II SA/Bk 724/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 100 zł (stu złotych), 3. w pozostałym zakresie oddalić wniosek. Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 31 i k. 35). Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, strata za 2007 r. wynosi 10.000 zł. Stowarzyszenie wskazało, iż w okresie od 01 stycznia 2007 r. do 01 stycznia 2008 r. uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego (k. 34). We wzmiankowanym okresie wydatki (strata) Stowarzyszenia wyniosły około 10.000 zł, zostały one w całości przeznaczone na działalność statutową. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony ( sprawa roszczeń z tego tytułu prawdopodobnie zostanie skierowana na drogę sądową). Komornik sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. 2.000 zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia - Komitetu Wyborczego S. F. Z. [...]. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności kwoty 880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia (k. 26 i k. 29). W piśmie z dnia [...] grudnia 2007 r. tut. Sąd wezwał wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, w którym należało: wyszczególnić wydatki poniesione przez Stowarzyszenie w 2007 r. i przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków, dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające fakt zaciągnięcia przez Stowarzyszenie pożyczek na sfinansowanie poniesionych w roku 2007 wydatków np. oświadczenia pożyczkodawców (k. 32). W odpowiedzi na cytowane wezwanie Stowarzyszenie F. Z. w B. nie ustosunkowało się do jego treści, powtarzając informacje zawarte w pismach z dnia [...] listopada 2007 r. i [...] grudnia 2007 r. (k. 26 i k. 29), dodając jedynie, iż w 2007 r. otrzymało darowizny w łącznej wysokości 10.000 zł, były to dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji [...], co stanowi o braku możliwości spożytkowania wzmiankowanej kwoty pokrycie kosztów sądowych. Roczne składki [...] członków Stowarzyszenia nie przekraczają 300 zł. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około [...] postępowań - ponosi koszty korespondencji i inne koszty związane z ich prowadzeniem. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k. 34). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 2 pkt 1 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Deuter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie w roku 2007 uzyskało wpływy w łącznej wysokości 11.130,50 zł, w tym dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji [...] – 10.000 zł, darowizna od osoby prywatnej - 500 zł, wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego - 330,50 zł oraz około 300 zł zebranych z tytułu wpłacanych składek członkowskich. Strata finansowa z działalności Stowarzyszenia za 2007 r. wyniosła 10.000 zł (k. 34). Kwoty poniesionych strat muszą mieć jedynie przybliżony charakter, strona nie określiła konkretnie przeznaczenia tych wydatków i nie przedstawiła żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie, nie zostało również w żaden sposób udokumentowane stwierdzenie, że są one finansowane z pożyczek od członków Stowarzyszenia, choćby poprzez złożenie ich oświadczeń – faktyczny brak odpowiedzi na cytowane wezwanie z dnia [...] grudnia 2007 r. Skoro strona twierdzi, że w 2007 r. osiągnęła dochód w łącznej wysokości 11.130,50 zł przewyższający deklarowaną stratę oraz, iż ponosi i finansuje kolejne wydatki, nie ma żadnych podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych w pełnym zakresie, koszty te nie mogą być bowiem stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, jak deklaruje działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej, jednak okoliczności te nie stanowią przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Bezzasadnym pozostaje twierdzenie Stowarzyszenia, iż jego statut wyklucza możliwość ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych postępowań (k. 34), strona inicjując i uczestnicząc w postępowaniach sądowoadministracyjnych, powinna również przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów. O zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy decyduje jedynie sytuacja materialna wnioskodawcy. Powyższe okoliczności wskazują, iż w niniejszej sprawie strona powinna ponieść koszty sądowe w kwocie 100 zł. Dochody (wpływy) osiągane przez Stowarzyszenie, brak majątku, nieuwiarygodnienie ponoszonych wydatków (strat) w połączeniu z koniecznością pokrywania przez stronę skarżącą kosztów innych prowadzonych postępowań uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałej części oraz uzasadniają przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 1-4 w zw. z art. 246 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.