II SA/Bk 719/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 05 lutego 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A.D. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Wojewoda P. decyzją z dnia [...].05.2008r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].04.2008 r. Nr [...] o uchyleniu czynności materialno - technicznej polegającej na zameldowaniu J. S. na pobyt stały w lokalu przy ul. P. [...] w B. i anulowaniu wpisu w dokumentach ewidencyjno - adresowych. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Pismem wniesionym dnia 17 stycznia 2008 r. M. S. wniósł o wymeldowanie J. S. z lokalu położonego w B. przy ul. P. [...]. Wniosek powyższy uzasadnił tym, iż J. S. nie mieszka i nigdy nie mieszkał pod wskazanym adresem. Z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej lokalem Nr [...] przy ul. P. w B. są w równych udziałach - po ½ - M. S. i J. S. J. S. nabył swój udział w drodze dziedziczenia po żonie N. S. zmarłej w dniu 15.01.2005r. (postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 13.10.2005 r. sygn. akt II Ns [...]), natomiast udział M. S. przypadł mu po części w drodze dziedziczenia i czynności cywilnoprawnej ze spadkobiercami właścicieli mniejszych udziałów. W dniu 10.04.2003 r. J. S. został zameldowany w lokalu przy ul. P. [...] w B., a jego pobyt w tym miejscu został potwierdzony przez żonę N. S. W tym czasie (tj. od lipca 1988 r. do końca grudnia 2005 r.) J. S. był również zameldowany na pobyt czasowy w Z. przy ul. S. [...], gm. S. W toku postępowania przed organem I instancji J. S. wyjaśnił, iż mieszka w lokalu przy ul. P. [...] w B., lecz nie pamięta od kiedy. Posiada klucze do lokalu, opłaca podatki za nieruchomość, zaś w lokalu znajdują się niektóre jego rzeczy (np. meble). Obecnie prąd w lokalu jest wyłączony, lecz skarżący włącza go gdy jest mu potrzebny. Odłączona została też woda. J. S. czasami nocuje w ww. lokalu. Od kilkudziesięciu lat zarządza nieruchomością zabudowaną przedmiotowym lokalem i mieszka tam, ponieważ nie ma innego mieszkania. Do akt administracyjnych załączony został wyrok Sądu Rejonowego w B. Wydział I Cywilny z dnia 10.09.2001r. sygn. akt I C [...] nakazujący M. S., aby zaniechał naruszania własności N. S. do nieruchomości położonej w B. przy ul. P. [...], oraz kopie pism kierowanych do Policji z prośbą o interwencję. Zgłoszony przez J. S. świadek H. S. generalnie potwierdził fakt zamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul P. [...] w B., jednak protokołu sporządzonego z tych zeznań nie podpisał. Zdaniem wnioskodawcy M. S., działającego przez pełnomocnika M. S. przedmiotowy lokal jest zniszczony, zdewastowany i nie nadaje się do zamieszkania, a posesja jest zarośnięta i zaśmiecona. W przedmiotowym lokalu znajdują się stare ubrania i meble poprzednich - już nieżyjących -współwłaścicieli. Ostatnim mieszkańcem lokalu przy ul. P. [...] w B. był syn N. S. – M. S., który zmarł w maju 1999r. N. S. nie mieszkała pod powyższym adresem od 1962 r., zaś J. S. nigdy tam nie mieszkał i nie mieszka. W przedmiotowym lokalu nie ma i nigdy nie było jego rzeczy. Obecność skarżącego na posesji przy ul. P. [...] w B. przeważnie zaś skutkowała interwencjami Policji. Z czynności oględzin nieruchomości przy ul. P. [...] w B. przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 14.03.2008r. wynika, iż z zewnątrz budynek wygląda na niezamieszkały, (pozabijane okna). Mieszkający zaś w bezpośrednim sąsiedztwie świadkowie J. R., H. B. i H. K. zeznali, że od śmierci M. S. w 1999 r. nikt nie mieszka w lokalu przy ul. P. [...] w B., w tym także J. S. (protokoły z dnia 14.03.2008r. w tym jeden protokół z oględzin i trzy protokoły przesłuchania świadków). Ponadto z poczynionych przez organ I instancji ustaleń wynika, że w budynku przy ul. P. [...] w B. brak jest zużycia energii elektrycznej od 2003r., a także brak zużycia wody od 27.10.2003r. (nota bene na wniosek J. S.). W oparciu o tak zgromadzony materiał dowodowy Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...].04.2008r. (Nr [...]) orzekł o uchyleniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu J. S. na pobyt stały w lokalu przy ul. P. [...] w B. i anulowaniu wpisu w dokumentach ewidencyjno-adresowych. Powyższą decyzję J. S. zaskarżył do Wojewody P., podważając wiarygodność zeznań sąsiadów i wyjaśnień M. S. Wskazał, iż to on od lat zarządza nieruchomością zabudowaną przedmiotowym lokalem i opłaca za nią podatki. Zaskarżona decyzja oznacza, że nie ma prawa mieszkać w przedmiotowym lokalu, a oględziny przedmiotowego lokalu były napadem na niego. Nie interesowało to Prezydenta Miasta B. i jego pracowników, stąd podlegają oni odpowiedzialności. Rozpoznając odwołanie organ II instancji decyzją z dnia [...] maja 2008 r., (Nr [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną, uznając odwołanie za nieuzasadnione. Organ odwoławczy zaakceptował wszelkie czynności przeprowadzone przez organ I instancji, dochodząc do wniosku, iż w sprawie dołożono wszelkiej staranności do prawidłowego jej rozstrzygnięcia. Z analizy akt sprawy wynika niezbicie, iż skarżący zarówno w chwili czynności zameldowania jak i obecnie nie przebywa w lokalu przy ul. P. [...] w B. Powyższa okoliczność stanowi przesłankę do uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania J. S. w ww. lokalu. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta B. nie uchybił ani przepisom materialnym (ustawy z dnia 10.04.1974 r., o ewidencji ludności i dowodach osobistych), ani proceduralnym określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Ponadto organ podkreślił, iż czynność zameldowania polega na zgłoszeniu właściwemu organowi (celem zarejestrowania) danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Obowiązujący stan prawny kształtuje czynność zameldowania wyłącznie jako rejestrację pobytu osoby pod oznaczonym adresem, zatem ustalenie faktycznego pobytu w miejscu zgłoszonym do zameldowania lub też brak tego pobytu, jest okolicznością mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wojewoda P. zwrócił uwagę, iż co prawda z wyjaśnień J. S. potwierdzonych zeznaniami wskazanego przez niego świadka wynika, że skarżący mieszka w przedmiotowym lokalu, jednakże powyższemu przeczą zaznania świadków mieszkających w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego lokalu. Z zeznań tych wynika mianowicie, że w przedmiotowym lokalu nikt nie mieszka od 1999r. odkąd zmarł M. S. Zeznania sąsiadów zostały spisane do protokołów i jakkolwiek podważono je w odwołaniu to posiadają - w ocenie Wojewody P. - moc dowodową i są wiarygodne. Organ stwierdził też, że zeznania osób mieszkających w sąsiedztwie przedmiotowego lokalu (tj. J. R., H. B. i H. K.) - jako osób obcych w stosunku do stron - cechuje obiektywizm (co wziął pod uwagę organ I instancji), ale też zeznania te korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy świadczącym, np. że w budynku przy ul. P. [...] w B. brak jest zużycia energii elektrycznej i wody od okresu, w którym skarżący został zameldowany pod powyższym adresem. Ponadto okolicznością, która wpływa na ocenę wiarygodności wyjaśnień uczestników postępowania, w tym wyjaśnień samego skarżącego jest to, iż skarżący dokonując zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu posiadał zarejestrowany pobyt w Z. (zameldowanie na pobyt czasowy z krótkimi przerwami od 1988 r. do końca 2005 r.). W skardze do sądu administracyjnego J. S. powtórzył argumenty zawarte we wcześniejszych odwołaniach. Generalnie przedstawił stan faktyczny sprawy, zwracając szczególną uwagę na jego prawo własności do przedmiotowego lokalu. Skarżący nie podważył wprost braku swego pobytu w miejscu zameldowania, lecz skoncentrował się na ograniczaniu jego prawa własności do nieruchomości, kwestionując jednocześnie brak uprawnień M. S. do składania wniosków o jego wymeldowanie. Skarżący, przekonany, iż tylko on – jako zarządca nieruchomości, może być w danym miejscu zameldowany, skupił się przede wszystkim na podważeniu wszelkich praw M. S. do przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Sąd nie ocenia natomiast zaskarżonych aktów lub czynności z punktu widzenia zasad słuszności, czy celowości. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracyjnego stanowił art. 47, a ściślej - jego ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (art. 47 ust. 1). Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (art. 47 ust. 2). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie nosi cech ostateczności ani prawomocności i organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego. Czynności tej - wyeliminowania błędnego wpisu - dokonuje organ administracji na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2006 r. II OSK 883/05, LEX nr 265701). Podstawa prawna, jaką zastosowały organu obu instancji była zatem adekwatna, a i ustalenia faktyczne przez nie poczynione w postępowaniu administracyjnym były jak najbardziej prawidłowe. W analizy akt niniejszej sprawy wynika, iż w rzeczywistości J. S. nie przebywał w chwili czynności zameldowania w lokalu przy ul. P. [...] w B. z zamiarem stałego w nim pobytu. Zgodzić się należy z ustaleniami poczynionymi przez organy administracji, iż zarówno w chwili zameldowania skarżącego w 2003 r. jak i podczas prowadzonego postępowania o uchylenie tej czynności materialno-technicznej (zameldowania) nie przebywał on w B. przy ul. P. [...], z zamiarem stałego tam pobytu. Wyniki przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego potwierdzają, że J. S. nie przedstawił prawdy w zakresie jego stałego przebywania pod wskazanym adresem. Analiza akt sprawy potwierdza, iż skarżący bardziej skupił się na kwestionowaniu praw drugiego ze współwłaścicieli do nieruchomości położonej w B. przy ul. P. [...], niż na podważeniu merytorycznej kwestii samego uchylenia czynności wymeldowania. Już sama treść skargi świadczy o tym, że skarżący nie podnosi zarzutów błędnego ustalenia przez organy administracji stanu faktycznego w zakresie jego przebywania w spornym lokalu, a bardziej skupia się na bezprawności (niesprawiedliwości) w działaniu tych organów, szczególnie z wniosku M. S. W ocenie sądu oczywistym jest, że czynności materialno-technicznej zameldowania skarżącego dokonano na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych i wbrew przesłance przebywania w lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Z treści art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz z ustawowego określenia istoty ewidencji ludności w art. 1 ust. 2 cyt. ustawy, a także z faktu istnienia obowiązku meldunkowego ludności z art. 4 cyt. ustawy wynika, że właściwy organ administracyjny zobowiązany jest do podejmowania czynności zmierzających do rejestracji prawdziwych danych o ludności i jej ruchu naturalnym, w tym również do rozstrzygania wątpliwości dotyczących danych rejestrowanych w ewidencji ludności. Czynność materialno-techniczna, jaką jest zameldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności (vide: wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2001 r. II SA/Gd 523/00 LEX nr 76100). Dlatego Prezydent Miasta B. w niniejszej sprawie uchylił czynność materialno-techniczną zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu, która nastąpiła na podstawie nieprawdziwych danych o jego stałym tam pobycie (zamieszkaniu). Wyjaśniająco należy dodać, że postępowanie meldunkowe spełnia wyłącznie cele ewidencyjne (rejestracyjne), a nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu, gdyż należy to do właściwości sądów powszechnych. Ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zameldowanie w lokalu służy zatem jedynie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie tylko faktu pobytu w tym lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 04.10.2007 r. sygn. akt II OSK 1054/06, nie publ.). Sąd administracyjny nie orzeka na zasadach słuszności, lecz bada legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego. Wobec tego argumentacja pozaprawna podnoszona przez skarżącego, a dotycząca wiążących go z uczestnikiem postępowania M. S. stosunków (konfliktów) nie mogła mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Skoro w niniejszej sprawie ustalono w sposób nie budzący wątpliwości sądu, że skarżący nie przebywa pod adresem zameldowania na pobyt stały, to brak jest uzasadnienia do dalszego utrzymywania fikcji meldunkowej w tym przedmiocie. W rozpatrywanej sprawie centrum życiowe skarżącego nie było ulokowane w przedmiotowym lokalu przy ul. P. [...] w B. Jedynie złe stosunki, a wręcz konflikty pomiędzy nim a uczestnikiem postępowania powodowały, że skarżący niekiedy obecny był na przedmiotowej nieruchomości. Samo opłacanie podatków od nieruchomości (co nie było kwestionowane przez wnioskodawcę M. S.), czy zarządzanie nieruchomością nie ma znaczenia prawnego w sprawie zameldowania, a może mieć tylko znaczenie w sprawach dotyczących stosunków własnościowych rozpatrywanych przed sądami powszechnymi. W tej sytuacji trudno jest opierać się wyłącznie na oświadczeniach skarżącego czy zeznaniach H. S. w zakresie przebywania w przedmiotowym lokalu, czy na temat zarządzania nieruchomością, gdyż nie ma to potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Należy też wskazać, że podtrzymywanie zameldowania nie wiąże się z prawem dysponowania (władania), czy faktycznego korzystania z przedmiotowego lokalu, gdyż temu celowi służą inne środki prawne, realizowane na podstawie przepisów prawa cywilnego. Jak wspomniano powyżej, przesłanką jaką winien oceniać organ rozstrzygający o zameldowaniu jest fakt przebywania danej osoby w tym miejscu, gdzie ma być ona zameldowana. W przedmiotowej sprawie organy dokonały właściwej oceny stanu prawnego jak i faktycznego (subsumcji), co skutkowało prawidłowym rozstrzygnięciem w przedmiocie uchylenia czynności zameldowania skarżącego w lokalu przy ul. P. [...] w B. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności adwokata w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł, a także opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).