez organy obu instancji w stopniu mogącym mieć wpław na wynik sprawy, co skutkowało z kolei naruszeniem prawa materialnego.
Sąd nie znalazł natomiast powodów do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem kwestionowane rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja ta została podjęta na podstawie obowiązującego prawa, przy stosowaniu którego nie doszło do jego rażącego naruszenia.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy dostosują się do wskazań zawartych
w uzasadnieniu. Dla przypisania konkretnej osobie odpowiedzialności z art. 52a ust. 1 u.p.n., konieczne jest wskazanie rzeczywistych dowodów świadczących
o wprowadzeniu do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Dowodów tych nie mogą zastąpić domniemania, że do takiej czynności doszło lub mogło dojść.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a. oraz
art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Na koszty w łącznej kwocie 3.617 zł składa się opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz minimalna stawka za opłaty za czynności adwokackie w kwocie 3600 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło