II SA/Bk 786/20

Sygn. akt II SA/Bk 786/20 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.) Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 lutego 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionego odpisu pisma oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń. Skarżący J. G. wnioskiem z [...] października 2020r. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. o wydanie mu z akt sprawy numerze [...] uwierzytelnionej kopii pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2020r. nr [...], skierowanego do SKO a dołączonego do przekazywanego odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji. Podał, że pisma tego nie otrzymał od organu I instancji mimo wzmianki w jego treści, że odpis doręczono stronie (przesłano mu bowiem pismo o innej treści). Dodał, że uwierzytelnienie pisma jest potrzebne jako dowód fałszowania dokumentacji przez organ I instancji, popełnienie którego to fałszerstwa zamierza zgłosić w prokuraturze oraz ma zamiar wszcząć proces karny z oskarżenia prywatnego o zniesławienie (pomówienie). Postanowieniem z [...] października 2020r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. powołując się na art. 74 § 2 K.p.a. odmówiło wydania J. G. uwierzytelnionego odpisu pisma Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2020r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że zwrot "ważny interes strony" w uzyskaniu uwierzytelnionego odpisu pisma z akt sprawy, do których strona ma dostęp, użyty w art.73 § 2 K.p.a. odnosi się do tych przypadków, gdy strona sama nie może zapoznać się z aktami sprawy i samodzielnie sporządzić z nich odpowiednich notatek lub kopii. Organ dodał, że skarżący w dniu [...] października 2020r. miał wgląd w akta sprawy zakończonej decyzją ostateczną SKO z [...] września 2020r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i miał możliwość sporządzenia odpowiednich notatek lub kopii. Kolegium nadmieniło, że w wyniku wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, powstają nowe dowody, które mogą być wykorzystane poza postępowaniem macierzystym, stąd konieczny jest nadzór nad ich wydawaniem. Kolegium nawiązało do stanowisk sądów wyrażonych w sprawach II OSK 2063/10, I OSK 182/11 i II SA/Po 576/13. Kolegium nadmieniło, że sąd powszechny może wystąpić do organu administracji o wydanie odpisu lub wyciągu z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, jeżeli strona ich nie może uzyskać i przedstawić, przy czym dodało, że w tym przypadku sytuacja braku uzyskania przez skarżącego odpisu pisma Kierownika OPS w W. nie zachodzi, gdyż Kolegium uzyskało od pracownika organu I instancji informację, że J. G. otrzymał pismo, którego uwierzytelnionej kopii się teraz domaga. J. G. wystąpił do SKO w Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., orzekając w innym składzie, postanowieniem z dnia [...] października 2020r. orzekło utrzymaniu w mocy postanowienia z [...] października 2020r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przytoczyło brzmienie art. 73 i 74 § 2 K.p.a. następnie stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi przypadek uzasadniający wydanie uwierzytelnionego odpisu pisma stronie z akt sprawy, do której ma dostęp, ze względu na ważny interes strony. Skarżący, jak podkreśliło Kolegium, otrzymał odpis pisma od organu I instancji, osobiście zapoznawał się z aktami sprawy i miał dostęp do treści pisma poprzez wgląd w akta a ponadto sąd powszechny może zażądać od organu administracji publicznej odpisu lub wyciągu z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, jeżeli strona ich uzyskać nie może. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższe ostateczne postanowienie J. G. podtrzymał argumentację z wniosku. Zaprzeczył, by organ I instancji przesłał mu odpis pisma z [...] września 2020r.o tożsamej treści, co treść pisma znajdującego się w aktach sprawy o numerze [...]. Podkreślił, że pismo jest mu potrzebne do "wniesienia" sprawy karnej o pomówienie oraz stanowi dowód fałszowania dokumentu. Skarżący zarzucił pracownikom Kolegium celowe działanie na jego szkodę, naruszające jego prawa i pozbawiające go "wniesienia sprawy o pomówienie do sądu powszechnego". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Sprawa została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym w oparciu o treść art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który pozwala sądowi skierować do rozpatrzenia na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym skargę, której przedmiotem jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie. Skarga podlegała oddaleniu. Uregulowania zawarte w art. 73 i 74 K.p.a. ustanawiają zasadę względnej jawności akt sprawy administracyjnej. Stronie służy bowiem prawo przeglądania akt sprawy a także sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, realizowane osobiście lub przez pełnomocnika, nieograniczone ważnym interesem strony i przysługujące jej również po zakończeniu postępowania administracyjnego (vide: art. 73 § 1 K.p.a.). Natomiast ograniczone ważnym interesem strony jest jej prawo do żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. Powyższe wynika wprost z art. 73 § 2 K.p.a. i jest podyktowane tym, że wydany (uwierzytelniony) przez organ odpis lub kopia dokumentu z akt sprawy staje się nowym dokumentem, który może być wykorzystany poza tym postępowaniem, stąd kontrola organu nad procesem wydania dokumentu i potrzeba oceny zaistnienia ważnego interesu strony dla pozyskania dokumentu (vide: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa B. Adamiak i J. Borkowski, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2017,s.423). Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje i nie rozwija pojęcia "ważny interes strony", jednakże z braku obwarowania jakimikolwiek ograniczeniami bezpośredniego dostępu strony do przeglądania akt sprawy, wyprowadzany jest wniosek, że wydania dokumentu z akt sprawy strona może się domagać, gdy nie jest w stanie osobiście lub przez pełnomocnika zapoznać się z aktami sprawy w siedzibie organu i samodzielnie sporządzić notatek lub kopii. Ważnego interesu nie uzasadnia sama chęć posiadania uwierzytelnionego odpisu z akt sprawy ani chęć zweryfikowania treści uwierzytelnionego odpisu dokumentu z zebranymi przez siebie dowodami. W okolicznościach sprawy, jak wynika z akt SKO w Ł. prowadzonych dla sprawy z wniosku skarżącego o wydanie uwierzytelnionego odpisu pisma Kierownika OPS w W. z [...] września 2020r. (pisma włączonego do akt sprawy prowadzonej przez OPS w W. o numerze [...]), J. G. wnioskował o wydanie uwierzytelnionej kopii wymienionego pisma, ponieważ chciał ją wykorzystać jako dowód "fałszowania dokumentacji, podawania nieprawdy w celu zgłoszenia w prokuraturze oraz wytoczenia pozwu z oskarżenia prywatnego, gdyż pismo to zawiera pomówienie osoby J. G.". Trafnie, zdaniem sądu, organ uznał, że tak umotywowany wniosek nie uzasadniał zaistnienia po stronie wnioskodawcy ważnego interesu w pozyskaniu uwierzytelnionej kopii pisma. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżący w dniu [...] października 2020r. osobiście w siedzibie SKO w Ł. zapoznał się z aktami sprawy [...], czego potwierdzeniem jest sporządzone przez stronę oświadczenie, włączone do akt SKO nr [...] (vide: akta administracyjne dołączone do sprawy o sygn. II SA/Bk 754/20, które jako dowód zostały dołączone przez sąd z urzędu do sprawy niniejszej o sygn. II SA/Bk 786/20). Po drugie, akta każdej sprawy administracyjnej są udostępniane sądom i organom ścigania na żądanie tych organów a zatem dostęp sądu karnego i prokuratury do treści pisma, którego uwierzytelnionej kopii domaga się strona w celu przedstawienia sądowi karnemu i prokuraturze, jest otwarty. Nadto niedysponowanie uwierzytelnioną kopią dokumentu nie uniemożliwiało stronie zgłoszenia sprawy organom ścigania ani wniesienia prywatnego aktu oskarżenia. Dodatkowo, jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, odpis pisma, którego uwierzytelnionej kopii się strona domaga, został przesłany skarżącemu do wiadomości przez Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Potwierdzeniem wysłania skarżącemu do wiadomości odpisu pisma z [...] września 2020r. jest adnotacja na odwrocie tego pisma o podmiotach otrzymujących pismo poza głównym adresatem tj. organem odwoławczym. Treść pisma zawierała bowiem stanowisko organu I instancji wobec wniesionego przez J. G. odwołania od decyzji Kierownika OPS w W. z [...] sierpnia 2020r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego. Twierdzenie skarżącego, że treść otrzymanego pisma (faktowi jego otrzymania skarżący nie zaprzecza) różni się od oryginału znajdującego się w aktach sprawy, jest niewiarygodne. Mając powyższe na uwadze, sąd podzielił w całości ocenę sprawy dokonaną przez organ i skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).