II SA/Bk 654/14
WyrokWSA w Białymstoku2014-08-26
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Grażyna Gryglaszewska, Mirosław Wincenciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzje administracyjne wymierzające karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia, oparte na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogą być nadal stosowane?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ uznał, że przepisy stanowiące podstawę ich wydania (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją. Sąd powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, który stwierdził niezgodność tych przepisów z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, wskazując na brak możliwości miarkowania kary. Sąd podkreślił, że przepisy uznane za niekonstytucyjne mają taki charakter od dnia ich wejścia w życie i nie powinny być stosowane do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wyroku Trybunału.Stan faktyczny
Wójt Gminy S. wymierzył M. S. karę pieniężną w wysokości 78.584,54 zł za usunięcie bez zezwolenia 25 sztuk drzew olsz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisów o karze pieniężnej za wycinkę drzew z Konstytucją.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości od czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 5172 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości od czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 5172 (słownie: pięć tysięcy sto siedemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy S. wymierzył M. S. (dalej jako skarżący) administracyjną karę pieniężną w wysokości 78.584,54 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 25 sztuk drzew - olsz z działki nr geod. [...] położonej w miejscowości T. Jako podstawę prawną wskazał m.in. art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. nr 151, poz. 1220 ze zm.).
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 83 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 4-6, art. 89 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie przyrody oraz
§ 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów
bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. nr 219, poz. 2229). Wskazał dalej, że z przepisów tych wynikają następujące wnioski: administracyjną karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia organ zobowiązany jest nałożyć na podmiot, który postąpił wbrew ustawowej zasadzie; karą mogą być objęte tylko te drzewa, wycięcie których wymaga uzyskania zezwolenia, a więc inne niż wymienione w art. 83 ust. 6 ustawy. (według tego przepisu zezwolenia nie wymaga m.in. wycięcie drzew, których wiek nie przekracza 10 lat, rosnących w lasach, na plantacjach drzew); wyliczając wysokość kary pieniężnej należy najpierw wyliczyć wysokość opłaty za usunięcie drzew
i otrzymaną kwotę pomnożyć przez trzy. Aby wyliczyć wysokość opłaty trzeba znać nie tylko rodzaj i gatunek wyciętych drzew, ale też obwód pni na wysokości 130 cm lub wyliczyć obwód w oparciu o znany promień pnia, pomniejszając go o 10%
i następnie pomnożyć przez, obowiązującą w roku wycięcia drzew, stawkę za 1 cm obwodu pnia, z uwzględnieniem współczynnika różnicującego stawki w zależności od obwodu pnia; obowiązkowym elementem postępowania mającego za przedmiot wymierzenie kary jest przeprowadzenie oględzin, z których winien być sporządzony protokół odpowiadający w swej treści wymogom zawartym w akcie wykonawczym do ustawy.
W ocenie Kolegium w sprawie mamy do czynienia z sytuacją określoną
w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, skutkującą koniecznością ustalenia kary w wysokości przewidzianej w art. 89 ust. 1 tej ustawy. Skarżący jest właścicielem działki nr [...] (powstałej z działek nr [...], nr [...] i nr [...]), położonej
w obrębie T. gmina S. Z pism: skarżącego z dnia [...] listopada 2007 r. skierowanego do Urzędu Gminy w S., Dyrektora [...] Parku Narodowego (WPN) z dnia [...] grudnia 2007 r. i z dnia [...] maja 2008 r. skierowanych do Wójta Gminy S. oraz Dyrektora WPN z dnia 26 listopada 2007 r. skierowanego do Komendy Miejskiej Policji oraz dokumentacji fotograficznej wykonanej przez służby WPN wynika, że w ramach prac porządkowych na działkach skarżącego dokonano wycinki drzew z gatunku olsz. Fakt wycinki drzew potwierdzony też został materiałami zebranymi przez Komendę Miejską Policji w S. w postępowaniu [...] zakończonym w dniu [...] czerwca 2008 r. W aktach udostępnionych organowi pierwszej instancji przez Prezesa Sądu Rejonowego w S. w 2009 r. znajduje się m.in. protokół przesłuchania świadka z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz opinia biegłego sądowego, w treści których to dokumentów wskazany został fakt wycinania drzew.
Zdaniem organu, postępowanie administracyjne bezspornie wykazało,
że drzewa z nieruchomości należącej do skarżącego wycięte zostały bez zezwolenia wymaganego treścią art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Skarżący - jedyny właściciel i posiadacz nieruchomości - nie ubiegał się o zezwolenie na usunięcie drzew z nieruchomości położonej w miejscowości T., chociaż wiedzę o takiej konieczności posiadał. Wcześniej zwracał się bowiem do Urzędu Gminy w S. z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na usunięcie 5 topoli z innej swojej nieruchomości, położonej w miejscowości S. i takie zezwolenie otrzymał. Wobec tego uznać należy, że przewidziana w art. 88 ust. 1 ustawy odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia z nieruchomości położonej w miejscowości T. spoczywa na skarżącym, jako na posiadaczu nieruchomości mogącym otrzymać zezwolenie. W ocenie Kolegium na zmianę tego stanowiska nie mogą wpłynąć argumenty wskazujące, że skarżący osobiście nie wyciął ani jednego drzewa, że drzewa wycinali też poprzedni właściciele działek, że zdarzały się kradzieże drzew z nieruchomości oraz że część ściętych drzew mogła rosnąć na działce nr [...], której właścicielem skarżący stał się dopiero w lutym 2010 r. Ustosunkowując się do tych twierdzeń Kolegium podkreśliło, że wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej posiadaczowi nieruchomości nie jest zależne od tego, czy osobiście wyciął on drzewa; wystarczy, że odbyło się to za jego wiedzą i zgodą, która w niniejszej sprawie wystąpiła. Ponadto, poprzedni właściciele wyjaśnili, że ostatnie drzewa wycięli oni na rok, dwa przed sprzedażą, a więc świeże pnie, których obecność stwierdzono na działkach, nie pozostały po tych drzewach. Kolegium zwróciło również uwagę, że w trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji w dniu 5 lipca 2010 r. skarżący oświadczył, że nie zgłaszał kradzieży drzew właściwym organom. Również żaden z przeprowadzonych dowodów nie potwierdził, by drzewa wycinane były z cudzej nieruchomości. Przeciwnie, chociażby treść protokołów z oględzin nieruchomości dokonanych z udziałem biegłego i skarżącego w dniu [...] listopada 2009 r. i w dniu [...] lipca 2011 r. potwierdza fakt wycięcia drzew z działek nr [...] i nr [...]. Potwierdzają to sporządzone przez pracowników WPN zdjęcia lotnicze działek nr [...], nr [...] i nr [...] z 1996, 2007 i 2009 roku.
W zakresie wysokości wymierzonej kary Kolegium stwierdziło,
że w rozpoznawanej sprawie na ogólną liczbę 425 drzew (pni stwierdzonych
i pomierzonych w trakcie pierwszych oględzin dokonanych przez organ pierwszej instancji w dniu 8 lipca 2008 r.) jedynie 25 olsz spełnia normę wiekową (kara może być wymierzona jedynie za usunięcie bez zezwolenia drzew dziesięcioletnich
i starszych). Tak ocenił biegły Wojewody [...] w zakresie ochrony przyrody w ekspertyzie nr [...] z lipca 2011 r. Ocena biegłego poprzedzona była oględzinami nieruchomości przeprowadzonymi w dniu [...] lipca 2011 r., w trakcie których nie stwierdzono pni po ściętych drzewach. Opierała się ponadto na wcześniejszej ekspertyzie tego samego biegłego nr [...] z grudnia 2009 r., również poprzedzonej oględzinami nieruchomości przeprowadzonymi w dniu [...] listopada 2009 r. i na pomiarach pni dokonanych przez pracowników Urzędu Gminy w S. w obecności pracowników WPN w trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2008 r. W ekspertyzie z lipca 2011 r. biegły z uwagi na brak pni wyciętych drzew, ich wiek wyliczał metodą porównawczą w oparciu o badania rezystografem i świdrem Presslera. Przeprowadzone pomiary i fachowa wiedza pozwoliły biegłemu stwierdzić, że jedynie drzewa o wymiarach pni przedstawionych w tabeli nr 2 miały więcej niż 10 lat.
Organ odwoławczy nie zgodził się jednak z pozostałymi wyliczeniami zawartymi w obu ekspertyzach, dotyczącymi wielkości obwodu pni uwzględnianych przy wymierzeniu kary. W ocenie Kolegium w ekspertyzie z grudnia 2009 r. biegły wskazał sposób wyliczania obwodu pnia drzewa odmienny niż określony w art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody. Wyliczenia, przedstawione w tabeli na stronie 7 -15 tej ekspertyzy i przeniesione do tabeli nr 2 zawartej w ekspertyzie z lipca 2011 r. spowodowały, że do wymierzenia kary przyjęto mniejsze obwody pni. Stąd
w dalszych rozważaniach skład orzekający Kolegium pominął wyliczenia biegłego, które przyjął organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji.
Po dokonaniu stosownych obliczeń organ odwoławczy wskazał, że łączna wysokość kary za usunięcie bez zezwolenia 25 olsz z działek nr [...] i [...] (obecnie nr [...]) położonych w miejscowości T. wynosi 121.907,22 zł. Mając jednak na uwadze zasadę wyrażoną w art. 139 K.p.a. Kolegium stwierdziło, że decyzja Wójta Gminy S. wymierzająca karę administracyjną w wysokości 78.584,54 zł ani rażąco nie narusza prawa, ani rażąco nie narusza interesu społecznego, dlatego też utrzymało ją w mocy.
W skardze złożonej do tut. Sądu pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wymienionym decyzjom zarzuciła: 1) nie ustalenie, na jakich działkach geodezyjnych znajdowały się wycięte drzewa, co miało znaczenie bowiem skarżący nabył działki [...] i [...] w 2007 r., zaś działkę 114 w lutym 2010 r.; 2) naruszenie
art. 89 § 2 K.p.a. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy dotyczącej wątpliwości SKO w zakresie metodologii pracy zespołu biegłych przy wydawaniu obu opinii
i samodzielnym wyliczeniu kary w oparciu o wskaźniki, które podać mógł jedynie biegły bądź zespół biegłych; 3) naruszenie art. 84 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez oparcia na dowodach wymagających wiedzy specjalnej, tj. w zakresie rodzaju
i gatunku oraz wieku drzew i obwodach pni drzew bowiem sam organ zakwestionował wydane w sprawie opinie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia,
a mianowicie wielkości obwodu pni drzew; 4) nie odniesienie się do zarzutu
w zakresie podważenia rzetelności opinii z lipca 2011 r. powstałej po dokonaniu oględzin [...] lipca 2011 r., polegającej na odmiennym stanowisku biegłego co do ilości wyciętych drzew, a zaprezentowanym wyliczeniem w opinii (6 drzew a 25 jak
w opinii), co daje różnicę 19 sztuk drzew na niekorzyść skarżącego. W ocenie skarżącego w odwołaniu od decyzji Wójta zakwestionował opinię zespołu biegłych, tym samym SKO w S. nie było uprawnione do pominięcia stanowiska skarżącego
i wydania w tej mierze właściwie własnej opinii; 5) oparcie decyzji o dowody
w postaci zdjęć lotniczych działek z 1996, 2007 i 2009 r. pomimo ich nieprzydatności dla wyjaśnienia sprawy; 6) rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącego okoliczności
w postaci kradzieży drzew, co do której braku zaistnienia nie przeprowadzono i nie uzyskano żadnego kontrdowodu,. Z samego bowiem faktu braku zawiadomienia organów ścigania nie można wywodzić wniosku, iż do kradzieży nie doszło, tym bardziej, że świadkowie - sąsiedzi skarżącego powołują się na takie okoliczności, zaś sam skarżący w 2009 r. dokonał ogrodzenia posesji.
Zdaniem autorki skargi powyższe powoduje również naruszenie art. 8 - 12 K.p.a. Organ nie wykazał tym samym, że skarżący wypełnił przesłanki z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko
i wniosło o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Bk 82/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zawiesił postępowanie sądowe
w sprawie, w związku ze skargą konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego
o zbadanie zgodności art. 88 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy
o ochronie przyrody z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP (skarga zarejestrowana pod sygn. SK 6/12).
Postanowieniem z dnia 2 lipca 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja podlegają uchyleniu, ale z innych powodów niż podniesiono w skardze.
Organy oparły rozstrzygnięcie w tej sprawie na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.
z 2013 r., poz. 627 z późn. zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a wysokość tej kary ustala się w jako trzykrotną opłatę za usunięcie drzewa lub krzewu ustaloną na podstawie stawek,
o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody.
Stan faktyczny w tej sprawie w zakresie okoliczności wycinki drzew, ich ilości oraz grubości pni, w ocenie Sądu został ustalony prawidłowo. Nie ulega wątpliwości, że drzewa z nieruchomości Skarżącego zostały usunięte bez wymaganego prawem zezwolenia, a Skarżący jedyny właściciel i posiadacz nieruchomości nie ubiegał się
o takie zezwolenie. Podzielić też należy stanowisko organu, że wycinki odbyły się za wiedzą Skarżącego. Przekonująca jest również argumentacja Kolegium, że nie można dać wiary Skarżącemu co do okoliczności rzekomej kradzieży drzew z działek skarżącego. Słusznie zauważa Kolegium, że poza twierdzeniami Skarżącego
o kradzieży drzew, nie zgłaszanymi na Policję, nie ma przekonujących dowodów na okoliczność kradzieży. W świetle całokształtu okoliczności sprawy twierdzenia te należało uznać za nieudolną linię obrony.
Wiek ściętych drzew został w sposób nie budzący wątpliwości ustalony
i znajduje to potwierdzenie tak w materiale dowodowym, jak i w wyjaśnieniu zastosowanych metod służących obliczeniu wieku tych drzew. Sąd podziela pogląd Kolegium odnośnie wyliczeń dotyczących wielkość obwodu pni uwzględnianych przy wymierzeniu kary. Art. 89 ust. 3 ustawy stanowi, że jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10%. Rację ma Kolegium, że w świetle art. 89 ust. 3 ustawy metodologia wyliczeń zastosowana przez biegłego jest nieprawidłowa, bowiem sprzeczna z powołanym przepisem
art. 89 ust. 3 ustawy. Zatem stanowisko Kolegium, że najmniejszy promień dni drzew wyciętych z działek Pana S. wynika z najmniejszych średnic pni pomierzonych w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lipca 2008 r. , stanowiąc połowę tych średnic, jest prawidłowe. Obwód liczy się według wzoru 2Πr minus 10 % otrzymanej wielkości. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że w okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę błąd biegłego, nie było podstaw do reformacji decyzji na etapie postępowania odwoławczego na niekorzyść skarżącego.
Sąd uchylił jednak wydane w tej sprawie decyzje, a to ze względu na treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12.
W wyroku tym Trybunał wskazał, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że nakładają obowiązek nałożenia przez właściwy organ administracyjnej kary pieniężnej za usuniecie drzewa bez wymaganego zezwolenia w sztywno określonej wysokości bez względu na okoliczność takiego czynu – nie są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utracą moc obowiązywania z upływem 18 miesięcy od daty ogłoszenia tego wyroku, to jednak w tej sprawie Sąd uznał, że sama okoliczność przesądzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności w powołanym zakresie tych przepisów z regulacja Konstytucji uzasadnia uznanie, że zaskarżone decyzje nie są prawidłowe.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że nie można do stanów faktycznych zaistniałych przed datą wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny stosować przepisów, których niezgodność z Konstytucją Trybunał ten przesądził (tak np. Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt
III AUa 1174/13, opub. w LEX nr 1416154). Jak bowiem podnosi się w orzecznictwie sądowym, przepis prawa uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny
z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (tak Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt I FSK 2075/08, opub. w LEX nr 593807; Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt
II OSK 1745/07; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1145/11, opub. w LEX nr 1109088)
Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5 -6, poz. 61, przyjął stanowisko, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.).
Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Należy także zgodzić się z poglądem zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, opub. w Lex nr 1080864, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy
i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu.
Sąd w tej sprawie uwzględnił przedmiot regulacji prawnej: karę za wycinkę drzew bez wymaganego prawem zezwolenia oraz jej znaczną wysokość
w porównaniu z możliwą wysokością kary grzywny wymierzanej w postępowaniu przed sądem powszechnym za przestępstwa kryminalne, których ciężar gatunkowych jest ze swojej istoty cięższy niż deliktów naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Zdaniem Sądu znaczenie ma też kwestia zdolności płatniczych podmiotu obciążonego. Wymierzona kara wielokrotnie przewyższa średnią zarobków miesięcznych w kraju. Przedmiotową karę wymierzono osobie fizycznej.
Rekapitulując, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a" w związku z art. 135 P.p.s.a. sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, ponieważ stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Taką podstawę wznowieniową w tej sprawie zawiera art. 145a § 1 K.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody z art. 64 ust. 1 i 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi najmniejszych wątpliwości.
Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. w przypadku uchylenia decyzji obowiązkiem Sądu I instancji jest udzielenie wskazówek organom co do dalszego postępowania. Kwestia ta w niniejszej sprawie jest wysoce problematyczna, bowiem oceniany przepis według orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest przepisem niekompletnym - nie zawierającym unormowania w zakresie oceny prawnej okoliczności popełnienia czynu. Według orzeczenia Trybunału powołane przepisy art. 88 ust.1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody są niekonstytucyjne bowiem nie określają przesłanek miarkowania kary. W zaistniałej sytuacji Sąd nie może wypowiedzieć się czy i jakie okoliczności winny być uwzględnione przy miarkowaniu kary w rozpoznawanej sprawie oraz czy należy brać pod uwagę także okoliczności, które w prawie punitywnym uznawane są za uchylające odpowiedzialność prawną, jak na przykład stan wyższej konieczności czy błąd co do okoliczności czynu zabronionego. Udzielenie przez Sąd wskazówek odnośnie wzięcia pod uwagę pewnych okoliczności w zakresie miarkowania kary czy okoliczności które mogłyby uchylać odpowiedzialność prawną byłoby niedopuszczalnym prawotwórstwem
ze strony sądu. Ponadto nie wydaje się też uzasadnione oczekiwanie na zmiany legislacyjne będące konsekwencją powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bowiem wydaje się, że zmiany regulacji dotyczące miarkowania kary i oceny okoliczności popełnienia deliktu będą odnosić się do stanów przyszłych. Zdaniem Sądu w stanie zaistniałym, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie ma kompletnej regulacji prawnej do wymierzenia Skarżącemu kary za wycięcie drzew.
O wstrzymaniu wykonywania zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a.
Koszty zasądzono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a., przy czym na wysokość zasądzonych kosztów składa się tak kwota uiszczonego wpisu, kwota uiszczenia opłaty od udzielenia pełnomocnictwa (17 zł) oraz kwota minimalnego wynagrodzenia pełnomocnika określona na podstawie § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy
w przedziale powyżej 50.000 zł – 3.600 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło