II SA/Bk 570/18
WyrokWSA w Białymstoku2019-07-11
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Marcin Kojło, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego jest zgodne z prawem, jeśli obowiązek ten wynika z ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej, a zobowiązany nadal uchyla się od jego wykonania?Ratio decidendi
Postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki jest zgodne z prawem, jeśli obowiązek ten wynika z ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej, a zobowiązany nadal uchyla się od jego wykonania. Grzywna ta stanowi środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym, mający na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku poprzez dolegliwość finansową, a jej wysokość powinna być ustalona zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uwzględniając specyfikę obowiązku rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., które utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w wysokości 13 554,15 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego. Obowiązek ten wynikał z ostatecznej decyzji z 2012 r., której prawomocność została potwierdzona w licznych postępowaniach sądowych i administracyjnych. Skarżący kwestionował zasadność nałożenia grzywny, zarzucając naruszenie przepisów prawa egzekucyjnego i proceduralnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] nakładające na M. W. grzywnę w wysokości 13 554,15 zł w celu przymuszenia wykonania obowiązku wynikającego z decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...].
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego
w B. - w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego - decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] nakazał M. W. (dalej powoływany również jako: "skarżący") wykonanie rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr geod. [...] przy ul. K. w B., tj. ściany o długości 4,50m z zadaszeniem od strony frontowej oraz trzech ścian dł. 1,5 m - każda -
z wykonaną nad nimi płytą żelbetową gr. 10 cm.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. -
w postępowaniu odwoławczym - ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r.
nr [...] uchylił w części - dotyczącej zakresu wykonania obowiązku - zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz orzekł wykonanie rozbiórki niżej wymienionych elementów: ściany o długości 4,50m z zadaszeniem od strony frontowej, trzech ścian dł. 1,5 m - każda - z wykonaną nad nimi płytą żelbetową gr. 10 cm, jednej ściany dł. 1,30 m (zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do decyzji), a w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję.
Skarga na ww. decyzję złożona przez skarżącego do WSA w Białymstoku została odrzucona przez ten Sąd postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 663/12, zaś skarga kasacyjna wywiedziona od tego rozstrzygnięcia została odrzucona postanowieniem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 663/12.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu - złożonego przez skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] czerwca
2012 r., prawomocną decyzją z dnia [...] maja 2015r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji, a decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną ww. decyzję z dnia [...] maja 2015 r. W postępowaniu skargowym zainicjowanym przez skarżącego, WSA w Warszawie - postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. sygn. VII SA/Wa 2254/15 odrzucił skargę na ww. decyzję z [...] lipca 2015r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie to jest prawomocne. Z uwagi na powyższe ustalenia organy uznały, że ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. jest prawomocna i wykonalna.
W tym stanie rzeczy organ I instancji w dniu [...] czerwca 2015r. wystosował do skarżącego upomnienie nr [...] dotyczące wykonania obowiązku rozbiórki rozbudowanej części budynku gospodarczego. Skarżący odebrał upomnienie w dniu [...] czerwca 2015r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - w aktach sprawy PINB PG), natomiast pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. (data wpływu do organu I instancji –
[...] lipca 2015 r.) złożył wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie rozbiórki.
W nawiązaniu do ww. wniosku, organ I instancji udzielił skarżącemu odpowiedzi, że zawieszeniu może ulec tylko postępowanie będące w toku, natomiast przedmiotowe postępowanie jest zakończone ostateczną decyzją (pismo z dnia
[...] lipca 2015 r.).
Skarżący w dalszym ciągu nie wykonał jednakże rozbiórki, stąd organ
I instancji wystawił tytuł wykonawczy z dnia [...] lipca 2015r. nr [...]
(nr [...]), dotyczący wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. (data stempla Poczty Polskiej – [...].08.2015r.) skarżący złożył do organu egzekucyjnego, tj. PINB PG w B. zarzut
w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, stwierdzając że tytuł wykonawczy został wydany z rażącym naruszeniem prawa - art. 26 ustawy z dnia
17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) - poprzez pochopne jego wydanie, mimo braku prawomocnych orzeczeń w sprawie złożonych wniosków. Zobowiązany wniósł jednocześnie
o uchylenie zaskarżonego tytułu wykonawczego oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia wszystkich postępowań w tym postępowania prowadzonego przez GINB.
Na skutek rozpoznania powyższych wniosków, organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na mocy art. 20 § 4, art. 22 § 4 i art. 33 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oddalił zarzut na wyżej opisany tytuł wykonawczy, natomiast postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na mocy art. 20 §1 pkt 4 i art. 56 tej ustawy, odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego.
W postępowaniach zażaleniowych zainicjowanych przez skarżącego – . Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r., a postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. nr [...] - postanowienie z dnia [...] sierpnia 2015 r. WSA w Białymstoku - w postępowaniach skargowych zainicjowanych przez skarżącego - postanowieniem z dnia 12 października 2016 r. sygn. II SA/Bk 728/15 odrzucił skargę na postanowienie z dnia 23 września 2015 r., a postanowieniem z dnia 12 października 2016 r. sygn. II SA/Bk 729/15 odrzucił skargę na postanowienie z dnia 24 września 2015 r. NSA w postępowaniu zażaleniowym - postanowieniami z dnia 21 lutego 2017r. sygn. II OZ 134/17 i II OSK 135/17 - oddalił zażalenie na postanowienie WSA w Białymstoku: z dnia 12 października 2016 r. sygn. II SA/Bk 728/15 i z dnia 12 października 2016 r. sygn. II SA/Bk 729/15.
Z uwagi na fakt, że skarżący nadal nie wykonywał obowiązków wynikających
z ww. ostatecznej decyzji, co potwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lipca 2017 r., organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2018 r., którym na mocy 20 § 1 pkt 4, art. 119, art. 121 §4 i §5 oraz art. 122 ww. ustawy nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 13554,15 zł w celu przymuszenia, ponadto nałożył obowiązek uiszczenia opłaty egzekucyjnej za wydanie postanowienia w wysokości 68,00 zł.
W wyniku rozpoznania zażalenia złożonego przez M. W. na powyższe rozstrzygniecie, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Organ odwoławczy wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy, wobec uchylania się skarżącego od wykonania ciążącego na nim obowiązku wynikającego
z ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., organ zobowiązany był do nałożenia grzywny w celu przymuszenia zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo określił wysokość opłaty egzekucyjnej i zgodnie z przepisem art. 121 § 5 ww. ustawy wyliczył wysokość grzywny. Wyliczona - przez organ I instancji - powierzchnia części budynku, objętej nakazem rozbiórki, zgodnie z załącznikiem graficznym egzekwowanej ostatecznej decyzji z dnia 18 czerwca 2012 r. wynosi: 4,50 m x 1,30 m + 1,50 m x 7,0 m = 16,35 m2. Natomiast zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie ceny 1 m kwadratowego powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2017 r.(Dziennik Urzędowy GUS z 2018 r., poz. 9) przyjęta przez organ egzekucyjny do wyliczeń cena 1 m2 powierzchni budynku wynoszącą 4145 zł jest prawidłowa. Wysokość grzywny - zgodnie z art. 121 § 5 ustawy, wynosi: 16,35 m2 x 1/5 x 4145 zł = 13554,15 zł i została zatem wyliczona prawidłowo.
Odnosząc się natomiast do zarzutów zażalenia, organ w całości uznał je za nieuzasadnione. W szczególności zarzut naruszenia wszystkich artykułów - wymienionych w skarżonym postanowieniu - ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uznano za nietrafny. Organ odwoławczy - po przeprowadzeniu powyższej analizy - takich naruszeń nie dopatrzył się. Podobnie oceniono zarzut pominięcia w niniejszym postępowaniu postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OZ 353/15 oraz postanowienia WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2017 r. i 2 czerwca 2017r. sygn. akt VII SA/Wa 2254/15. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pierwsze z wyżej wymienionych postanowień zostało wydane przez NSA po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie WSA w Białymstoku z dnia
17 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 663/12 odmawiające przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jego skargi na decyzję z [...] czerwca 2012 r. Natomiast co istotne w niniejszej sprawie decyzja ta jest prawomocna i wykonalna. Prowadzone zaś przez WSA w Warszawie postępowanie skargowe zakończone zostało prawomocnym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. akt VII/SA/Wa 2254/15 odrzucającym skargę M. W. na decyzję z dnia [...] lipca 2015 r. Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] maja 2015 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji PWINB z dnia [...] czerwca 2012 r.
W skardze złożonej do tutejszego Sądu skarżący ponownie zarzucił naruszenie oraz obrazę wszystkich artykułów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wymienionych w zaskarżonym postanowieniu, w szczególności art. 59 "pkt 5" tej ustawy oraz artykułów dotyczących k.p.a., w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego wskazany artykuł dotyczy wydania decyzji a nie postanowień. Skarżący ponownie wskazał na fakt pominięcia postanowienia WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca
2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2254/15. Nadto podniósł naruszenie art. 162 k.p.c. – poprzez pominięcie milczące dyspozycji § 1 pkt 2 tej normy, mającej zastosowanie w sprawie niniejszej. Faktem bowiem jest, że decyzja
z dnia [...] czerwca 2012 r. [...] jest prawomocna. Na tej podstawie skarżący wniósł o "uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie wymierzonej bezprawnie niewykonalnej grzywny oraz umorzenie postępowania w całości jako bezprzedmiotowe i bezprawne".
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację prezentowaną w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, prowadziły postępowanie w zgodzie
z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w oparciu
o poczynione ustalenia sformułowały prawidłowe wnioski i zastosowały właściwe przepisy prawa.
Przedmiotem dokonywanej kontroli sądowej jest postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Podstawę materialnoprawną dla nałożenia omawianego środka egzekucyjnego stanowi art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca
1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., zwanej dalej "ustawą"). Zgodnie z tym przepisem, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym (§ 2). Jak wynika
z powyższego, omawiana grzywna jest środkiem egzekucyjnym o charakterze przymuszającym. Jej celem jest doprowadzanie do wykonania określonego obowiązku w sposób pośredni, to jest poprzez dolegliwość nałożonej na zobowiązanego grzywny.
W niniejszej sprawie wykonanie konkretnych obowiązków wypływa z decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] uchylającej w części - dotyczącej zakresu wykonania obowiązku - decyzję organu I instancji oraz orzekającej o nakazie wykonania rozbiórki samowolnie rozbudowanej części budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce o nr geod. [...] przy ul. K. w B., niżej wymienionych elementów: ściany o długości 4,50 m z zadaszeniem od strony frontowej, trzech ścian dł. 1,5 m - każda - z wykonaną nad nimi płytą żelbetową gr. 10 cm, jednej ściany dł. 1,30 m (zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do decyzji), a w pozostałej części utrzymującej w mocy tę decyzję.
Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna i prawomocna. Jak wynika bowiem z ustaleń organów znajdujących potwierdzenie w aktach sprawy, skarga na ww. decyzję złożona do tut. Sądu przez M. W. została odrzucona postanowieniem z dnia 5 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 663/12, skarga zaś kasacyjna wywiedziona od powyższego postanowienie została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 663/12. Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu - złożonego przez skarżącego - wniosku o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., decyzją z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności, a decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...]- po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2015 r.
W postępowaniu skargowym zainicjowanym przez skarżącego, WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. sygn. VII SA/Wa 2254/15 odrzucił skargę na ww. decyzję z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postanowienie to jest prawomocne.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych "dopóki w obrocie prawnym pozostaje decyzja nakładająca określony obowiązek, dopóty możliwe jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji w celu jego wykonania" (vide: wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 października 2007 r. sygn. akt II SA/GL 335/07, Lex 347899). Dodać przy tym należy, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania mają wyłącznie charakter formalno – prawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Organ egzekucyjny nie bada zatem ww. decyzji merytorycznej, lecz tylko podejmuje działania przy zastosowaniu obowiązujących przepisów prawa do jej wykonania. Przedmiotowa decyzja nie podlega również kontroli sądowej
w niniejszym postępowaniu, albowiem wykracza to poza zakres rozpoznawanej sprawy.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że obowiązek wykonania opisanej rozbiórki stał się wymagalny z chwilą uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r. Wobec zaś nie spełnienia go w sposób dobrowolny podlegał on egzekucji administracyjnej.
Stosownie natomiast do treści art. 15 ustawy, warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest uprzednie przesłanie zobowiązanemu przez wierzyciela pisemnego upomnienia, zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku
z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, albowiem postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Celem instytucji upomnienia "przedegzekucyjnego" uregulowanego w wyżej powołanym przepisie jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia postępowania. Zauważyć przy tym należy, że przepis § 1 art. 15 ustawy pełni podobną rolę do art. 11 k.p.a i ma na celu wyjaśnienie przyczyn podjętych działań, które w efekcie mają skłonić do dobrowolnego, a nie przymusowego wykonania obowiązku (tak: D. Jankowski, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wydawnictwo UNIMEX, Wrocław 2006, str. 174-175).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego PG w B. sporządził w dniu
[...] czerwca 2015 r. pisemne upomnienie, w którym wezwał skarżącego do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., jednakże skarżący pomimo świadomości nałożonego nań obowiązku w dalszym ciągu go nie wykonywał. W tym stanie rzeczy wierzyciel wystawił na skarżącego tytuł wykonawczy TW-2 nr [...] r. z dnia [...] lipca 2015 r. dotyczący wykonania obowiązku nałożonego decyzja z dnia [...] czerwca 2012 r. Do dnia wydania postanowienia przez organ I instancji skarżący jednakże nie spełnił ciążącego na nim zobowiązania. Potwierdzeniem powyższego jest kontrola organu I instancji dokonana w terenie
w dniu [...] lipca 2017 r., podczas której stwierdzono, że obowiązek rozbiórki nałożony ww. decyzją nie został wykonany.
W tym stanie faktycznym i prawnym w ocenie Sądu - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zasadnie zastosował grzywnę w celu przymuszenia, jako środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, doręczając skarżącemu postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz odpis tytułu wykonawczego.
Jak już wyżej wskazano grzywnę w celu przymuszenia nakłada się
w szczególności, w wypadku gdy ciążący na zobowiązanym obowiązek może być spełniony tylko osobiście przez niego lub gdy użycie innego środka egzekucyjnego jest niemożliwe albo niecelowe.
Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7
§ 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 ustawy (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku
i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
W niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego - wykonania zastępczego. Podkreślić przy tym należy, iż zgodnie z art. 125 § 1 ustawy w razie wykonania obowiązku przewidzianego w tytule wykonawczym, nałożone
a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126 ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna może być
w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, iż środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem
o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem zgodnie z art. 127 i 133 § 1 ustawy, obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego.
Zaskarżonym postanowieniem wymierzono grzywnę w celu przymuszenia
w wysokości 13 554,15 zł. Organ uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny.
W tym miejscu podkreślić należy, że grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nakazu rozbiórki. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Zgodnie z art. 121 § 4 ustawy, w przypadku egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Tę okoliczność podkreślił organ II instancji. Skarżący uchylała się od wykonania nałożonego na niego obowiązku. Z okoliczności sprawy nie wynika, aby brak wykonania nałożonego obowiązku był od skarżącego niezależny bądź wykonanie rozbiórki części obiektu, związane było ze szczególnymi trudnościami. W ocenie Sądu dokonana powyżej ocena nie nosi cech dowolności i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym
w sprawie materiale dowodowym.
Z kolei z art. 121 § 5 wynika, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. W ocenie Sądu, organy prawidłowo obliczyły wysokość grzywny uwzględniając przy tym komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 22 lutego 2018 r., zgodnie z którym cena 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2017 r. wyniosła 4145 zł. Kwota grzywny została wyliczona w następujący sposób: (16,35 m2 x 1/5 x 4145 zł = 13 554,15 zł).
Końcowo zauważyć należy, że nałożona grzywna nie ma charakteru karnego, a jej jedynym celem jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania orzeczonego nakazu. Skarżący nie musi uiszczać nałożonej grzywny, może zwolnić się z tego obowiązku poprzez wykonanie orzeczonego nakazu rozbiórki. Wówczas zastosowanie znalazłaby dyspozycja przepisu art. 125 § 1 ustawy, zgodnie z którą
w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone,
a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu na wniosek zobowiązanego. Nadto, zgodnie z art. 126 ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w 75 % lub w całości. Skarżący, jeżeli wykona nakaz rozbiórki, może zatem domagać się zwrotu znacznej części lub całości uiszczonej kwoty.
Podkreślić również należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że z treści art. 121 ustawy nie można wywodzić, że organ ma obowiązek uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego, bowiem zobowiązany może się uwolnić od zapłacenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek. (vide: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., OSK 1148/04, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2005 r., OSK 1140/04, wyroki dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonemu postanowieniu nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego, w szczególności zarzutu naruszenia przepisów wyartykułowanych przez skarżącego w skardze.
W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego
w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów zażalenia, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło