II SA/Bk 927/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji dotyczącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i umorzenia postępowania organu pierwszej instancji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy N. S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013r. decyzji dotyczącej przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wójt Gminy N. S. decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., działając na podstawie art. 162 § 1 i 3 Kpa i art. 11 ust. 1 i 3 ustawy, stwierdził wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013 r. ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., Nr [...], przyznającej R. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem – E.F. Od powyższej decyzji R. F. złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem odwołującej nowe warunki przyznawania świadczenia opiekuńczego nie powinny dotyczyć osób, które miały przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] sierpnia 2013r. uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 162 § 1 kpa stanowiący, że organ administracji publicznej obowiązany jest stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Dalej, organ przypomniał, że zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r. poz. 1548) osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa wyżej (ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 omawianego przepisu, o fakcie wygaśnięcia z mocy prawa decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, a także warunkach nabywania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i świadczenia pielęgnacyjnego obowiązujących od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, organ właściwy, miał obowiązek poinformować osoby otrzymujące świadczenia pielęgnacyjne na podstawie przepisów dotychczasowych, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że ani wskazany wyżej art. 11, ani żaden inny przepis ustawy nie nakazywał stwierdzenia wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Odnosząc powyższe regulacje na grunt analizowanej sprawy organ II instancji wyjaśnił, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] grudnia 2012 r. (nr: [...]) przyznało R. F. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Na skutek jednak zmiany od dnia 1 stycznia 2013 r. przepisów dotyczących świadczeń opiekuńczych, na podstawie art. 11 ust.3 ustawy zmieniającej, powyższa decyzja wygasła z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., o czym R. F. została zawiadomiona pismem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. z dnia [...] stycznia 2013 r. W tym samym piśmie zostały zawarte wymagane prawem informacje dotyczące warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego, obowiązujących od 1 stycznia 2013 r. Konkludując organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie było potrzeby stwierdzenia wygaśnięcia opisanej decyzji, albowiem wygasła ono z mocy samego prawa, a więc bez potrzeby rozstrzygania o tym w odrębnym postępowaniu. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nie leży też w interesie społecznym, ani w interesie strony. W tej sytuacji Kolegium zobligowane było uchylić zaskarżoną decyzję organu l instancji w całości, a postępowanie przed tym organem umorzyć jako bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego R. F. zarzuciła, że decyzja SKO została wydana z naruszeniem prawa w związku z tym uzasadnione jest jej uchylenie. Podkreśliła, że wydanie decyzji o wygaśnięciu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego leżało w jej interesie, albowiem nowelizacja ustawy o świadczenia rodzinnych doprowadziła do naruszenia jej praw nabytych z decyzji z dnia [...] grudnia 2012r. i naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja z dnia [...] sierpnia 2013r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uchyliło decyzję Wójta Gminy N. S. z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzającą wygaśnięcie z dniem 1 lipca 2013r. decyzji dotyczącej przyznania R. F. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem, oraz umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowe. W ocenie składu orzekającego organ odwoławczy słusznie zakwestionował rozstrzygnięcie zapadłe przed organem I instancji. Przede wszystkim trzeba wskazać, że zgodnie z art. 162 § 1 i § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Z powołanego przepisu wynika, że organ jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a jej wygaszenie nakazuje przepis prawa, albo, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym lub interesie strony. Zarówno w pierwszej, jak i drugiej normie muszą zostać spełnione łącznie obydwie wskazane przesłanki, tj. bezprzedmiotowości i istnienia przepisu prawa nakazującego wygaszenie decyzji lub bezprzedmiotowości i istnienia interesu społecznego lub interesu strony. Z tymże należy podkreślić, bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Przy czym, co najistotniejsze w przedmiotowej sprawie, jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie, nie zaś, czy decyzja jest bezprzedmiotowa w rozumieniu przepisu art. 162 § 1 pkt 1 in principio. Należy bowiem wskazać, że przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych. Przedstawiona w ten sposób wykładnia omawianego przepisu jednolicie jest przyjmowana zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie prawa administracyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1460/07, Lex nr 516060, wyrok WSA w Olsztynie z 13 listopada 2013r. II SA/Ol 876/13, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz do art. 162, A. Wróbel – LEX/el. 2012). Innymi słowy przesłanki określone w przepisie prawa materialnego mają pierwszeństwo przed przesłanką bezprzedmiotowości określoną w art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] grudnia 2012r. przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad mężem, na okres od dnia 1 sierpnia 2012r. do 31 sierpnia 2012r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Poza sporem jest również, że decyzja ta, na mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1548) wygasła z mocy prawa do upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 (tj. po 30 czerwca 2013r.). Skoro więc w tym wygaszona przez organ I instancji decyzja z dnia 3 grudnia 2012r. przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne pozostawała w mocy do 30 czerwca 2013r. i po upływie tego okresu z mocy prawa przestała obowiązywać, to zupełnie bezpodstawne było jej wygaszanie. Konkludując, słuszne było stwierdzenie organu odwoławczego, że w sprawie nie było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, a postępowanie w sprawie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, co uzasadniało, po pierwsze uchylenie decyzji organu I instancji, a po drugie jego umorzenie. Na marginesie zasygnalizować jedynie należy, że wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygnaturze K 27/13 Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, z art. 2 Konstytucji RP. Orzeczenie to nie miało jednak wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia organu odwoławczego, albowiem, jak wynika z komunikatu po rozprawie, zrealizowanie wyroku będzie wymagało zmiany prawa, a sam wyrok nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 czerwca 2013r., ani nie daje podstaw do ubieganie się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.