II SA/Bk 811/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Roleder po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "B. [...]" Sp z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych p o s t a n a w i a oddalić wniosek. "B. [...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Strona skarżąca nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi, gdyż jej przychody w związku z wprowadzeniem przepisów ustawy hazardowej zmalały znacznie w stosunku do roku 2009 i 2010. Drastyczna podwyżka podatku od gier (POG) ze 180 Euro na 2.000 zł od każdego eksploatowanego przez spółkę automatu spowodowała, iż większość wpływających środków przeznaczana jest obecnie na regulowane zobowiązań publicznoprawnych. Wskazano ponadto, iż spółka obecnie eksploatuje około 75 % mniej automatów niż pod koniec 2009 r., co powoduje brak środków na bieżącą działalność. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 1.000.000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy za ostatni rok wynosi [...] zł. Według bilansu za rok 2010 przedsiębiorstwo poniosło stratę w wysokości [...] zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w wysokości [...] zł. Skarżąca spółka podkreśliła, iż aktualnie posiada na koncie środki "wyjęte" z automatów do gier o niskich wygranych i przygotowuje się do uiszczenia należności publicznoprawnych oraz pozostałych należności, w tym: 100.000 zł tytułem podatku od gier, około 70.000 zł tytułem czynszu najmu za lokale oraz około 80.000 zł tytułem pozostałych wydatków (tj. daniny publicznoprawne; wynagrodzenia; koszty bieżącej działalności). Łączna wysokość wydatków, do poniesienia, których zobowiązania jest skarżąca spółka wynosi około 250.000 zł miesięcznie tym samym znacząco przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Środki trwałe spółki to w większości automaty do gier o niskich wygranych, których w obecnych warunkach nie da się zbyć. Postanowieniem z dnia 21 listopada 2011 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, odmówił przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza, skarżąca Spółka nie udowodniła, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na powyższe postanowienie, skarżąca Spółka złożyła sprzeciw, w którym zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na błędnym przyjęciu, iż spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, co w połączeniu z brakiem należnej analizy sytuacji finansowej i faktycznej spółki, doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a dotyczących bezzasadnego uznania, iż spółka dysponuje wolnymi środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie wpisu w sprawie, mimo iż posiada zobowiązania o charakterze podatkowym oraz bezzasadnego uznania, że strata finansowa nie ma znaczenia dla oceny zasadności udzielenia spółce pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez skarżącą Spółkę sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 p.p.s.a. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – prawo pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, w szczególności wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Analiza okoliczności przedstawionych we wniosku wraz z dokumentacją i oświadczeniami Wnioskodawcy zgromadzonymi w aktach sprawy, nie dają podstaw do przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślenia wymaga przede wszystkim, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i może być przyznane tylko w szczególnych sytuacjach. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, przyznanie prawa pomocy winno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe (zob. postanowienie NSA z 24 października 2007 r., II FZ 426/07, niepubl.). W judykaturze niejednokrotnie już podkreślono, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych (zob. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1992 r., I ACz 393/92, postanowienie NSA z 24 marca 2004 r. Fz 10/04). Również w doktrynie wskazuje się, że strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazać się szczególną zapobiegliwością i przezornością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą, gdyż wiąże się ona ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszelkich związanych z nią konsekwencji, w tym ponoszenia kosztów sądowych (zob. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 632). Skarżona w sprawie decyzja dotyczy cofnięcia rejestracji automatu do gier, a zatem jest związana z prowadzoną przez stronę działalnością gospodarczą. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżąca Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Według bilansu za rok 2010 firma poniosła stratę w wysokości [...] zł, wartość środków trwałych przedsiębiorstwa wynosi [...] zł. Na rachunkach bankowych spółka posiada środki w łącznej wysokości 55.429,66 zł (stan na dzień 30 września 2011 r.). W ocenie Sądu przedstawione przez skarżącą Spółkę okoliczności, w szczególności fakt posiadania na rachunkach bankowych środków pieniężnych w wysokości 55.429,66 zł tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w sprawie niniejszej, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt dysponowania dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania uniemożliwia zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazać należy, iż podnoszone w sprzeciwie okoliczności związane z obowiązkiem ponoszenia wydatków dotyczących zobowiązań publiczno-prawnych, w tym, podatku od posiadanych automatów do gier, nie mogą uzasadniać zwolnienia od kosztów sądowych. Założenie, że konieczność zapłaty podatków powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niezrozumiałe, bowiem koszty sądowe nie mogą zaś być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Obie należności mają charakter publicznoprawny, a zatem powinny być regulowane w tej samej kolejności. Skoro skarżąca Spółka nie posiada zaległości w spłacie należności podatkowych, przyjąć należało, że dysponuje dostatecznymi środkami pieniężnymi, na uiszczenie kosztów sądowych, w niniejszej sprawie. Do podobnych wniosków, w zbliżonym stanie faktycznym doszedł Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie skarżącej Spółki na postanowienie tut. sądu w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy - postanowienie NSA z 19 lipca 2011 r. w sprawie sygn. akt II GZ 355/11. W tym stanie rzeczy Sąd nie znajdując usprawiedliwionych podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, orzekł jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.