II SA/Bk 869/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę budynku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. M. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 13.900 zł dopłaty rolne oraz 10.300 zł sprzedaż płodów rolnych. Wykazane wydatki roczne to: ubezpieczenie – 1.270 zł, podatek – 650 zł, składka KRUS – 1.580 zł, odsetki od kredytu – 2.100 zł, zakup paliwa – 7.200 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 2.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą – 9.200 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 (rok budowy [...]) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. M. Z. nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Skarżący jest obciążony kredytem, zabezpieczonym hipotecznie do kwoty 46.000 zł (k. 71 - 72). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2015 r. (k. 74) wnioskodawca oświadczył, że prowadzi produkcję roślinną na powierzchni [...] ha oraz zwierzęcą ([...] szt. bydła opasowego i [...] szt. trzody chlewnej). Skarżący posiada [...] ciągniki, kombajn zbożowy, podstawowe maszyny oraz urządzenia niezbędne do produkcji pasz z łąk i pastwisk (wyprodukowane [...] lat temu), w większości przekazane wraz z gospodarstwem po rodzicach. M. Z. z tytułu prowadzenia działalności rolniczej nie otrzymuje stałych dochodów, sprzedaż produktów rolnych odbywa się nieregularnie (zdarza się że raz lub dwa razy rocznie) – ostatnia sprzedaż tuczników miała miejsce dnia [...] marca br., z tego tytułu skarżący uzyskał 2.563 zł (k. 92). Wnioskodawcy trudno jest przedstawić miesięczne wydatki, w skali roku szacuje, że wynoszą one 24.000 zł, w tym: 9.200 zł – wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (pasze nawozy, smary, części zamienne, środki ochrony roślin, usługi weterynaryjne); 7.200 zł - olej napędowy; 1.270 zł – ubezpieczenia; 650 zł – podatek rolny; 1.580 zł – KRUS; 2.100 zł – odsetki od kredytu; 2.000 zł – koszty utrzymania (lekarstwa, żywność, opłaty). Skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką. Dodatkowo M. Z. wskazał, że posiada samochód osobowy [...] [...] z 1996 r., roczny koszt jego eksploatacji wynosi 12.000 zł (k. 77 - 78). Do wniosku skarżący dołączył: decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015 w podatku rolnym (k. 79); dokumenty potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków (k. 80 – 81; k. 91 - 110); decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] stycznia 2015 r. (k. 11 – 112); umowę kredytu (k. 82 – 90). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania – kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dodatkowo należy wskazać, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (vide: postanowienia NSA: z dnia 05 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04; z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II FZ 498/07 – publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Źródłem utrzymania skarżącego jest gospodarstwo rolne nastawione na produkcję roślino – zwierzęcą. Wnioskodawca oszacował wysokość dochodu uzyskiwanego z tego tytułu na około 10.300 zł rocznie, podkreślając jednocześnie, że ma on nieregularny charakter (zdarza się że raz lub dwa razy rocznie) – ostatnia sprzedaż tuczników miała miejsce dnia [...] marca br. - skarżący uzyskał 2.563 zł (k. 92). Dodatkowo M. Z. otrzymuje dopłaty unijne do prowadzonej produkcji rolnej za 2014 r. (decyzja z dnia [...] stycznia 2015 r. wyniosły one 10.850,22 zł (k. 111). Wykazane wydatki roczne to około 36.000 zł (wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, olej napędowy, ubezpieczenia, podatek rolny, KRUS, odsetki od kredytu, koszty bieżącego utrzymania, koszty eksploatacji posiadanego samochodu [...] [...] z 1996 r.). Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu kredytu (zabezpieczonego hipoteką) zaciągniętego dnia [...] marca 2012 r., na okres [...] lat, na kwotę 30.000 zł, z przeznaczeniem na finasowanie gospodarstwa rolnego (k. 82 – 90). Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni [...] m2 (rok budowy [...]), nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), [...] szt. bydła opasowego oraz [...] szt. trzody chlewnej. Mając na uwadze powyższe okoliczności to należało stwierdzić, iż negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego stanowi fakt posiadania przez wnioskodawcę: stałego źródła dochodu (gospodarstwo rolne) w wysokości tj. 21.150 zł rocznie (oszacowany przez skarżącego dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa i otrzymywane dopłaty unijne) oraz majątku w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego) i inwentarza żywego. Uzyskiwany dochód oraz wykazane składniki majątkowe z całą pewnością dają możliwość wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postepowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Wątpliwości prowadzącego postepowanie wpadkowe w zakresie prawa pomocy budzi natomiast wysokość wykazanych wydatków rocznych tj. około 36.000 zł w zestawieniu z wysokością wykazanego dochodu rocznego osiąganego przez wnioskodawcę. Należy wskazać, że dochód roczny skarżącego to około 21.000 zł. Zatem deklarowane wydatki przekraczają wskazany dochód o kwotę około 15.000 zł. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej sytuacji majątkowej M. Z. i źródeł finansowania wykazanych wydatków. Prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich", a do takiej kategorii skarżących, nie można zaliczyć wnioskodawcy, który posiada stałe źródła utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź, gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (vide: postanowienie NSA z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05, publ. www.cbois.nsa.gov.pl) "prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu". Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.