II SA/Bk 586/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi K. A. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie zaniechania prowadzenia robót budowlanych I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. H. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...], na podstawie art. 123 §1 oraz 59 §2 kpa, odmówił K. A. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w sprawie zaniechania prowadzenia robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że K. A. w sposób oczywisty uchybił czternastodniowemu terminowi do złożenia odwołania od decyzji - przewidzianemu w art. 129 §2 kpa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, bowiem, że termin ten rozpoczął się w dniu 5 czerwca 2008 r., a upłynął w dniu 18 czerwca 2008 r., tymczasem odwołanie zostało złożone w Urzędzie Pocztowym w D. B. w dniu 19 czerwca 2008 r. Dalej organ wyjaśnił, iż warunkiem przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie przesłanek zawartych w przepisie art. 58 §1 i §2 kpa, a mianowicie uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminu, wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. O braku zaś winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przedmiotowej sprawie K. A. w żadnej sposób nie wykazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Podnoszony zaś przez stronę argument o przekroczeniu terminu tylko o jeden dzień nie świadczy o braku takiej winy. Nie wyklucza on, bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (w przedmiotowej sprawie sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Powołując się na powyższe okoliczności organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł K. A. W uzasadnieniu podniósł, że przyczyną wniesienia odwołania z uchybieniem 14-dniowego terminu był stres, na jaki naraził go w trakcie postępowania Powiatowy Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż w ostatnim dniu terminu do złożenia odwołania tj. 18 czerwca 2008 r. na poczcie były strajki i nie miał on możliwości wysłania listu poleconego przed jej zamknięciem. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2008 r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, argumentując, iż organ – stosownie do treści art. 9 kpa – zobowiązany był pouczyć stronę o tym, że powinna ona uprawdopodobnić brak swojej winy w uchybieniu terminu. Gdyby, bowiem należycie pouczono skarżącego, ten niewątpliwie uprawdopodobniłby fakt niezłożenia w terminie odwołania, uzasadniając to, jak to uczynił w skardze – strajkami na poczcie. Skarżący chciał w ostatnim dniu terminu wysłać odwołanie listem poleconym, ale nie zdążył tego uczynić, gdyż właśnie w tym czasie trwały strajki. Była to jednak okoliczność niezależna od skarżącego, której nie mógł on przezwyciężyć mimo największych chęci. W ocenie pełnomocnika skarżącego organ naruszył również przepisy art. 7 i 77 kpa, albowiem nie poczynił w sprawie żadnych ustaleń w zakresie istnienia lub braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a sprawy tego typu winny być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione nie podważyły legalności skarżonego postanowienia. W szczególności uznać należy, iż P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prawidłowo ustaliło stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie ocenił wskazane przez skarżącego powody opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r., uznając, iż skarżący nie uprawdopodobnił należycie braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. została doręczona skarżącemu za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w D. B. w dniu 4 czerwca 2008 r. i odbiór jej został pokwitowany przez dorosłego domownika – W. C. Bezspornym jest również, że termin wniesienia odwołania od w/w decyzji upływał dla skarżącego dnia 18 czerwca 2008 r., zaś czynności tej dokonał on dnia 19 czerwca 2008r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym w D. B.), natomiast w dniu 4 lipca 2008 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie zaś do treści art. 58 kpa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie czterech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku - w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W świetle powołanego przepisu osoba zainteresowana zobowiązana jest uprawdopodobnić brak swej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem). Wobec powyższego rozważyć należało, czy argumenty skarżącego, uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Przy czym nie chodzi tu o przeprowadzenie dowodu czyniącego brak winy skarżącego, lecz o wskazanie okoliczności wystarczających dla powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie, bowiem jest środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można, zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, iż dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (tak: postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02, "Monitor Prawniczy" 2002, nr 23, s. 1059). Przywrócenie terminu nie jest, więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 marca 2006 r. IV SA/Wa 1559/05 Lex nr 227785). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się natomiast takie przeszkody od strony niezależne, jak na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (por. wyroki NSA z dnia 01 marca 1999r. II S.A. 45/99 oraz z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organ dokonując oceny wskazanych przez skarżącego powodów opóźnienia słusznie uznał, iż nie uprawdopodobnił on braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Ocena ta została dokonana przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności występujących w sprawie, na podstawie obiektywnego miernika staranności. W kontrolowanej sprawie skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podał, że termin został przekroczony tylko o jeden dzień, a spóźnienie było wynikiem zdenerwowania i stresu skarżącego wywołanego działaniami Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. W ocenie Sądu podniesione okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Złożenie, bowiem odwołania z opóźnieniem, bez względu na liczbę dni takiego opóźnienia, nie wyklucza w żaden sposób możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (w przedmiotowej sprawie sporządzenia odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika. Również stan zdenerwowania, stresu skarżącego wywołany działaniem organu nie może być uznany za wystarczającą i przekonywującą okoliczność uchybienia terminu do wniesienia odwołania (tak: NSA w postanowieniu z dnia 6 października 2006r., II OZ 994/06, niepublik.). Przesłankę przywrócenia terminu może, co najwyżej stanowić choroba strony, która uniemożliwia jej dokonanie jakichkolwiek czynności. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał zaś, że jego stan zdrowia w okresie od dnia 5 czerwca 2008 r. do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu stanowił przeszkodę do zachowania terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 2 czerwca 2008 r. Również podniesiona w skardze okoliczność trwającego w dniu 18 czerwca 2008r. strajku na poczcie nie uniemożliwiała, zdaniem Sądu, wniesienia odwołania w terminie. Skarżący nie przedstawił, bowiem żadnych informacji potwierdzających, iż trwający w tym dniu strajk pracowników poczty uniemożliwił mu nadanie odwołania. Ponadto jak wynika z notatki służbowej złożonej przez pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2009 r. Urząd Pocztowy w D. B. w czerwcu 2008 r. funkcjonował bez zakłóceń (strajków), nie było, zatem żadnych przeszkód, aby w dniu wysłać odwołanie. Tym samym skarżący nie uprawdopodobnił, że bez własnej winy nie mógł skutecznie złożyć odwołania. W ocenie Sądu przy wydawaniu skarżonego postanowienia organ odwoławczy nie naruszył również, wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego, przepisów art. 7, 9 i 77 kpa. Podkreślić, bowiem należy, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie, a organ zobowiązany jest jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 kpa. Trudno jest, zatem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie przyczyn uchybienia terminu przez stronę. Tym bardziej, że w przedmiotowej sprawie skarżący wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazał, że termin ten został przekroczony tylko o jeden dzień, a spóźnienie było wynikiem zdenerwowania i stresu wywołanego działaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. Organ nie miał w tej sytuacji obowiązku wzywania skarżącego do złożenia dodatkowych, bardziej szczegółowych wyjaśnień w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, gdyż obowiązek uprawdopodobnienia wszystkich okoliczności, które - zdaniem skarżącego - uzasadniałyby przywrócenie mu terminu spoczywał na nim (tak: NSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 lutego 2007 r. II OSK 1806/06, Lex nr 337473). W tych okolicznościach uznać należy, iż P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. mając na uwadze ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny właściwie ocenił, iż skarżący nie spełnił przesłanek określonych w art. 58 kpa, a tym samym brak jest podstaw prawnych do przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił ocenę prawną sprawy dokonaną przez organ odwoławczy, a skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych.