II SA/Bk 818/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego A. P. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej w części dotyczącej pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej nie wydających decyzji administracyjnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. , J. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego A. P. podając, iż prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło miesięcznego dochodu skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 557,60 zł. J. G.jest osobą przewlekle chorą, wymagającą stałego leczenia i rehabilitacji. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Dodatkowo wnioskodawca posiada stary ciągnik i inne maszyny rolnicze, a także stare budynki gospodarcze. Poza tym nie posiada oszczędności czy też innych przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż bieżące utrzymanie, w tym leczenie i rehabilitacja, w całości pochłania uzyskiwane dochody. Do jego wydatków należy zaliczyć: ubezpieczenie KRUS – 390 zł (kwartalnie), energia elektryczna – 58 zł, gaz – 30 zł, telefon – 50 zł, śmieci - 5 zł, podatek rolny – 279 zł (rocznie), leki i rehabilitacja – 150 zł, ubezpieczenie budynków - 161 zł (rocznie), ubezpieczenie ciągnika – 60 zł (rocznie) (k. 3-4). Pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: charakteru działalności rolniczej oraz wysokości dochodu z nieruchomości rolnej (z uwzględnieniem dopłat) oraz przedstawienia czy pozostaje we wspólnym gospodarstwie z rodzicami, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, wyciągów z rachunków bankowych (k. 10). W zakreślonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi (k. 11). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07- nie publikowane). Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem odpowiedzi J. G. na cytowanie wezwanie z dnia 10 stycznia 2017 r., uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem nie uzupełnił złożonego oświadczenia, co zupełnie uniemożliwia merytoryczną ocenę możliwości finansowych skarżącego. W złożonym oświadczeniu wnioskodawca wykazał, iż jego miesięczny dochód wynosi 557,60 zł netto. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Dodatkowo wnioskodawca posiada stary ciągnik i inne maszyny rolnicze, a także stare budynki gospodarcze. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności. Wnioskodawca podniósł, iż całość uzyskiwanych dochodów przeznacza na bieżące koszty utrzymania, w tym rehabilitację. Należy ponadto podkreślić, iż w sprawie sygn. akt II SAB/Bk 102/16 w toku postępowania przed sądem ustalono, iż skarżący zataił fakt otrzymywania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha, co znacząco wpływa na wykazywany przez niego dochód. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – P. Oddziału Regionalnego z dnia [...] stycznia 2017 r. przedłożonego do w/w sprawy wynika, że skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych w następujących kwotach: w 2013 r. – 10.055,21 zł, w 2014 r. – 8.966,41 zł, w 2015 r. – 9.370,78 zł. W listopadzie 2016 r. skarżącemu zaliczkowo wypłacono z tego tytułu łącznie kwotę 4.378,48 zł. Ponadto w 2015 r. skarżący otrzymał pomoc finansową dla producentów poszkodowanych przez suszę w wysokości 686,28 zł (k. 55 akt sprawy II SAB/Bk 102/16). Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż dochód skarżącego z dopłat do gruntów za lata 2013-2015 wynosił łącznie 28.394,40 zł, co rocznie daje średni dochód w kwocie 9.464,14 zł. Rozliczając ten potencjalny dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego za 2016 r., miesięcznie skarżący z tego tytułu posiada kwotę około 788,68 zł. Doliczając do tak wskazanego dochodu dochód z gospodarstwa rolnego wskazany we wniosku o przyznanie prawa pomocy w kwocie 557,60 zł należy zaakcentować, że w sumie skarżący miesięcznie dysponuje kwotą 1.346,28 zł. Należy przy tym podkreślić, że organy administracji mając na uwadze posiadane nieruchomości rolne skarżącego wyliczają ten dochód na kwotę 661,28 zł. W związku z powyższym dochód ten może być jeszcze wyższy o kwotę około 100 zł. Wykazane przez skarżącego wydatki miesięcznie zamykają się kwotą 400- 500 zł bez kosztów zakupu żywności. Na podstawie danych zawartych we wniosku i informacji ze sprawy sygn. akt II SAB/Bk 102/16 należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego dochodu w wysokości około 1.400 zł, przy stałych opłatach na bieżące utrzymanie w kwocie około 464 zł plus koszty zakupu żywności pozwala na uznanie, iż skarżący z pozostałej kwoty jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz koszty ustanowienia radcy prawnego w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. J. G. ponadto nie przedstawił innych okoliczności (mimo wezwania), które mogłyby uzasadniać jego wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym bardziej, iż nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny (np. rachunków czy też faktur za energię elektryczną, gaz, telefon czy też związanych z ponoszeniem kosztów leczenia). W tych okolicznościach należy zatem uznać, iż uzyskiwane dochody niewątpliwie pozwalają wnioskodawcy na ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny oraz ponoszenia kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 stycznia 2005 r. sygn. akt OZ 946/04, zawarte w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu tego prawa. Orzeczenie sądu w kwestii przyznania prawa pomocy, zależy zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W konsekwencji, skoro strona nie wykazuje – ani w złożonym przez siebie wniosku o udzielenie prawa pomocy, ani też w odpowiedzi na wezwanie Sądu - że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania - jej wniosek należy oddalić. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 marca 2005r. (I OZ 6/05). Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż J. G. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje tym, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.