II SA/Bk 848/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 08 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego K. D. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania oraz wyjaśnienia wątpliwości co do treści postanowienia SKO w B. utrzymującego w mocy postanowienie SKO w B. stwierdzające nieważność postanowienia SKO w B. o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty Hajnowskiego uzgadniającego przedsięwzięcie p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych) oraz ustanowienia radcy prawnego, 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego K. D.. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W.– 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za grudzień 2011 r. łącznie 3.102,72 zł. J. W. jest zadłużona w banku na koniec 2011 r. na kwotę 2.400 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Skarżąca nie czerpie pożytków z nieruchomości wiejskich. Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi (druga grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 51-52). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2012 r. wnioskodawczyni przedłożyła dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki, które przedstawiają się następująco: czynsz (po rozliczeniu ogrzewania) – 106,41 zł; energia elektryczna – 66,22 zł; telefon – 127,38 zł; lekarstwa – 449,49 zł; kserokopie – 112,96 zł; znaczki pocztowe – 49,40 zł; materiały biurowe – 276,83 zł; podróż do Warszawy - 92 zł; wpisy sądowe z opłatą pocztową – 305 zł; rata spłaty kredytu – 461,97 zł. Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: czynsz, energię elektryczną, telefon, lekarstwa, ksero, bilety PKP, znaczki pocztowe, materiały biurowe, regenerację kartridża, tusz, potwierdzenia uiszczenia wpisów sądowych (k. 56-69); wyciąg z rachunku bankowego na dzień 31 grudnia 2011 r. (k. 70); przekaz pocztowy - emerytura E. W. za styczeń 2012 r. (k. 56). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł – wpis od skargi (k. 3). Na dzień 07 lutego 2012 r., w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze dziesięć spraw skarżącej, w tym: w sprawach sygn. akt II SAB/Bk 6/12 (wpis 100 zł); II SAB/Bk 5/12 (wpis 100 zł); i II SA/Bk 848/11 (wpis 100 zł) wnioski o przyznanie prawa pomocy są w trakcie rozpoznawania. W pozostałych sprawach skarżąca uiściła wymagane wpisy tj. sygn. akt II SA/Bk 649/11; II SAB/Bk 28/11; II SAB/Bk 81/11; II SAB/Bk 32/12 (k. 56). Dodatkowo w sprawach sygn. akt II SA/Bk 20/12, II SAB/Bk 4/12 skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł. Nadto w sprawie II SAB/Bk 8/12 wezwano dopiero skarżącą do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł (k. 71). W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k. 56 przekaz pocztowy – emerytura E.W; k. 70 przelew emerytury J. W.). Wykazane wydatki za miesiąc grudzień 2011 r. na podstawie przedłożonych dokumentów wynoszą 2.047,66 zł (czynsz; telefon; lekarstwa; kserokopie; znaczki pocztowe; energia elektryczna; rata spłaty kredytu; materiały biurowe; podróż do Warszawy; wpisy sądowe z opłata pocztową; odsetki i prowizje bankowe) i nie przekraczają osiąganego dochodu. J. W. posiada zadłużenie w banku (debet dopuszczalny) w wysokości 2.398,40 zł (stan na koniec grudnia 2011 r. – k. 70). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż rodzina skarżącej ma zapewnione środki finansowe na pokrycie potrzeb bytowych. Ponadto, wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego zwolnienia). Z zestawienia wydatków przedstawionego przez J. W. wynika, że w grudniu 2011 r. uiściła ona koszty sądowe w kwocie 300 zł (k. 69). W związku z powyższym należy zauważyć, że w lutym bieżącego roku wnioskodawczyni również powinna wygospodarować środki, które będą przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych m.in. w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.