II SA/Bk 560/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi P. U. K. "C." Sp. z o.o. w S. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. U. K. "C." Sp. z o.o. w S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Bk 560/11 UZASADNIENIE Decyzją z [...].05.2011 r. (błędnie wskazano rok 2010) nr [...] W. – M. Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P. U. K. "C. b." Sp. z o.o. w B. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ ustalił podczas kontroli w dniu 06.04.2011 r., że wykonujący przewóz kierowca A. W. nie okazał do kontroli ważnej karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, a na szybie czołowej pojazdu nie znajdował się ważny odcinek samoprzylepny przedmiotowej karty. Odwołanie od powyższej decyzji złożyło P. U. K. "C. b." Sp. z o.o. w S. dołączając pełnomocnictwo procesowe udzielone przez Prezesa Zarządu Przedsiębiorstwa radcy prawnemu Z. H. W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, którą wydano nieuwzględniając braku możliwości zakupu przez kierowcę karty opłaty za przejazd po drogach krajowych w innym punkcie niż urząd pocztowy miejsca kontroli. Wskazano, że odpowiedzialność administracyjna uregulowana w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie wyklucza uniknięcia odpowiedzialności poprzez wykazanie okoliczności niezależnych od kierowcy, powodujących brak możliwości zakupu karty celem umieszczenia jej we właściwym miejscu przed rozpoczęciem transportu. Postanowieniem z [...].06.2011 r. znak [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 134 Kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania kwestionując prawidłowość pełnomocnictwa udzielonego przez stronę radcy prawnemu, przedłożonego wraz ze środkiem zaskarżenia, jako nieobejmującego postępowania przed organem odwoławczym, a wyłącznie przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym. Wskazano też na brak możliwości ustalenia osoby uprawnionej do reprezentowania strony, bowiem nie wskazano w odwołaniu adresu do korespondencji. Skargę na powyższe postanowienie złożyła do sądu administracyjnego Spółka "C. b." w S. zarzucając naruszenie art. 6, 7, 9 i 10 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, co naruszyło zasadę czynnego udziału strony, art. 15 Kpa poprzez brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, art. 64 § 2 Kpa poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia braków pełnomocnictwa, art. 134 Kpa poprzez nieprawidłowe zastosowanie tego przepisu w przypadku ustalenia uchybienia przepisowi art. 64 § 2 Kpa. Zdaniem strony skarżącej w przypadku wątpliwości co do istnienia umocowania radcy prawnego do reprezentowania strony – organ powinien był zastosować art. 64 § 2 Kpa i wezwać stronę do usunięcia braków odwołania, w tym do potwierdzenia czynności dokonanej przez pełnomocnika, którego umocowanie kwestionował. Wskazała, że omyłkowo dołączono do odwołania inne pełnomocnictwo. Oświadczyła, że potwierdza czynność wniesienia odwołania dokonaną przez pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że do oceny działań pełnomocników profesjonalnych należy stosować podwyższone kryteria staranności. Zatem omyłkowe dołączenie do odwołania innego pełnomocnictwa (z innym niż wymagany zakresem umocowania) – nie może być okolicznością usprawiedliwiającą niewykazanie istnienia umocowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem kwestionowane postanowienie wydano z naruszeniem przepisów procesowych i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Przedmiotem oceny jest postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wydane na podstawie art. 134 Kpa z powodu, zdaniem organu, niedołączenia do tego środka zaskarżenia - przez wnoszącego go pełnomocnika -właściwego dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do reprezentowania ukaranej Spółki "C. b." w S. w postępowaniu przed Głównym Inspektorem Transportu Drogowego. Zgodzić się należy z ustaleniem organu odwoławczego, że istotnie pełnomocnictwa o wyżej wskazanych cechach w aktach administracyjnych brak. Do odwołania dołączono pełnomocnictwo z 04.01.2011 r. udzielone radcy prawnemu Z. H., ale obejmujące "prowadzenie sprawy przed sądami powszechnymi i Sądem Najwyższym". Nie można jednak zaakceptować sposobu działania organu odwoławczego w zaistniałej sytuacji, który faktycznie ograniczył prawo strony do obrony jej interesu prawnego. Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada informowania, zgodnie z którą organy zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania (art. 9 zd. 1 Kpa). Jednym ze szczegółowych sposobów realizacji tej zasady jest wezwanie strony do usunięcia w terminie 7 dni braków podania, jeśli nie czyni ono zadość wymaganiom wynikającym z przepisów prawa (art. 64 § 2 Kpa). Bezspornie jednym z powyższych braków, w przypadku pisma składanego w postępowaniu administracyjnym przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika, jest dokument pełnomocnictwa, który powinien być złożony przy dokonywaniu czynności procesowej z umocowania strony. Jeśli taki dokument nie jest złożony lub budzi wątpliwości organu – powinien on zastosować tryb z art. 64 § 2 Kpa i wezwać pełnomocnika do złożenia właściwego dokumentu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, a jeśli osoba wskazana jako pełnomocnik nie może pełnić tej roli (np. z powodu ograniczeń ustawowych co do kwalifikacji lub kategorii podmiotów mogących być pełnomocnikami) – organ powinien wezwać stronę, również w trybie art. 64 § 2 Kpa, do podpisania odwołania pod rygorem jego pozostawienia bez rozpoznania (vide wyrok NSA z 26.10.2011 r., I OSK 1866/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Niezależnie od powyższego wskazać należy, że udzielenie pełnomocnictwa jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym, zatem ma do niej odpowiednie zastosowanie przepis art. 103 § 1 Kodeksu cywilnego regulujący instytucję rzekomego pełnomocnika (falsus procurator) tj. podmiotu, który działa za stronę nieposiadając pełnomocnictwa, ale którego czynność strona może potwierdzić nadając jej walor ważności (vide wyroki WSA w Warszawie z 08.03.2007 r., I SA/Wa 52/07 oraz WSA w Gdańsku z 19.03.2008 r., II SA/Gd 817/07, CBOSA). Zatem potwierdzenie przez stronę skarżącą w sprawie niniejszej czynności wniesienia odwołania przez radcę prawnego Z. H. (dokonane przed Głównym Inspektorem Transportu Drogowego) mogłoby sprawić, że wywoływałaby ona właściwe jej skutki prawne (obowiązek organu merytorycznego rozpoznania odwołania). Takiej okazji jednak w sprawie niniejszej skarżąca Spółka nie miała, bowiem organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność środka zaskarżenia niedając jej szans na wypowiedzenie się co do istnienia umocowania. Zauważyć przy tym należy, że takie potwierdzenie zostało zawarte w skardze. Sąd nie podziela argumentacji organu, iż brak było możliwości ustalenia istnienia prawidłowego pełnomocnictwa na etapie odwoławczym z powodu niewskazania adresu do korespondencji. Z odwołania wynika, że został wskazany adres strony odwołującej się i w ocenie sądu była to wystarczająca informacja, aby przeprowadzić procedurę uzupełnienia braków z art. 64 § 2 Kpa. Brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku dokonania czynności przez osobę nielegitymującą się właściwym pełnomocnictwem wezwanie do przedłożenia właściwego dokumentu może być kierowane wyłącznie na adres rzekomego pełnomocnika, a nie strony – zwłaszcza gdy pełnomocnik podaje tylko adres strony, a nie swój. Nie można również zgodzić się z argumentem, że wyższa staranność działania oczekiwana od profesjonalnego pełnomocnika uzasadnia stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w każdym przypadku, gdy odwołanie złożył pełnomocnik, ale dołączając niewłaściwy dokument pełnomocnictwa. Konsekwencje niedochowania przez pełnomocnika szczególnej staranności działania powinny być stosowane zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, czego w sprawie niniejszej zabrakło. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera rozróżnienia między działaniem profesjonalnego pełnomocnika a strony przez takiego niereprezentowanej, co tyczy się również zastosowania art. 64 § 2 Kpa. Wywodzić z tego należy, że przepis ten ma zastosowanie zawsze w sytuacji wniesienia podania niespełniającego wynikających z przepisów prawa wymagań, które dadzą się uzupełnić, a więc również i w sytuacji, gdy podanie wnosi profesjonalny pełnomocnik (radca prawny). Reasumując stwierdzić należy, że kwestionowane postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania było przedwczesne, bowiem zastosowano art. 134 Kpa nie umożliwiając stronie uzupełnienia braków złożonego środka zaskarżenia w trybie art. 64 § 2 Kpa, ewentualnie nie umożliwiając jej potwierdzenia dokonanej w jej imieniu przez nieprawidłowo umocowanego pełnomocnika czynności prawnej. Stanowi to o naruszeniu art. 9, 134 i 64 § 2 Kpa, które niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem istnieje duże prawdopodobieństwo uzupełnienia braków przez stronę, co umożliwiałoby merytoryczne rozpoznanie odwołania. W postępowaniu prowadzonym po niniejszym wyroku Główny Inspektor Transportu Drogowego ponownie, tym razem jednak merytorycznie (wobec potwierdzenia czynności wniesienia odwołania przez stronę w skardze, co eliminuje konieczność wzywania do tego potwierdzenia lub do przedłożenia właściwego dokumentu umocowania) - rozpozna odwołanie z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej i wyda decyzję stosując odpowiednią normę art. 138 § 1 lub § 2 Kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. W punkcie 2. wyroku na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonalności kwestionowanego orzeczenia do czasu uprawomocnienia się wyroku. W punkcie 3. na podstawie art. 200 w zw. z art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) zasądzono zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz skarżącego.