II SA/Bk 616/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży z dnia 21 sierpnia 2024 r., nr SKO.434/16/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży na rzecz skarżącego Z. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do tut. sądu decyzją z dnia 21 sierpnia 2024r. nr SKO.434/16/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ciechanowca z dnia 18 lipca 2024 r. nr RI.6830.12.2.2023 o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] będącej własnością D. Ż. z sąsiednimi nieruchomościami oznaczonymi: (-) nr [...] od punktu oznaczonego na szkicu granicznym 7-323, stanowiącą własność Z. R., (-) nr [...]stanowiącą własność G. R. oraz K. R., (-) nr [...]stanowiącą własność G. R. oraz K. R. i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Wysokiem Mazowieckiem. Stan sprawy, poprzedzający wydanie zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, przedstawia się następująco: Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2023 r. D. Ż. (powoływany dalej jako: "Wnioskodawca") zwrócił się do Burmistrza Ciechanowca o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości stanowiącej jego własność, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka o nr [...] z nieruchomościami sąsiednimi, oznaczonymi jako działki nr: [...], [...]i [...]. Pismem z dnia 6 grudnia 2023r. Burmistrz Ciechanowca poinformował zainteresowane strony o złożonym wniosku oraz o podjęciu czynności związanych z wyznaczeniem geodety uprawnionego do wykonania wnioskowanego rozgraniczenia, a postanowieniem z dnia 4 stycznia 2024r. wszczął postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia ww. opisanych nieruchomości, upoważniając jednocześnie uprawnionego geodetę do przeprowadzenia czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granicy. Czynności rozgraniczeniowe na gruncie wykonane zostały w dniu 4 marca 2024 r. W dniu 27 maja 2024r. Burmistrz Ciechanowca wydał pierwszą decyzję w sprawie, w ramach której orzekł o: (1) rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej nr [...] z nieruchomością oznaczoną nr [...] na odcinku opisanym na szkicu granicznym punktami: 7-323 -7-330; (2) zatwierdzeniu jako prawnie obowiązującą granicę nieruchomości o nr ew. [...] z nieruchomością o nr [...] z przebiegiem na odcinku oznaczonym na szkicu granicznym jako linia 7-323 - 7-330, co zostało szczegółowo opisane w protokole granicznym z 4 marca 2024 r. sporządzonym przez geodetę uprawnionego; oraz (3) umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Wysokiem Mazowieckiem. Na skutek odwołania G. R. i Z. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 czerwca 2024r. nr SKO.434/10/12/2024 uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Burmistrz Ciechanowca decyzją z dnia 18 lipca 2024r. nr RI.6830.12.2.2023 umorzył postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...] będącej własnością K. Z. z nieruchomościami oznaczonymi: (-) nr [...], od punktu oznaczonego na szkicu granicznym 7-323, stanowiącą własność Z. R., (-) nr [...], stanowiącą własność G. R. oraz K. R., (-) nr [...], stanowiącą własność G. R. oraz K. R. i przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w Wysokiem Mazowieckiem. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł ponownie G. R. żądając jej uchylenia i nakazania umorzenia postępowania względnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Odwołanie od powyższej decyzji w dniu 19 sierpnia 2024r. wniósł także Z. R. (dalej powoływany też jako: "Skarżący"). Burmistrz Ciechanowca przekazał powyższe odwołanie do Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Łomży w dniu 28 sierpnia 2024r., informując, że decyzja organu I instancji została doręczona Skarżącemu w dniu 6 sierpnia 2024r. SKO w Łomży opisaną na wstępie decyzją z 21 sierpnia 2024r., po rozpatrzeniu odwołania G. R., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Skargę na decyzję SKO w Łomży do tut. sądu administracyjnego wniósł Z. R. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania. Wyjaśnił, że SKO przedwcześnie wydało zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Ciechanowca z dnia 18 lipca 2024r., albowiem nastąpiło to przed upływem terminu do złożenia przez inne strony postępowania (w tym przez Skarżącego) odwołania od decyzji Burmistrza Ciechanowca i przesłania w/w odwołania do Kolegium. Podkreślił, że decyzja organu I instancji w sprawie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego została odebrana przez niego w dniu 6 sierpnia 2024r., a w dniu 19 sierpnia 2024r. (czyli w ustawowym terminie) wysłał on odwołanie od tej decyzji do SKO. Odwołanie wpłynęło do Burmistrza Ciechanowca w dniu 26 sierpnia 2024r. i organ ten, zgodnie z art. 133 k.p.a., miał siedem dni na jego przesłanie do SKO. Tymczasem SKO w Łomży swoją decyzję wydało w dniu 21 sierpnia 2024r., a zatem w oparciu o odwołanie tylko jednej ze stron postępowania, nie sprawdzając, czy upłynął termin na złożenie odwołania przez ostatnią ze stron postępowania. W ocenie Skarżącego skoro Kolegium wydało zaskarżoną decyzję zanim minął termin na wniesienie odwołania przez inne strony postępowania, to wydana decyzja narusza w sposób oczywisty przepisy postępowania. Powyższa wadliwość postępowania ma zaś istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Powołując się na powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Ciechanowca z dnia 18 lipca 2024r. W odpowiedzi na tak sformułowaną skargę SKO w Łomży wniosło o jej oddalenie. Kolegium przyznało, że nie rozpatrzyło odwołania Skarżącego, którego na dzień podejmowania decyzji nie było w posiadaniu, ale podkreśliło, że wydając w dniu 21 sierpnia 2024 r. - decyzję, a zatem ponad miesiąc od wydania decyzji przez organ I instancji, nie przypuszczało, że jeszcze inna strona wniesie od niej odwołanie. Kolegium wyjaśniło też, że nie było uprawnione do wydania w przedmiotowej sprawie kolejnej decyzji, niemniej jednak skoro Skarżącemu nie podobają się ustalenia geodety powołanego do sprawy przez Burmistrza Ciechanowca, to Sąd Rejonowy prowadząc postępowanie powoła w sprawie innego biegłego geodetę. Konkludując Kolegium wyraziło opinię, że skarga Z. R. sprowadza się tylko do wydłużenia postępowania przed organami administracji publicznej. W piśmie procesowym z dnia 23 października 2024r. Skarżący ustosunkowując się do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę stwierdził, że Kolegium w sposób oczywisty uniemożliwiło mu wzięcie czynnego udziału w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ww. ustawy). W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd doszedł do wniosku, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja SKO w Łomży z dnia 21 sierpnia 2024r. narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Naruszenie, którego dopuszczono się w toku postępowania odwoławczego polegało zaś na tym, że Kolegium rozpatrzyło odwołanie tylko jednej ze stron postępowania, tj. G. R., w następstwie którego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji pomimo, że od ww. decyzji odwołanie wniósł także Skarżący, któremu decyzja organu I instancji została doręczona w dniu 6 sierpnia 2024r. W tym miejscu należy przypomnieć, że podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 k.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Oznacza to, że w sytuacji wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez wiele podmiotów, obowiązkiem tego organu jest ich łączne rozpoznanie w jednym terminie i wydanie jednej decyzji, w której organ powinien rozstrzygnąć o wszystkich odwołaniach. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego" odwołania pochodzącego od innej strony tego postępowania (tak NSA w wyrokach z dnia 7 stycznia 2012r. II OSK 2146/11 oraz z dnia 31 sierpnia 2010r. II OSK 1198/08, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak wynika z powyższych rozważań niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań jest istotnym naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu naruszenie to nie tylko miało charakter oczywistego i bezspornego naruszenia prawa, ale również pociągało za sobą niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności skutki w postaci przedwczesnego zakończenia postępowania odwoławczego oraz związanej z tym niemożności rozpoznania odwołania wniesionego przez Skarżącego. Powyższe przesądza zatem o ewidentnej wadliwości zaskarżonej decyzji, wydanej na wskutek rozpoznania tylko jednego odwołania. Naruszenie przez Kolegium w okolicznościach przedmiotowej sprawy - regulacji art. 138 §1 k.p.a. miało oczywisty wpływ na wynik sprawy. Dlatego też odnoszenie się na tym etapie postępowania do jakichkolwiek merytorycznych zarzutów i aspektów sprawy byłoby przedwczesne. Na ocenę zaistniałego naruszenia, wbrew stanowisku zaprezentowaniu w odpowiedzi na skargę, nie miało natomiast wpływu to, czy Kolegium wiedziało lub mogło przypuszczać o fakcie wniesienia odwołania przez inne strony postępowania oraz czy niewiedza Kolegium w tym zakresie była zawiniona, czy też nie. Kolegium na etapie postępowania odwoławczego powinno mieć bowiem aktualną wiedzę na temat kręgu podmiotów, które wniosły odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Jego obowiązkiem było zagwarantowanie stronom czynnego udziału także w stadium postępowania odwoławczego oraz jednoczesne rozpatrzenie wszystkich odwołań wniesionych w sprawie. W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzonego ewidentnego naruszenia przez organ odwoławczy przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję, o czym orzeczono w pkt 1 sentencji wyroku. W związku z uwzględnieniem skargi orzeczono również o zwrocie kosztów postępowania, na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego uiszczony przez niego wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł (pkt 2 sentencji wyroku). W toku ponownie prowadzonego postępowania Kolegium zobowiązane będzie prawidłowo rozpatrzyć sprawę w drugiej instancji, uwzględniając wszystkie (skutecznie i terminowo) wniesione odwołania.