II SA/Bk 718/24

WyrokWSA w Białymstoku2025-02-12

Skład orzekający: Marcin Kojło, Justyna Siemieniako, Dariusz Marian Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona na przewoźnika za naruszenie przepisów dotyczących transportu odpadów, polegające na wycieku odpadu z cysterny i uciążliwości zapachowej, może zostać uchylona, jeśli przewoźnik twierdzi, że przewoził produkt uboczny, a nie odpad, lub że naruszenie nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych (mróz uszkodził zawór)?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że przewożony ładunek był odpadem, a nie produktem ubocznym, ponieważ wytwórca zakwalifikował go jako odpad w karcie przekazania odpadów i zdecydował się go pozbyć. Ponadto, sąd uznał, że uszkodzenie zaworu cysterny z powodu mrozu nie stanowiło okoliczności wyłączającej odpowiedzialność przewoźnika, gdyż niskie temperatury zimą nie są zjawiskiem nadzwyczajnym, a przewoźnik powinien był zapewnić szczelność transportu. Sąd stwierdził również, że przepisy dotyczące odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (art. 189f k.p.a.) nie mają zastosowania do kar nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, ponieważ przepisy te regulują te kwestie odmiennie.
Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie przepisów dotyczących transportu odpadów, polegające na wycieku odpadu z cysterny i uciążliwości zapachowej podczas przewozu. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę, twierdząc, że przewoziła produkt uboczny, a nie odpad, oraz że wyciek nastąpił z powodu uszkodzenia zaworu przez mróz, czego nie mogła przewidzieć. Skarżąca podnosiła również zarzuty proceduralne dotyczące niezastosowania przepisów k.p.a. o karach pieniężnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. Sp. Jawna w L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 marca 2024 r. nr BP.501.1311.2023.0949.OL14.543796 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "WITD", "organ I instancji") w dniu 9 stycznia 2023 r. dokonał kontroli drogowej w Kudypach na drodze krajowej nr 16 zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki V. o numerze rejestracyjnym [...]i naczepy marki Benalu o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował K. F.. Kierujący wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z Suwałk do Ostródy. Kierujący przewoził ładunek odpadów o kodzie 02 02 04 - osady z zakładowych oczyszczalni ścieków. Według okazanej do kontroli karty przekazania odpadów w systemie BDO nr [...] opisany przewóz był wykonywany w imieniu przedsiębiorcy Przedsiębiorstwo Produkcyjno - Handlowo - Usługowe R. Spółka Jawna z siedzibą w L. (dalej jako: "skarżąca"). Przeprowadzona kontrola wykazała wyciek przewożonego odpadu na drogę z powodu uszkodzonego zaworu cysterny. Przebieg i ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 9 stycznia 2023 r. 2. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. nr [...] WITD nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za naruszenie obowiązku wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na art. 24 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r. poz. 1742). Organ stwierdził także brak podstaw do umorzenia postępowania w zakresie naruszenia określonego w lp. 1.12 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. 4. W następstwie wniesionego odwołania decyzją z 19 marca 2024 r. nr BP.501.1311.2023.0949.OL14.543796 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako: "GITD", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy ww. decyzję WITD. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie – art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f) ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2022 r. poz. 2201, dalej jako: "u.t.d."), art. 24 ust. 1 i 6 ustawy o odpadach, § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów oraz art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 u.t.d.. Wskazał, że zgodnie z lp. 4.11 załącznik nr 3 do u.t.d., wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzeniania się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczającym do minimum uciążliwości zapachowej jest sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 10 000 zł. Organ podkreślił, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli (9 stycznia 2023 r.) kierujący K. F. w imieniu stron wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy z Suwałk do Ostródy. Przewóz ten wykonywał zespołem pojazdów składającym się z samochodu ciężarowego marki V. o numerze rejestracyjnym [...]i naczepy marki Benalu o numerze rejestracyjnym [...]. W chwili zatrzymania do kontroli kierujący przewoził 21800 kg odpadów z przedsiębiorstwa A. Sp. z o.o. z siedzibą w S. do Przedsiębiorstwa W. Sp. z o.o. z siedzibą w T. Były to odpady o kodzie 02 02 04 - osady z zakładowych oczyszczalni ścieków, co potwierdza karta przekazania odpadów nr [...] zarejestrowana w systemie BDO. Podczas kontroli stwierdzono wyciek przewożonego odpadu na drogę z powodu uszkodzonego zaworu cysterny. Kierujący przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że nie zauważył pęknięcia zaworu. Pęknięcie zaworu potwierdzają protokół kontroli i protokół oględzin. Także na podstawie znajdujących się w aktach sprawy fotografii można stwierdzić, że zawór był pęknięty podczas wykonywania opisanego przewozu. Zatem skontrolowany przewóz odpadów był wykonywany bez zabezpieczenia odpadów przed uwolnieniem się z cysterny. Organ II instancji zaznaczył, że organ I instancji prawidłowo nałożył na stronę karę pieniężną wysokości 10.000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 1 i 3 oraz ust. 7 pkt 1 u.t.d. i lp. 4.11 załącznika nr 3 do tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji nie naruszało przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie organu I instancji. W kwestii uznania produktu lub substancji za produkt uboczny organ II instancji wskazał, że o kwalifikacji danego przedmiotu za odpad decyduje zachowanie posiadacza danego przedmiotu i przesłanka "pozbycia się" tego przedmiotu (co potwierdza stanowisko NSA w wyroku z dnia 19 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2655/17). Ładunek przewożony w dniu kontroli posiadaczka tego ładunku A. Sp. z o.o. określiła, jako odpad w karcie przekazania odpadów w systemie BDO nr [...] i przekazała odbiorcy tego ładunku. Zatem na podstawie zachowania posiadacza ładunku przewożonego w dniu kontroli można jednoznacznie stwierdzić, że pozbył się ww. ładunku, czyli był on dla niego jedynie odpadem. W zakresie art. 189f k.p.a. organ uznał, że jego zastosowanie było niemożliwe. Kwestię zastosowania m.in. tego artykułu reguluje art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli przypadki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielania pouczenia zostały uregulowane w przepisach odrębnych, to przepisów działu IVa k.p.a. zawierającego art. 189f k.p.a. nie stosuje się. Możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewiduje art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Dlatego do decyzji nakładających kary pieniężne na podstawie art. 92a u.t.d. w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. mają zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Stanowisko sądów administracyjnych, co do kwestii ewentualnego zastosowania przepisów art. 189f k.p.a. w sprawach administracyjnych nie jest jednolite, jednak organ odwoławczy podziela stanowisko sądów, które uważają, że ww. przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w sprawach administracyjnych, w których kwestie odstąpienia od nałożenia kar są uregulowane w przepisach odrębnych. Podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut naruszenia 31 ust. 3 Konstytucji, art. 12 ustawy - Prawo przedsiębiorców i art. 8 § 1 k.p.a. zdaniem GITD jest niezasadny. Przewóz drogowy m. in. odpadów został uregulowany m.in. w ustawie o odpadach i u.t.d., czyli w aktach prawnych obowiązujących w Polsce. Strona naruszyła przepisy regulujące przewóz odpadów i na podstawie ww. aktów prawnych została na nią nałożona administracyjna kara pieniężna, której nałożenie przewiduje ustawa o transporcie drogowym. Nałożenie tej kary zostało poprzedzone przeprowadzonym przez organ I instancji postępowaniem administracyjnym, w którym strona aktywnie uczestniczyła. Zatem na stronę nie zostały nałożone żadne ograniczenia, które nie wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały również okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 92c u.t.d., bowiem przepis ten może być zastosowany tylko w sytuacjach powstałych w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy też wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Również zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych przepis z art. 92c u.t.d. jest uznawany za przepis o charakterze wyjątkowym, odnoszącym się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. 5. Nie zgadzając się z ww. decyzją GITD skarżąca złożyła skargę do tut. sądu, zarzucając zaskarżonej decyzji: a) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie: - art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Ip. 4.11 załącznika nr 3 do u.t.d. oraz art. 2 pkt 9 w zw. z art. 24 ust. 1 i 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów poprzez nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie obowiązku wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej w sytuacji, w której strona nie przewoziła odpadów, lecz produkty ubocze pochodzenia zwierzęcego, niepodlegające wymogom stawianym przez ustawę o odpadach i wydane na jej podstawie rozporządzenie, - art. 92a ust. 1 u.t.d. w zw. z Ip. 4.11 załącznika nr 3 do u.t.d. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Środowiska 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów poprzez nałożenie na stronę administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie obowiązku wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej w sytuacji, w której nie doszło do wypełnienia przesłanek odpowiedzialności administracyjnej, a w szczególności nie doszło do jakiegokolwiek wycieku, a uciążliwość zapachowa była ograniczona do minimum, - art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez nałożenie na stronę administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie obowiązku wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób uniemożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej w sytuacji, w której ewentualne nieprawidłowości nastąpiły bez jakiejkolwiek wiedzy przewoźnika, bowiem zawór cysterny został uszkodzony bezpośrednio przed realizacją przewozu przez bardzo silny mróz, na co przewoźnik nie miał wpływu, czemu nie mógł zapobiec ani czego nie mógł przewidzieć; b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady zaufania do władzy publicznej, zasady proporcjonalności, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału swobody jego oceny oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, niebudzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie mylnie przyjął, że w niniejszej sprawie doszło do wycieku cieczy o odrażającym zapachu na powierzchnię drogi w wyniku awarii zaworu cysterny, podczas gdy w rzeczywistości nie doszło do żadnego wycieku ani do nadmiernej uciążliwości zapachowej w związku z przedmiotowym przewozem, a organy nie udowodniły w sposób należyty faktu, że do zarzucanej stronie nieprawidłowości rzeczywiście doszło, nie wyjaśniając również wątpliwości w tym zakresie podnoszonych przez stronę postępowania, - art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1 k.p.a., art. 189a § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar (w tym odstąpienie od ukarania) i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., a zostały przez organy pominięte pomimo, że kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest odwołanie się do uregulowań działu IVa k.p.a. (por. m. in. wyrok VI SA/Wa 3023/23, VI SA/Wa 198/23, VI SA/Wa 2230/22, III SA/Po 145/22). Ocena, czy w sprawie nie występują przesłanki do odstąpienia od ukarania stanowi obligatoryjny element postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, którego pominięcie wywołuje konieczność uchylenia tak podjętej decyzji, - art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji, w której waga zarzucanego naruszenia jest znikoma, strona zaprzestała naruszania prawa, a kara w wysokości 10 000 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu zaznaczyła, że nie podlegała rygorom związanym z przewozem odpadów, wobec czego nie powinna zostać na nią nałożona kara pieniężna. Przewoziła bowiem pozostałości po uboju kurcząt w formie osadu, pochodzące z zakładowej oczyszczalni ścieków. Substancja ta była produktem ubocznym pochodzenia zwierzęcego - wobec czego nie stosuje się do niej przepisów ustawy o odpadach oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia, stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 2 pkt 9 ustawy o odpadach, do przewożonego towaru nie stosuje się przepisów ustawy o odpadach. Oznacza to także, że do produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego nie stosuje się również przepisów rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów. Ponadto Ip. 4.11 zał. nr 3 do u.t.d. przewiduje karę pieniężną za "wykonywanie przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej". W swojej treści wprost więc odnosi się do pojęcia odpadu. U.t.d. nie zawiera definicji legalnej odpadu, zatem na jej użytek konieczne jest odniesienie się do ustawy o odpadach - której nie stosuje się m.in. właśnie do produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Skarżąca wskazała także, że przewożony przez stronę ładunek stanowił odsączony z wody osad w formie stałej, powstający przy uboju kurcząt. Osad ten przewożony był w cysternie silosie i nie zawierał w sobie wody - zatem fizycznie niemożliwy był, zdaniem strony, wyciek tego osadu poza cysternę - nawet jeśli doszło do rozszczelnienia zaworu. Strona nie zgadza się również z twierdzeniem, jakoby w toku wykonywania przewozu doszło do wystąpienia nadmiernej uciążliwości zapachowej. Rzeczywiście, przewóz substancji o takie specyfice jak w niniejszej sprawie związany jest z pewnymi nieprzyjemnościami zapachowymi i wynika to z samej specyfiki tej substancji. Jednakże uciążliwość ta zredukowana została do minimum, nie przekraczając dopuszczalnego poziomu - m.in. za sprawą faktu, że osad ten przewożony jest w formie osuszonej, a nie wraz z cieczą. Nawet jednak gdyby uznać, że w niniejszej sprawie zmaterializowały się przesłanki potrzebne do stwierdzenia, że do zarzucanego stronie naruszenia rzeczywiście doszło, to nadal - w ocenie skarżącej - nie powinna ona podlegać odpowiedzialności administracyjnej za tę hipotetyczną nieprawidłowość. Strona nie miała bowiem jakiejkolwiek wiedzy, że przedmiotowy przewóz może być realizowany w sposób nieprawidłowy. W szczególności strona nie mogła przewidzieć ani tym bardziej nie mogła zapobiec uszkodzeniu zaworu cysterny, wynikłemu na skutek działania silnego mrozu. W opinii strony w niniejszej sprawie powinno dojść do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu. Strona stoi na stanowisku, że waga zarzucanego jej naruszenia była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa, wobec czego spełnione zostały przesłanki wyrażone w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, ukaranie strony karą pieniężną w wysokości aż 10.000 zł za naruszenie o nieznacznej wadze, niestanowiące jakiegokolwiek zagrożenia dla dóbr prawnie chronionych przepisami ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy o odpadach jawi się jako nieproporcjonalne, a tym samym sprzeczne z przepisem art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, z art. 12 Prawa przedsiębiorców oraz art. 8 § 1 k.p.a. Nawet bowiem, jeśli w wyniku awarii zaworu doszło do podwyższonej emisji nieprzyjemnych zapachów, to i tak kara pieniężna w wysokości 10 000 zł w żadnym wypadku nie stanowi reakcji właściwej i proporcjonalnej na takie naruszenie. Pomimo tego organ I instancji nie zastosował instytucji odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu. Co więcej - organ ten nie tylko nie zastosował art. 189f k.p.a., lecz nawet nie rozważył konieczności zastosowania tego przepisu. Gdyby organy zdecydowały się na rozważenie przesłanek płynących z art. 189f § 1 k.p.a. doszłyby do konkluzji, że przepis ten wymaga zastosowania w niniejszej sprawie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, skarżąca wskazała, że już sam fakt nieprzeprowadzenia analizy możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. uzasadnia konieczność uchylenia decyzji, jako przedwcześnie nakładającej karę pieniężną. W opinii skarżącej w niniejszej sprawie istnieją podstawy do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu. 6. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zaskarżone postanowienie należy do ostatniej z wymienionych kategorii, dlatego też sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez wyznaczania rozprawy. 4. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja DIAS dotycząca nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Karę nałożono po stwierdzeniu w kontroli drogowej z 9 stycznia 2023 r. naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej (4.11. załącznika nr 3 do u.t.d.). Przeprowadzona kontrola wykazała wyciek przewożonego odpadu na drogę z powodu uszkodzonego zaworu cysterny. Odpowiedzialność skarżącej za przewóz stwierdzono na podstawie karty przekazania odpadów w systemie BDO nr [...]. Według wyjaśnień strony nie ma fizycznej możliwości rozprzestrzenienia się osadu poza środek transportu, bowiem osad jest w formie stałej przewożony w szczelnie zamkniętej cysternie. Natomiast przyczyną rozszczelnienia zaworu cysterny był mróz. Do pisma strona dołączyła wydruk z Internetu dotyczący pogody z dnia kontroli i dokumentację fotograficzną. Strona podnosiła również, że osad z zakładowej oczyszczalni ścieków nie stanowił odpadu, lecz produkt uboczny. Odrębnie strona podnosi brak rozważenia zastosowania przepisów działu IVa k.p.a. dot. administracyjnych kar pieniężnych, choć jej zdaniem było to obowiązkiem organów. 6. W ocenie Sądu materiał dowodowy sprawy nie daje żadnych podstaw do stwierdzenia, że przewożono produkt uboczny, a nie odpad. Uznanie za produkt uboczny wymaga spełnienia szczególnych warunków określonych w art. 10 ustawy o odpadach. W orzecznictwie wskazuje się, że to zgłaszający ma wykazać spełnienie warunków. Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1344/19 (powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ustawodawca nie zezwala na swobodne dysponowanie pozostałościami poprodukcyjnymi i co do zasady traktuje je jako odpady. Z uwagi jednak na fakt, że pozostałości poprodukcyjne mogą być bez szkody dla chronionych wartości środowiskowych, zdrowotnych ponownie wykorzystane, ustawodawca dopuścił w ściśle określonych wypadkach uznanie ich nie za odpad a za produkt uboczny (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1087/15). Z kolei NSA w wyroku z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 2642/21 stwierdził, że zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o odpadach, to wytwórca przedmiotu lub substancji jest obowiązany do przedłożenia marszałkowi województwa, właściwemu ze względu na miejsce ich wytwarzania, zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Zgłoszenie musi zawierać m.in. określenie miejsca wytwarzania przedmiotu lub substancji przewidzianych do uznania za produkt uboczny, wskazanie przedmiotu lub substancji przewidzianych do uznania za produkt uboczny, a także ich masy oraz opisu procesu produkcyjnego, w którym powstaje przedmiot lub substancja i procesu, w którym zostaną one wykorzystane. Ponadto z art. 11 ust. 3 ustawy o odpadach wynika, że wytwórca przedmiotu lub substancji ma obowiązek dołączenia do zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny dowodów potwierdzających spełnienie warunków, o których stanowi art. 10 ustawy o odpadach oraz szczegółowych wymagań, o ile zostały określone. Dowodami mogą być w szczególności umowy potwierdzające wykorzystanie przedmiotu lub substancji do określonych celów lub potwierdzające właściwości przedmiotu lub substancji wyniki badań, wykonanych przez laboratoria, o których mowa w art. 147a ustawy Prawo ochrony środowiska. Z powołanych przepisów wynika, że obowiązki w zakresie postępowania dowodowego obciążają stronę składającą wniosek. To strona jest zobowiązana przedłożyć dowody potwierdzające spełnienie warunków do uznania danej substancji lub przedmiotu za produkt uboczny. Norma z art. 11 ustawy o odpadach modyfikuje zatem wyrażoną w art. 7 § 1 k.p.a. zasadę obciążającą organ administracyjny obowiązkiem ustalania stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie osad miał zostać przewieziony do oczyszczalni ścieków. Osad zakwalifikowano jako odpad w karcie przekazania odpadów. Wytwórca osadu zdecydował więc o pozbyciu się odpadu, a nie zastosowaniu procedury dot. produktu ubocznego. Przy produkcie ubocznym zakłada się jego ponowne wykorzystanie. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżącego w tym zakresie nie są zasadne. 7. Sąd w składzie orzekającym nie uznał za zasadny również zarzut spółki, iż naruszenia wykonania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się odpadów poza środki transportu oraz nieograniczający do minimum uciążliwości zapachowej (naruszenie opisane w Ip. 4.11 załącznika nr 3 do ustawy), skutkiem czego nałożono karę w wysokości 10.000,00 zł. Za chybione oceniono argumenty, że to naruszenie nie wynikało z przyczyn zależnych od spółki, ale z powodu warunków atmosferycznych.(mróz). W związku z tym należało uznać, iż spełnione zostały przesłanki z art. 92 c ust. 1 pkt. 1 u.t.d., bowiem to na stronie, jako na przedsiębiorcy wykonującemu transport drogowy, ciąży obowiązek dopilnowania, aby zatrudniani przez niego kierowcy dopełniali obowiązków, wynikających z przepisów prawa. W konsekwencji to skarżącego obciążają negatywne skutki zaniechań, zaniedbań lub innych działań pracowników związanych bądź nie z warunkami atmosferycznymi. Zgodnie z poglądami doktryny przesłanki egzoneracyjne określone w przepisach powoływanej powyżej u.t.d. nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych. To takie sytuacje, których profesjonalny podmiot, wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności, nie był w słanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem siły wyższej, bądź też działań osoby trzeciej, za których winy przedsiębiorca nie może odpowiadać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 716/10). W ocenie Sądu w zakresie zastosowania art. 92c u.t.d. z uwagi na warunki atmosferyczne (mróz) nie można tego uznać za sytuację, której skarżąca nie mogła przewidzieć. Powyższa sytuacja warunki atmosferyczne były przecież znane, a zimą temperatury ujemne nie są w naszym klimacie czymś nadzwyczajne, powoływanie się na powyższe warunki nie uwalnia spółki od odpowiedzialności. Skarżąca spółka powinna z uwagi na te warunki wykonywać przewóz w sposób, który uniemożliwi rozprzestrzenianie się odpadów. W ocenie Sądu strona prezentuje też błędną wykładnię w zakresie samego naruszenia. Organ nie musiał udowodnić, że doszło do rozprzestrzeniania się odpadu. W 4.11. załącznika wskazuje się jedynie na "przewożenie w sposób umożliwiający rozprzestrzenianie się", a brak szczelności stworzył taką możliwość, nie musiało nawet dojść do wycieku itp. Z pewnością również brak szczelnego zamknięcia nie jest ograniczeniem uciążliwości zapachowej do minimum. Zarazem dowody wskazują, że wyciek miał miejsce (zdjęcia, zeznania kierowcy). 8. Sąd stwierdza, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zaufania do władzy publicznej w zw. z art. 189a § 1, § 2 pkt 1-3 k.p.a. a contrario oraz art. 189f K.p.a., poprzez nierozważenie zastosowania do kary pieniężnej przewidzianej w u.t.d. przepisów k.p.a. dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych na podstawie ustawy u.t.d., ponieważ kary pieniężne w ustawie u.t.d. zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 K.p.a. 9. Sąd, uwzględniając najnowsze orzecznictwo NSA stwierdza, że w niniejszej sprawie nie znajdował zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. Przepis art. 189f k.p.a. w związku z art. 189a K.p.a., nie ma zastosowania do kar orzekanych na podstawie przepisów u.t.d., bowiem przepisy u.t.d. regulują odmiennie problematykę unormowaną w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie kar administracyjnych. Jest to stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone np. w wyroku z 28 maja 2024 r., sygn. akt II GSK 1881/23, które jest sprzeczne ze stanowiskiem wyrażonym wcześniej w wyrokach WSA w Warszawie np. z 22 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 198/23 i z 31 sierpnia 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3023/23. Nie można zatem uznać, wbrew stanowisku Skarżącej, że zastosowanie uchwały NSA z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 – odnoszącej się do kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r., poz. 888 ze zm.) – również w odniesieniu do kar pieniężnych nakładanych na podstawie przepisów u.t.d., znalazło swój wyraz w utrwalającej się linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 189f § 1 K.p.a., organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Zasady wyłączające odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego regulują art. 92b oraz 92c u.t.d. Zgodnie z art. 92b u.t.d. "1. Nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił: 1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów: a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006, b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014, c) Umowy AETR, d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców; 2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. 2. Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2." Zgodnie natomiast z art. 92c u.t.d. "1. Nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. 1a. Przepisy ust. 1 stosuje się odpowiednio w sprawach o nałożenie kary pieniężnej wobec osób, o których mowa w art. 92a ust. 2. 2. Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ." W tej sytuacji należy zatem zauważyć, że zgodnie z art. 189a § 2 K.p.a., w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Z regulacji tej wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy działu IVA k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne", nie mają zastosowania i nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, K.p.a., to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu. Oznacza to, że jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021). Stosowanie art. 92 b i art. 92c u.t.d., w praktycznym wymiarze ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f K.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Również zatem w zakresie zastosowania w niniejszej sprawie art. 189f K.p.a., zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Sąd stwierdza, że organy działając na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.) oparł się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, dokonał jego merytorycznej oceny z uwzględnieniem ogólnych zasad proceduralnych określonych w K.p.a i prawidłowo ustalił stan faktyczny, a następnie dokonał jego prawidłowej subsumcji prawnej. Organ podjął zatem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.), a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Organ dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego dochodząc do wniosku, że materiał ten potwierdza (art. 80 K.p.a.), że skarżąca spółka jako zarządzająca transportem podlegała nałożonej na nią karze pieniężnej. Organ ustalił okoliczności faktyczne niniejszej sprawy oraz uzasadnił powody nałożenia na Skarżącej kary pieniężnej dokładnie wyjaśniając przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.W konsekwencji organy nie naruszyły również w niniejszej sprawie zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.). 10. Reasumując stwierdzić trzeba, że organy obydwu instancji uwzględniły wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie, zebrały materiał dowodowy w sposób wyczerpujący, pojęcia nieostre zinterpretowały prawidłowo, nie pominęły istotnych elementów stanu faktycznego. W sprawie przeanalizowana została możliwość odstąpienia od nałożenia kary. Organy właściwe odczytały treść pojęcia ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego przez pryzmat zasady proporcjonalności i w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT. W sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu przewoźnika i interesu publicznego. 11. Jako, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, sąd skargę oddalił, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło