II SA/Bk 704/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Stowarzyszenia F. Z. w B., Stowarzyszenia Z. B. w B., Fundacji T. w B., Stowarzyszenia I. B. w B. oraz Stowarzyszenia F. Z. w B. w likwidacji na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a: odrzucić skargi Stowarzyszenie F. Z. w B. w likwidacji, Stowarzyszenie zwykłe F. Z. w B., Stowarzyszenie zwykłe Z. B. w B., Stowarzyszenie zwykłe I. B. w B. oraz Fundacja T. w B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 października 2016 r. występujący w imieniu skarżących organizacji R. K. został wezwany do usunięcia braków formalnych skarg poprzez: - przedłożenie dokumentu, z którego będzie wynikać, czy skarga stowarzyszeń Z. B., I. B. oraz F. Z. została skutecznie wniesiona przez wszystkich ich członków (przedstawienie stosownych uchwał wszystkich członków o wniesieniu skargi i przedstawienie dokumentów, z których wynikać będzie skład osobowy tych stowarzyszeń). Nadto, Przewodniczący wezwał do przedstawienia uchwał tych organizacji podpisanych przez ich wszystkich członków, zawierających udzielone R. K. upoważnienie do reprezentowania tych organizacji w postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub, mając na uwadze art. 8 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1923) do wykazania, czy Stowarzyszenia Z. B. oraz F. Z. dostosowały swoje statuty do wymagań art. 41a ustawy – Prawo o stowarzyszeniach. Dla wykonania wszystkich wyżej wymienionych obowiązków zakreślono termin 7 dni i rygor odrzucenia skarg Stowarzyszenia F. Z., Stowarzyszenia I. B. oraz Stowarzyszenia Z. B.; - nadesłanie dokumentu, który pozwoli ustalić czy R. K. występujący jako pełnomocnik osoby prawnej Fundacji T. w B. spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., z którego to przepisu wynika, że pełnomocnikiem osoby prawnej może być adwokat, radca prawny oraz pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Zakreślono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi tej Fundacji; - nadesłania skargi w takiej formie, że będzie możliwe odczytanie czy pismo (skarga) spełnia wszystkie formalne wymagania z art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. (oznaczenie stron, ich pełnomocników, jednoznaczne określenie rodzaju pisma i jego treści) oraz aby możliwe było jego dołączenie do akt sprawy (odpowiednie marginesy), jak też wskazano, że należy takie prawidłowo sformułowane i skonstruowane pismo stanowiące skargę nadesłać wraz z 3 brakującymi odpisami - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostały skutecznie doręczone R. K. jako pełnomocnikowi skarżących organizacji w dniu 10 listopada 2016 r. R. K. w odpowiedzi na wezwanie nadesłał nieczytelny dokument z dnia 14 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Złożone w sprawie niniejszej w jednym piśmie procesowym skargi podlegają odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom stawianym pismom w postępowaniu sądowym. Warunkiem formalnym wynikającym z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest podpisanie pisma przez osobę kierującą go do sądu albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Stosownie do regulacji zawartej w art. 49 §1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast w przypadku skargi obarczonej brakami formalnymi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie. W świetle zaś art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 p.p.s.a. swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W niniejszej sprawie skargi do Sądu w jednym piśmie procesowym wniosło pięć stowarzyszeń. Pismo to zostało opatrzone podpisem R. K. W związku z brakami formalnymi skarg wezwano do ich uzupełnienia wyżej wskazanym zarządzeniem z dnia 26 października 2016 r. Zauważyć należy, że żaden z wymienionych w zarządzeniu braków nie został uzupełniony: nie nadesłano żadnych informacji o uchwałach zawierających umocowanie R. K. do reprezentacji stowarzyszeń zwykłych, nie wykazano, że spełnia on wymagania z art. 35 p.p.s.a. Nadesłana na wezwanie Sądu odpowiedź (pismo z dnia 14 listopada 2016 r.) jest w znacznej części nieczytelna i nie zawiera załączników tj. dokumentów, do których nadesłania Sąd wzywał. Odnośnie wykazania prawa do reprezentacji skarżących stowarzyszeń zwykłych to co prawda R. K. wskazuje, że po nowelizacji ustawy – Prawo o stowarzyszeniach może on reprezentować te organizacje jednoosobowo jako przedstawiciel (art. 41a ust. 1 tej ustawy), jednakże w żaden sposób nie wykazał w przedmiotowej sprawie, że pełni rolę takiego przedstawiciela. Nie przedstawił dokumentów, z których wynikałoby powierzenie mu takiej roli, zaś fakt – jak wskazuje R. K. – przedłożenia takich dokumentów do innych spraw nie może prowadzić do oceny, iż braki formalne w sprawie niniejszej w zakresie wykazania reprezentacji zostały uzupełnione. Wskazać nadto należy, że stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej (art. 40 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). W związku z tym w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. W takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę, albo wszyscy członkowie powinni udzielić upoważnienia swojemu przedstawicielowi do dokonania czynności procesowej wniesienia skargi. Skarga wniesiona w sprawie niniejszej ani pismo nadesłane na wezwanie Sądu takich okoliczności nie dowodzą. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę Stowarzyszenia F. Z. w B., Stowarzyszenia I. B. w B. oraz Stowarzyszenia Z. B. w B. Z podobnych powodów (niewykazanie umocowania do reprezentacji) należy odrzucić skargę Fundacji T. w B., gdyż R. K. pomimo prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi tego podmiotu, nie nadesłał dokumentu, który pozwoliłby ustalić, czy - jako pełnomocnik tej osoby prawnej - spełnia przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Dotyczy to również państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Zatem w stosunku do Fundacji również braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, co uzasadnia odrzucenie jej skargi. W niniejszej sprawie odrzuceniu podlegała również skarga Stowarzyszenia F. Z. w B. w likwidacji, bowiem została wniesiona przez podmiot nieposiadający zdolności sądowej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej. Stosownie zaś do art. 25 § 1 p.p.s.a. zdolność sądowa to zdolność występowania przed sądem administracyjnym. Z informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że skarżące Stowarzyszenie F. Z. w B. zostało rozwiązane postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., sygn. akt [...] - Rej. KRS [...] i zarządzono jego likwidację. Z urzędu Sądowi jest wiadome, że powyższe postanowienie jest prawomocne wobec oddalenia wywiedzionej od niego apelacji przez Sąd Okręgowy w B. (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt [...]). Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności. W okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło (art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o stowarzyszeniach; P. Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 263/12, z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 600/12 i z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt II OZ 1086/12). W konsekwencji likwidator, który przeprowadza likwidację stowarzyszenia, nie działa w jego imieniu, ale w imieniu własnym, wypełniając pewną funkcję publiczną jako osoba zaufania publicznego, a jego działalność rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie na statutową działalność rozwiązanego stowarzyszenia. Oznacza to, że rozwiązane Stowarzyszenie nie posiada zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym - art. 25 § 1 i 3 p.p.s.a. Brak ten jest brakiem nieusuwalnym (analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 14 kwietnia 2015r. II OZ 272/15). Skarga wniesiona przez tę organizację jest zatem skargą niedopuszczalną (art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). Nadto zauważyć należy, że w zarządzeniu z dnia 26 października 2016 r. wezwano R. K. do przedstawienia skargi wszystkich stowarzyszeń w czytelnej wersji i odpowiedniej formie, zawierającej wyraźną, dającą się odczytać treść tj. w formie spełniającej wymagania dla pisma wnoszonego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wskazanej w art. 46 § 1 i 2 p.p.s.a. Złożona skarga ma bowiem formę chaotycznego pisma, sporządzonego bardzo drobną czcionką, w którym nagromadzono znaczną ilość żądań, wniosków i informacji dotyczących wielu różnych postępowań. Nie sposób ustalić jaka jest jego ostateczna i właściwa treść, a rolą Sądu nie jest domyślanie się intencji strony. Wykonanie powyżej wskazanego wezwania do nadesłania skargi w czytelnej formie nie nastąpiło zatem w sposób, który uzasadniałby uznanie, że ten brak formalny został uzupełniony. Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd zobowiązany był do odrzucenia skarg wszystkich organizacji. O powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w stosunku do Stowarzyszenia zwykłego F. Z., Stowarzyszenia zwykłego Innowacyjny B. w B., Stowarzyszenia zwykłego Z. B. oraz Fundacji T., zaś na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w stosunku do Stowarzyszenia F. Z. w B. w likwidacji.