II SA/Bk 582/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w całości w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. T. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 55) podając, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem miesięcznego utrzymania wnioskodawczyni pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu hodowli drobiu w wysokości 140 zł miesięcznie (1.680 zł rocznie za 2011 r.). Prowadzone gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu (z uwagi na wzrost kosztów produkcji rolnej). Skarżąca jest osobą schorowaną (choroba nowotworowa, nadciśnienie, choroba nerek oraz schorzenia kręgosłupa), w związku z tym do ciężkich prac polowych zmuszona jest wynajmować robotników. Hodowla drobiu odbywa się sezonowo. W skład majątku skarżącej wchodzą: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego). T. K. całość uzyskiwanych dochodów przeznacza na bieżące utrzymanie, w tym wysokie koszty produkcji rolnej oraz leczenia, dlatego też nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 46-48). Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z Urzędu Gminy w Sz. o ilości posiadanych gruntów rolnych (k. 50) oraz decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia zaliczek na podatek dochodowy od dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej za rok 2011 (k. 51). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2012 r. wnioskodawczyni wskazała, iż posiada inwentarz żywy: [...] maciory, [...] tuczniki i [...] warchlaki. T. K. jest właścicielką ciągnika rolniczego rok produkcji [...] i następujących maszyn rolniczych: przyczepy A., rok produkcji [...], przyczepki samochodowej, rozrzutnika, obornika, brony, siewnika nawozów, opryskiwacza i kultywatora. Skarżąca podkreśliła, iż na [...] ha obsiewa jedynie [...] ha i są to zboża na własny użytek. Określając wydatki z prowadzonego gospodarstwa rolnego wnioskodawczyni podniosła, iż w 2012 r. sprzedała [...] sztuk prosiąt po [...] zł. Pozostały dochód skarżąca uzyskuje z hodowli drobiu, prowadzonej tylko w sezonie wiosenno – letnim, z dwóch "rzutów". I tak za pierwszy "rzut" uzyskała przychód w wysokości 61.340,67 zł, przy kosztach produkcji 56.983,79 zł, natomiast w "rzucie" drugim uzyskała przychód w kwocie 55.350,57 zł, przy kosztach 58.019,93 zł. Do kosztów tej produkcji wnioskodawczyni zaliczyła koszty energii elektrycznej, wody, ropy do ciągnika, opału do ogrzania kurnika, koszty odsetek od kredytu oraz koszty sprzątnięcia kurnika. Przedstawiając swoje wydatki związane z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni wskazała, z rozliczeniem poszczególnym opłat, iż jej wydatki wyniosły w maju 2012 r. 1.479,36 zł, w czerwcu 2012 r. 2.059,26 zł, a w lipcu 2012 r. 4.685,30 zł. Wnioskodawczyni otrzymała dopłaty z Unii Europejskiej do prowadzonej produkcji rolnej w IV kwartale 2011 r. w łącznej wysokości 12.320 zł i zostały one przeznaczone na pokrycie kosztów produkcji rolnej. Wnioskodawczyni końcowo podniosła, iż posiada samochód osobowy marki V. G. [...], rok produkcji [...], a jego miesięczny koszt eksploatacji wynosi 200 zł ( k. 55-57). Do akt sprawy T. K. dołączyła: kserokopię dokumentów potwierdzających uzyskiwany z hodowli drobiu dochód oraz ponoszone wydatki, w tym umowę kredytową kwoty [...] zł z dnia [...] kwietnia 2012 r. (k. 59-105), decyzję w sprawie przyznania płatności z UE (k. 106-107) oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...]maja 2012 r. do [...] sierpnia 2012 r. (k. 108-109). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna T. K. uzasadnia tezę, iż jest ona w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie kształtują się na poziomie 200 zł oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru W złożonym oświadczeniu T. K. wykazała, iż pozostaje sama w gospodarstwie domowym. Jedynym źródłem utrzymania skarżącej pozostaje dochód uzyskiwany z tytułu gospodarstwa rolnego, w tym hodowli drobiu. W 2010 r. skarżąca hodowała [...] sztuk drobiu rzeźnego (k. 51), osiągając z tego tytułu roczny dochód szacunkowy w wysokości 1.680 zł, co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące roku 140 zł. Z oświadczenia złożonego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni natomiast wskazała, iż w tym roku ze sprzedaży prosiąt uzyskała kwotę 900 zł, natomiast ze sprzedaży w dwóch "rzutach" kurcząt w sumie uzyskała przychód w wysokości 116.691,24 zł, przy kosztach 115.003,72 zł. Dochód z tego tytułu wyniósł zatem 1.687,52 zł. (k. 55-56). Dodatkowo skarżąca uzyskała dopłaty do gruntów rolnych w łącznej wysokości 12.320,47 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 1.026,70 zł (k. 56). Wydatki miesięczne wnioskodawczyni, w tym eksploatacja samochodu wynoszą: w maju 2012 r. - 1.679,36 zł, w czerwcu 2012 r. - 2.259,26 zł, a w lipcu 2012 r. - 4.885,30 zł (opłaty za: prąd, wodę, telefon itp.). Majątek T. K. stanowi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), z czego [...] ha jest uprawiane na własny użytek. Wnioskodawczyni dnia [...] kwietnia 2012 r. zaciągnęła kredyt na finansowanie bieżącej działalności rolniczej tj. zakup pasz dla kurcząt na kwotę [...] zł (k. 104). Skarżąca jest osoba schorowaną (stan po przebytej chorobie nowotworowej i inne schorzenia). Po przeanalizowaniu wniosku skarżących oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa T. K. budzi uzasadnione wątpliwości, co do jej zgodności ze stanem faktycznym. Skarżąca wskazuje wprawdzie, iż utrzymuje się z gospodarstwa rolne, lecz dochody te kształtują się w sumie na poziomie 1.241,70 zł. Natomiast wykazane wydatki wynoszą: w maju 2012 r. - 1.679,36 zł, w czerwcu 2012 r. - 2.259,26 zł, a w lipcu 2012 r. - 4.885,30 zł. Deklarowane kwoty miesięczne dochodu są zatem niewystarczające do pokrycia podstawowych potrzeb skarżącej, ponadto wnioskodawczyni spłaca kredyt obrotowy na kwotę 20.000 zł, nie wykazując przy tym zaległości z tego tytułu. Skarżąca przy tym nie wykazała, aby posiadała jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny. Z przedłożonego zaś do akt wyciągu bankowego za okres maj – sierpień 2012 r. wynika, iż saldo końcowe za każdy miesiąc zamyka się dodatnią kwotą np. z [...] lipca 2012 r. na kwotę 50.525,08 zł, natomiast na datę 20 sierpnia 2012 r. wnioskodawczyni dysponuje kwotą 10.547,14 zł (k. 108-109). Powyższe wskazuje, iż na datę złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. 13.08.2012 r. wnioskodawczyni dysponowała środkami finansowymi do pokrycia kosztów wpisu od skargi oraz ustanowienia pełnomocnika z wyboru. W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, bowiem jej oświadczenia w zakresie braku środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych są niewiarygodne. Przedstawione zatem okoliczności odnośnie dochodów skarżącej oraz jej wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż T. K. w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o jej złej sytuacji finansowej, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona środkami, co potwierdza stan konta bankowego, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i pokrycia pozostałych kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 1-3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.