II SA/Bk 817/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (PINB), wskazując na art. 66 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej powoływana jako u.p.b.) nakazał J. B.(dalej powoływany także jako skarżący) dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,00 m x 8,00 m na działce o nr geod. [...] w S. przy ul. [...]. Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej powoływana jako k.p.a.) nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wskazując na art. 113 § 1 k.p.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę w ww. decyzji z dnia [...] lipca 2021 r. w zakresie numeru geodezyjnego działki. Organ wskazał, że na stronie 1 w wierszu siódmym i dwunastym od góry decyzji jest wpisany nr działki [...] a powinien być wpisany nr działki [...]. Podkreślił, że obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania znajduje się na działce o nr [...] a omyłka nastąpiła w wyniku błędnego odczytu numeru z mapy geodezyjnej. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżący złożył zażalenie w którym wskazał, że aby skutecznie sprostować pomyłkę należało jeszcze podać numer ewidencyjny budynku – czego w zaskarżonym postanowieniu nie dokonano. Skarżący podkreślił, że tak sprostowana decyzja nadal nie odpowiada prawdzie ewidencyjnej, bowiem wszystkie budynki znajdujące się na działkach nr [...] i [...] posiadają numery ewidencyjne, zaś numeru nie posiada budynek znajdujący się na działce [...] przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., znak: [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (PWINB) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu odwoławczego, PINB w S. prawidłowo dokonał sprostowania wskazanej decyzji administracyjnej poprzez podanie właściwego numeru działki przy ul. [...] w S.. W powyższej decyzji, dwukrotnie wskazano poprawnie ul. Kresową w S., przy której znajduje się nieruchomość skarżącego z istniejącym na niej, częściowo zawalonym drewnianym budynkiem inwentarskim. Zdaniem organu, brak numeru ewidencyjnego budynku objętego nakazem rozbiórki nie wpłynął na poprawność wydanego postanowienia o sprostowaniu, zaś kwestia zgodności z prawem samej decyzji z [...] lipca 2021 r. jest przedmiotem odrębnego postępowania. Na powyższe postanowienie, skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając rażące naruszenie: - art. 113 § 1 k.p.a. w następstwie użycia instytucji sprostowania pomyłek do rozstrzygania wątpliwości, co do treści dokumentów urzędowych, wskutek wprowadzenia do decyzji nieistniejącego numeru działki [...], w wyniku unieważnienia podziału działki; - art. 111 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uwzględnienia żądania strony uzupełnienia decyzji o numer ewidencyjny budynku, - art. 30 Konstytucji RP, poprzez bezpodstawną odmowę wprowadzenia numeru budynku do sprostowanej decyzji. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o skierowanie sprawy na rozprawę, uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stwierdzenie jakoby omyłka powstała w wyniku błędnego odczytania mapy, bowiem żadnej mapy podczas kontroli stanu technicznego budynku i wydawania odręcznej decyzji pracownicy PINB nie posiadali. Skarżący wskazał także na niezgodność między rzeczywistym stanem prawnym w terenie a stanem prawnym, stwierdzonym w ewidencji gruntów i budynków. Podział w wyniku którego powstała działka [...] został unieważniony, dlatego też organy nie powinny się posługiwać tymi oznaczeniami. Dlatego też, zdaniem skarżącego, skutecznym jest zarzut rażącego naruszenia prawa, bowiem organ powinien oprzeć decyzję o zapisach zawartych w księdze wieczystej [...] i numerze budynku wynikającego z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący podkreślił, że zakwestionowanie przez niego braku numeru budynku w decyzji powinno być potraktowane jako wniosek o jej uzupełnienie w trybie art. 111 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Dołączył do odpowiedzi na skargę wydruk z systemu informacji przestrzennej m. S., z którego wynika, że częściowo zawalony budynek inwentarski położony jest na działce [...]. W dotychczas prowadzonych postępowaniach administracyjnych, którego przedmiotem był murowany budynek wybudowany nad spornym budynkiem drewnianym jako miejsce lokalizacji obiektu zawsze wskazywano ul. Kresową i działkę najpierw o nr [...] a następnie [...]. Księga wieczysta [...] zawiera działkę o nr [...], czyli przed późniejszymi podziałami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, na wstępie należy ocenić, czy skarżący, p. Janusz Biuziuk mógł samodzielnie występować w sprawie w charakterze strony z uwagi na swój stan zdrowia. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że skarżący od wielu lat cierpi na chorobę psychiczną – schizofrenię. Potwierdzeniem powyższego jest chociażby przedłożona na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. do akt sprawy sygn. II SA/Bk 818/21 opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna z dnia 24 października 2021 r., sporządzona na potrzeby postępowania karnego, z której wynika, że na dzień jej sporządzenia choroba występująca u skarżącego jest w fazie niepełnej remisji, co wiąże się z nieprawidłowym funkcjonowaniem psychospołecznym i tendencją do niepełnej oceny sytuacji skutkującej nieadekwatnymi procesami decyzyjnymi. Zdaniem biegłych aktualny stan psychiczny skarżącego pozwala na jego udział w czynnościach procesowych, jednak zdolność do prowadzenia swojej obrony w stopniu samodzielnym i rozsądnym pozostaje istotniej zmniejszona. Skarżący jest osobą pełnoletnią, nie został on ubezwłasnowolniony. Mając na uwadze powyższe, zdaniem sądu, mimo stwierdzonej choroby psychicznej brak było przesłanek, aby uznać, że skarżący nie może samodzielnie brać udziału w sprawie w charakterze strony. Ustawodawca zdolności do działania w charakterze strony odmawia osobie dorosłej dopiero z chwilą jej ubezwłasnowolnienia. Podkreślić należy, że analiza treści skargi oraz pism składanych przez skarżącego na etapie sprawy sądowoadministracyjnej wskazują, że skarżący doskonale orientuje się czego dotyczy niniejsza sprawa, podnosi szczegółowe argumenty, zarówno natury faktycznej jak i prawnej związane z legalnością kwestionowanego rozstrzygnięcia, dlatego też nie można przyjąć, jakoby miał problemy z przedstawieniem własnego stanowiska w sprawie. Jednocześnie, mimo stosownego pouczenia sądu na rozprawie w dnu 18 stycznia 2022 r., skarżący kategorycznie odmówił złożenia wniosku o ustanowienie mu adwokata z urzędu do reprezentowania jego interesów w sprawie sygn. II SA/Bk 818/21. Przedmiotowa sprawa nie ma charakteru karnego (gdzie wymagana byłaby pomoc profesjonalnego obrońcy), nie toczy się przeciwko skarżącemu lecz w wyniku jego skargi, dlatego też zdaniem sądu nie zachodziły przeszkody natury prawnej – braku zdolności sądowej czy też procesowej po stronie skarżącego - do rozpoznania niniejszej sprawy. Powyższej okoliczności – stanu zdrowia psychicznego skarżącego – nie można także poczytywać jako ewentualnego pozbawienia możliwości obrony jego praw przed sądem, bowiem skarżący doskonale orientuje się w regulacjach prawnych związanych z procedurą sądowoadministracyjną, koresponduje z sądem zarówno w drodze tradycyjnej (papierowej) jak i elektronicznej, w dniu 21 stycznia 2022 r. złożył osobiście wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do wniosku formalnego skarżącego o przeprowadzenie rozprawy, sąd uznał go za niezasadny. Podkreślić należy, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, a skargi na tego typu rozstrzygnięcia, w myśl art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) mogą być rozpoznane w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Jednocześnie należy podkreślić, że z uwagi na powiązanie niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt II SA/Bk 818/21, celem zapewnienia jednolitości orzecznictwa i sprawności postępowania, obie sprawy zostały wyznaczone do rozpoznania w tym samym składzie sędziowskim oraz w tym samym dniu. Skarżący nie wskazał jakie okoliczności, czy też skomplikowany charakter przedmiotowej sprawy, uzasadniałyby przeprowadzenie rozprawy. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z tymże przepisem organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprawdzie przepis ten nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, jednak w orzecznictwie wielokrotnie już wyjaśniano, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego, wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu ( tak NSA w wyroku z dnia z 25 września 2019 r. II OSK 2250/18, opubl. CBOSA). Trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 29 marca 2012 r. (I SA/Gl 268/11 opubl. CBOSA), że ocena "oczywistości omyłki" powinna wynikać z całości zgromadzonego materiału dowodowego oraz – a może przede wszystkim – z realiów konkretnej sprawy. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęty jest również pogląd, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Podkreśla się przy tym, że nie jest dopuszczalne sprostowanie decyzji, które prowadziłoby do ponownego rozstrzygnięcia sprawy, odmiennego od pierwotnego (np. wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. II OSK 1439/08 i podane tam orzecznictwo opubl. CBOSA). Warto podkreślić, że do zmiany stanu faktycznego w wyniku sprostowania treści decyzji dochodzi wtedy, gdy organ, używając tej instytucji procesowej, tworzy nowy stan faktyczny sprawy, który nie odpowiada zgromadzonym materiałom dowodowym, albo gdy w ten sposób uzupełnia stan faktyczny, zmieniając swoje ustalenia i przydając im nowy, nieznany dotąd wymiar, mający zupełnie inne znaczenie niż przed sprostowaniem i to nie tylko z punktu widzenia stanu sprawy, ale i samego rozstrzygnięcia. Wówczas niewątpliwie sprostowanie jest nieprawidłowe. W ocenie sądu, wbrew przekonaniu skarżącego, nie budzi wątpliwości że w sprawie mieliśmy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską polegającą na wskazaniu w decyzji nieprawidłowego numeru działki ewidencyjnej, na której znajduje się budynek inwentarski będący przedmiotem postępowania administracyjnego. Budynek ten, co znalazło potwierdzenie w aktach sprawy, w tym dołączonej przez skarżącego do zażalenia kserokopii mapy ewidencyjnej, znajduje się na działce o nr [...] stanowiącej jego własność, a nie jak wskazał początkowo organ w decyzji na działce o nr [...]. Lokalizacja i prawo własności budynku w sprawie nie była sporna. Powyższe sprostowanie w żaden sposób nie doprowadziło zatem do merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, znajduje oparcie w treści mapy ewidencyjnej, a zatem spełniło definicję "oczywistej omyłki" z art. 113 § 1 k.p.a. Dla przyjęcia legalności zaskarżonego postanowienia nie miała znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż w trakcie kontroli pracownicy PINB w S. nie mieli przy sobie mapy, a tym samym nie mogli jej błędnie odczytać. Z treści postanowienia z dnia [...] sierpnia 2021 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki wcale nie wynika, że błąd odczytu mapy miał nastąpić w trakcie przeprowadzanej kontroli, lecz jedynie w wyniku błędnego odczytania mapy. Mogło to nastąpić zarówno przed, w trakcie jak i po zakończeniu czynności kontrolnych. Nie budzi wątpliwości sądu, że sporny budynek znajduje się na działce o nr [...], stanowiącej własność skarżącego przy ul. [...] w S., a zatem zachodziły przesłanki do wydania przez organ postanowienia w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Zaznaczyć przy tym należy, że organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił dlaczego, mimo, iż powyższa działka o nr [...] w wyniku dokonanych podziałów nie graniczy już bezpośrednio z drogą Kresową w S., w dalszym ciągu określana jest jako położona przy ul. [...] w S.. Sąd akceptuje powyższe wyjaśnienia jako właściwe. W ocenie sądu nie można również zgodzić się ze skarżącym, jakoby sprostowanie obok numeru działki winno było zawierać także określenie numeru ewidencyjnego budynku. Skoro pierwotna decyzja PINB z dnia [...] lipca 2021 r. nie zawierała żadnego numeru ewidencyjnego budynku, niedopuszczalnym byłoby jego dopisanie poprzez tryb przewidziany w art. 113 § 1 k.p.a., bowiem w tym zakresie mielibyśmy do czynienia z rozszerzeniem merytorycznym decyzji. Na ocenę legalności kwestionowanego postanowienia nie miał również wpływu fakt posłużenia się numerami działek ujętych w ewidencji gruntów (które zdaniem skarżącego są nieaktualne w wyniku unieważnienia podziału) a nie danymi działek ujętymi w księdze wieczystej. Wskazać należy, że wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika, że to dane ujęte w księdze wieczystej, gdzie figuruje działka o nr [...] są nieaktualne, bowiem nie obejmuje ona późniejszych podziałów działki. Jednocześnie organ zaprzeczył, jakoby miały miejsce jakiekolwiek unieważnienia podziałów ww. działki. Z akt sprawy wynika, że sporny budynek jest zlokalizowany na działce o nr [...], zresztą sam skarżący posługuje się kserokopią mapy ewidencyjnej, z której to wynika, a zatem w tym zakresie nie można postawić organom zarzutu naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia oczywistej omyłki pisarskiej nie może służyć rozstrzyganiu ewentualnych wątpliwości czy niezgodności między rzeczywistym stanem prawnym w terenie a stanem prawnym, stwierdzonym w ewidencji gruntów i budynków, Odnosząc się do pozostałych, podnoszonych w skardze okoliczności i zarzutów, wyjaśnić należy, że nie dotyczyły one zakresu sprostowania, dlatego też nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Oznacza to, że w obecnym postępowaniu sądowoadministracyjnym skarżący nie mógł skutecznie zarzucać organowi naruszenia art. 111 § 1 k.p.a. i art. 30 Konstytucji RP poprzez odmowę uwzględnienia żądania strony uzupełnienia decyzji o numer ewidencyjny budynku, bowiem kwestia ta w żadnym zakresie nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia w przedmiocie sprostowania błędnie zapisanego numeru działki. Do tegoż zarzutu sąd szczegółowo odniósł się w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 818/21, w którym sąd oceniał legalność decyzji podlegającej sprostowaniu, uznając go za niezasadny. Końcowo wskazać należy, że na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia PWINB z dnia [...] września 2021 r., jak i poprzedzającego jego wydanie postanowienia PINB z dnia [...] sierpnia 2021 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej nie mogła mieć wpływu okoliczność, iż wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 818/21 tut. sąd m.in. uchylił decyzję PINB z dnia 16 lipca 2021 r. Stwierdzenie przez sąd wydania tejże decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego a w konsekwencji konieczności jej uchylenia nie wypłynęło na prawidłowość zaskarżonego w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej postanowienia o jej sprostowaniu. Zaistnienie "oczywistej omyłki" znajduje potwierdzenie w materialne dowodowym sprawy, a zatem organ zasadnie dokonał sprostowania decyzji w trybie przewidzianym w k.p.a. Jednocześnie zaznaczyć należy, że na dzień orzekania w niniejszej sprawie, tj. 18 stycznia 2022 r. wyrok wydany w sprawie II SA/Bk 818/21 był nieprawomocny, konsekwencją czego decyzja PINB z dnia [...] lipca 2021 r. w dalszym ciągu pozostawała w obrocie prawnym. Tym samym nie było podstaw do przyjęcia, że zaskarżone do sądu postanowienia organów obu instancji, na dzień wyrokowania, były bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.