II SA/Bk 62/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Rektora Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim z dnia [...] października 2012 r., [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. przyznaje radcy prawnemu K. K.od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego W. N. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z [...] listopada 2012r., nr [...]Rektor Uniwersytetu Medycznego w B. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Uniwersytetu Medycznego w B. z [...] października 2012r., nr [...] w sprawie skreślenia Pana W. N. (dalej: Skarżący) z listy studentów. Z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że skreślenie z listy studentów nastąpiło na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w związku z §19 ust. 1 pkt 1 i 2 i z § 19 ust. 3 pkt 3 lit. a i b Regulaminu studiów stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B. tj. z uwagi na stwierdzenie braku postępów w nauce i braku możliwości do powtarzania po raz kolejny roku. Organ I instancji stwierdził, że Skarżący rozpoczął studia stacjonarne w roku akademickim 2003/2004. Następnie w roku akademickim 2006/2007 został skreślony z listy studentów z powodu wielokrotnego niezaliczenia II roku studiów. W roku akademickim 2008/2009 Skarżący został reaktywowany na II rok studiów. W roku akademickim 2010/2011 Skarżący nie zaliczył przedmiotów: neurologia i diagnostyka laboratoryjna, w związku z czym został on warunkowo wpisany na V rok studiów. Następnie w roku akademickim 2011/2012 Skarżący ponownie nie zaliczył przedmiotu z neurologii. Organ wskazał, że zgodnie z §19 ust. 7 Regulaminu Studiów stacjonarnych UMB student, który nie zaliczył przedmiotów z danego roku ma obowiązek zaliczenia tych przedmiotów nie później niż w następnym roku akademickim. Ponadto organ wskazał, że Skarżący nie zaliczył też innych przedmiotów z V roku studiów tj. choroby zakaźne, choroby wewnętrzne, farmakologia kliniczna oraz nie odbył praktyk z V roku studiów. Organy zwróciły też uwagę, że Skarżący jest studentem po reaktywacji, co oznacza, że ponowne podjęcie studiów, w zakresie praw i obowiązków studenta, jest traktowane jako zachowanie ciągłości studiów. Na tej podstawie, tj. mając na uwadze historię studenta, okoliczności pierwszego skreślenia, przebieg studiów po reaktywacji, liczbę przedmiotów niezaliczonych w roku akademickim 2011/2012, dwukrotne niezaliczenie przedmiotu neurologia i brak praktyk, organy uznały, że zachodzi przesłanka braku postępów w nauce, co uzasadnia skreślenie z listy studentów. W odwołaniu od decyzji Dziekana Pan W. N. podniósł, że pomimo chęci zaliczenia przedmiotu neurologia w roku akademickim 2011/2012 został on pozbawiony możliwości podejścia do zaliczenia ze względu na przewidziany dla V roku kierunku lekarskiego plan studiów. Plan ten nie dawał możliwości uczęszczania na blok z neurologii w semestrze zimowym roku akademickiego 2011/2012, gdyż były to trzy tygodnie zblokowanych zajęć, musiałby więc on zrezygnować z innych obowiązkowych bloków przewidzianych dla V roku, co skutkowałoby brakiem zaliczeń. Skarżący wskazał, ze kilkakrotnie zgłaszał problem do zakładu Neurologii. Szef Zakładu prof. dr hab. D. wyraził wówczas zgodę na to, aby podchodził on do egzaminu bez konieczności odrabiania zajęć pod warunkiem doniesienia pisemnej zgody ówczesnego Dziekana Wydziału Lekarskiego – prof. D. Dziekan nie wyraził jednak na to zgody. Trudności Skarżący zgłaszał też w dziekanacie Wydziału Lekarskiego, jednak bezskutecznie. Jego prośby o wskazanie innej formy odrobienia zajęć z neurologii spotkały się z odmową. Skarżący wskazał, że stres i poczucie bezsilności związane z brakiem możliwości uczęszczania na blok z neurologii oraz świadomość braku woli uczelni udzielenia mu pomocy sprawiły, że nie potrafił skoncentrować się na bieżących sprawach dotyczących nauki. W konsekwencji nie zaliczył 4 przedmiotów z piątego roku studiów. Skarżący wyjaśnił także, że odbył praktyki lekarskie w połowie w Szpitalu Powiatowym w B., a kolejne dwa tygodnie zamierzał odbyć po egzaminach wrześniowych. Komplikacje na uczelni spowodowały jednak, że nie zdążył dokończyć praktyk do oficjalnego terminu zdawania kart praktyk, tj. do 20 września. Rektor Uniwersytetu w B., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że w związku z niezaliczeniem przez Skarżącego przedmiotu neurologia po raz drugi, Dziekan Wydziału był uprawniony, na podstawie §19 ust. 3 pkt 3 lit. a Regulaminu studiów stacjonarnych, wydać decyzję o skreśleniu z listy studentów. Wskazał też, że nie mając statusu studenta Skarżący nie może być dopuszczony do odrabiania zajęć z neurologii w roku akademickim 2012/2013. Organ II instancji stwierdził również, że Skarżący nie informował właściwego Dziekanatu o trudnościach w odbywaniu zajęć z neurologii. Pierwsza informacja w tej sprawie wpłynęła dopiero [...] marca 2012r., a więc w semestrze letnim. Zdaniem organu uczelnia stworzyła Skarżącemu możliwości uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych. Jeśli wystąpiły utrudnienia, powinien on o tym jak najszybciej zawiadomić, nie zaś czekać biernie przez ponad semestr. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Pan W. N. złożył skargę do tut. Sądu, żądając uchylenia decyzji organów obu instancji z uwzględnieniem w postępowaniu art. 70 Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 9, 10, 11, 107 §1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wniósł też o zobowiązanie właściwego organu uczelni do umożliwienia mu odbycia zajęć zakończonych egzaminem z przedmiotu neurologia, w celu realizacji przysługującego mu konstytucyjnego prawa do nauki a także o zobowiązanie właściwego organu do umożliwienia mu odbycia zajęć zakończonych egzaminem z przedmiotu neurologia jako wypełnienie przez UMB zobowiązania wynikającego z umowy o powtarzanie przedmiotu neurologia, zawartej w dniu [..] października 2011, z której to uczelnia nie wywiązała się, czego konsekwencją jest skreślenie z listy studentów. W uzasadnieniu wywiódł, że wbrew zawartej umowie uczelnia nie stworzyła mu faktycznej możliwości odrobienia praktycznych zajęć z neurologii, gdyż w tych samych godzinach wyznaczyła mu zajęcia z przedmiotów zblokowanych dla V roku. Naruszono w ten sposób art. 70 Konstytucji RP. Podniósł, że wbrew twierdzeniom organów, od początku semestru zimowego starał się on samodzielnie wybrnąć z problematycznej sytuacji, składając zapytania o możliwość przeniesienia bloków w różnych Zakładach prowadzących zajęcia dla V roku, jednak otrzymywał odpowiedzi odmowne. Z zapytaniem zgłaszał się również do prof. D. z zakładu neurologii. W zakładzie tym na początku semestru zimowego dowiedział się, że jego nazwiska nie ma na listach z tego przedmiotu. Jego zdaniem oznacza to, że od początku nie miał planu zajęć do którego, według Regulaminu, powinien się dostosować. Nie mógł więc wypełnić postanowień Regulaminu. Wskazał, że wielokrotnie udawał się do Zakładu Neurologii celem poinformowania o istniejących niedogodnościach. Wskazał też, że brak przypisania do grup dziekańskich odbywających blok z neurologii stanowi naruszenie §4 ust. 11 i 12 Regulaminu oraz warunków zawartej umowy. Konsekwencją decyzji podjętych przez władze uczelni co do praw i obowiązków Skarżącego odnośnie przedmiotu neurologia w roku akademickim 2011/2012 stało się skreślenie z listy studentów. Skarżący zarzucił naruszenie przez Dziekana i Rektora art. 10 §1 i 3 k.p.a. Organy nie wezwały go bowiem przed wydaniem decyzji do złożenia wyjaśnień w sprawie. Ponadto zarzucił naruszenie art. 107 §1 i 3 k.p.a, gdyż rozstrzygnięcie organu I instancji nie zawierało podstawy prawnej ani uzasadnienia faktycznego i prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skargę należało uwzględnić, gdyż organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie. Skreślenie Skarżącego z listy studentów nastąpiło z uwagi na stwierdzenie braku postępów w nauce i braku możliwości do powtarzania po raz kolejny roku. Jako podstawę prawną decyzji organy wskazały przepis art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz §19 ust. 1 pkt 1 i 2 i § 19 ust. 3 pkt 3 lit. a i b Regulaminu studiów stacjonarnych Uniwersytetu Medycznego w B. Przepis art. 190 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie podkreśla się, że podjęta w trybie tego przepisu decyzja ma charakter uznaniowy i nieobligatoryjny. Wskazuje się, że uzasadnienie takiej decyzji powinno jednak przedstawiać motywy podjętego rozstrzygnięcia w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 18 lutego 2010 r., II SA/Ol 961/09, LEX nr 564885; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 15 października 2009 r., II SA/Ol 572/09, stwierdził, że w świetle art. 11 i 107 § 3 k.p.a. nie wystarczy wykazać, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru, należy jeszcze w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego (opubl. w LEX nr 523031). Z kolei WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 kwietnia 2009 r., I SA/Wa 1710/08 stwierdził, że decyzja o skreśleniu z listy studentów podejmowana jest w przypadkach wymienionych w art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym w ramach uznania administracyjnego. Nakłada to na organ szczególny obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i uzasadnienia takiej decyzji przekonywującego dla strony zainteresowanej (opubl. w LEX nr 554840). W niniejszej sprawie organy, uzasadniając zaistnienie przesłanki braku postępów w nauce wskazały, że Skarżący w roku akademickim 2006/2007 został skreślony z listy studentów z powodu wielokrotnego niezaliczenia II roku studiów. W roku akademickim 2008/2009 Skarżący został reaktywowany na II rok studiów. Następnie w roku akademickim 2010/2011 Skarżący nie zaliczył przedmiotów: neurologia i diagnostyka laboratoryjna, w związku z czym został on warunkowo wpisany na V rok studiów. Następnie w roku akademickim 2011/2012 Skarżący ponownie nie zaliczył przedmiotu z neurologii. Ponadto wskazano, że Skarżący nie zaliczył też innych przedmiotów z V roku studiów tj. choroby zakaźne, choroby wewnętrzne, farmakologia kliniczna oraz nie odbył praktyk z V roku studiów. W sprawie nie budzi wątpliwości, że Skarżący w roku akademickim 2010/2011 nie zaliczył przedmiotu neurologia oraz że warunkowo został wpisany na V rok studiów. Kwestią sporną pozostaje natomiast to, z jakich powodów Skarżący nie zaliczył tego przedmiotu w roku kolejnym. Skarżący wskazuje, że uczelnia nie umożliwiła mu uczestnictwa w zajęciach praktycznych z tego przedmiotu. W aktach sprawy znajduje się podanie Skarżącego z [...] marca 2012r., kierowane do Dziekana Wydziału Lekarskiego o wyrażenie zgody na zdawanie egzaminu z neurologii bez konieczności odrobienia zajęć praktycznych. W podaniu Skarżący wskazał na fakt pokrywania się godzin i terminów zajęć z tego przedmiotu z terminami zajęć wyznaczonych dla studentów V roku. Nie budzi wątpliwości, że Dziekan Wydziału Lekarskiego odmówił wyrażenia zgody na taki sposób zaliczenia przedmiotu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazuje, że Skarżący nie informował właściwego dziekanatu o trudnościach w odbywaniu zajęć – uczynił to dopiero pismem z [...] marca 2012r., a zatem dopiero w semestrze letnim. Przeczy temu Skarżący wskazując zarówno w odwołaniu od decyzji Dziekana, jak też w skardze do Sądu, że od początku semestru zimowego starał się on samodzielnie wybrnąć z problematycznej sytuacji, składając zapytania o możliwość przeniesienia bloków w różnych Zakładach prowadzących zajęcia dla V roku, jednak otrzymywał odpowiedzi odmowne. Wielokrotnie udawał się też do Zakładu Neurologii celem poinformowania o istniejących niedogodnościach. Kwestia ta, chociaż sporna, nie została przez organy właściwie i wnikliwie wyjaśniona. Organy oparły się wyłącznie na dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Mimo, że Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji wyjaśniał kwestię braku zaliczenia zajęć z neurologii, organy nie wyjaśniły tego. Organ II instancji nie odniósł się też do tych twierdzeń Skarżącego w uzasadnieniu swojej decyzji. Tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 §1 i 80 k.p.a. a ponadto art. 107 §3 k.p.a. Należy przy tym stwierdzić, że niewyjaśnienie okoliczności sprawy dotyczyło kwestii istotnej w sprawie. Ustalenie tego pozwoli bowiem stwierdzić, czy brak zaliczenia zajęć z neurologii nie wynikał z braku zapewnienia możliwości odbycia zajęć oraz z niewywiązania się przez Uczelnię z zobowiązania kształcenia Skarżącego, do czego Uczelnia zobowiązała się na mocy zawartej z nim umowy nr [...] z dnia [...] października 2011r. (k. [...] akt admin.). Uchybienie to bez wątpienia mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią powyższe rozważania sądu, a zwłaszcza przeprowadzą postępowanie wyjaśniające w zakresie spornej kwestii przyczyny braku zaliczenia przez Skarżącego przedmiotu neurologia a następnie dokonają wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz uargumentują wszechstronnie swoje rozstrzygnięcie z zastosowaniem wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. W punkcie 2. wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi reprezentującemu Skarżącego na zasadzie prawa pomocy wynagrodzenie zgodne z regulacją § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 490).