II SA/Bk 60/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2026 r. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 20 listopada 2025 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia 20 listopada 2025 r. nr (...) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z 13 maja 2025r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie płyty obornikowej na odcieki na działce nr (...), obręb H., gm. S. W skardze na powyższą decyzję A. K. (dalej powoływany jako: "Skarżący") zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania do czasu zakończenia postępowania sądowego wskazując, że realizacja inwestycji w tak bliskiej odległości od zabudowy mieszkalnej i ujęci wody skarżącego może spowodować skutki, tj. trwałe ryzyko skarżenia wód/gleby odciekami, a także konflikt sąsiedzki i spadek wartości nieruchomości. Skutki te, zdaniem pełnomocnika skarżącego, będą realne i już na etapie rozpoczęcia robót i eksploatacji płyty. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, a w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazało, że jest on bezpodstawny albowiem zaskarżona decyzja nie jest wykonalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zasadą jest więc wykonalność ostatecznych decyzji organów administracyjnych, natomiast wstrzymanie ich wykonania jest wyjątkiem, który każdorazowo jest inicjowany wnioskiem strony zawierającym wskazanie na co najmniej jedną z ww. przesłanek (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). Ich wykazanie jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien starannie uzasadnić wniosek i wskazać konkretne okoliczności przemawiające za zasadnością i koniecznością wstrzymania. Rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu na podstawie powołanego przepisu sąd jest zatem związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych i nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Ponadto należy zauważyć, że przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 665/09, CBOSA). Przy czym przez "wykonanie aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie stanu rzeczy lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie, nie każdy wymaga wykonania (por. J.P. Tarno, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2012, str. 224 i nast.). W niniejszej sprawie, co istotne, Skarżący domaga się wstrzymania wykonania decyzji ustalającej warunki zabudowy, której to decyzji nie można przypisać cech wykonalności. Decyzja o warunkach zabudowy nie bowiem decyzją administracyjną, w której dochodzi do nałożenia uprawnienia, z którego można czynić użytek. Nie jest to też decyzja, na mocy której można rozpocząć prowadzenie robót budowlanych. Uprawnienie takie kreuje dopiero decyzja udzielająca pozwolenia na budowę i w stosunku do takiej decyzji strona skarżąca mogłaby (po uprzednim wykazaniu zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.) ubiegać się o udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę wydawana jest jednak przez inny organ administracji publicznej. Analogiczne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny przyjmując, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie przesądza, że inwestor uzyska pozwolenie na budowę lub zgłoszenie będzie skuteczne. Ten etap procesu inwestycyjno-budowlanego, w którym następuje uzyskanie warunków zabudowy, nie powoduje żadnych skutków, w tym uciążliwości dla terenów sąsiednich. Istotne znaczenie ma okoliczność, że decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi aktu, który dawałby podstawę do rozpoczęcia robót budowlanych i realizacji planowanej inwestycji, a tym samym nie narusza na tym etapie inwestycyjnym praw strony w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania nieodwracalnych skutków. W szczególności, nie może powodować takich skutków możliwość uzyskania w przyszłości decyzji o pozwoleniu na budowę, czy też pozwolenia na wznowienie robot budowlanych (tak też: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1334/24 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt II OZ 204/24, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Warto dodatkowo wskazać na treść art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.), gdzie ustawodawca wprost wskazuje, że decyzja o warunkach zabudowy nie rodzi praw do terenu oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich, co ma być zawsze obowiązkowo wskazywane w treści takiej decyzji. Jak wynika z powyższego decyzja w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jako pierwszy etap procesu inwestycyjnego, nie stwarza zatem realnych skutków w sferze praw i obowiązków stron postępowania. Tym samym nie można stwierdzić na tym etapie postępowania zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z podanych względów, Sąd zobligowany był odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym orzeczono w sentencji na mocy art. 61 § 3 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.